Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pracownika w sporze o odszkodowanie dla spółki

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 9 maja 2025 r., XIV Pa 148/23

oddalił apelację P. D. (pozwany) od Sądu Rejonowego dla m.st Warszawy w

Warszawie z 9 grudnia 2022 r., VII P 823/18 zasądzającego od pozwanego na

rzecz E. sp. z o.o. w W. (powódka) kwotę 11.688,30 zł tytułem odszkodowania za

nieuzasadnione rozwiązanie umowy za pracę bez wypowiedzenia wraz z

ustawowymi

odsetkami

za

opóźnienie

od

dnia

31 marca 2018 r. do dnia zapłaty (pkt I wyroku) i oddalającego roszczenie o odsetki

w pozostałym zakresie (pkt II wyroku); zasądził od pozwanego na rzecz pozwanej

I PSK 380/26

2

kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 585 zł

tytułem zwrotu opłaty od pozwu (pkt III wyroku).

Sąd Rejonowy podniósł, że spór sprowadzał się do ustalenia, czy

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pozwanego ze stroną

powodową zostało dokonane w prawidłowy sposób. Pozwany powoływał się w

swoim oświadczeniu na ciężkie naruszenie przez pracodawcę podstawowych

obowiązków wobec pracownika. Natomiast powódka podnosiła, że dokonane przez

pozwanego rozwiązanie umowy o pracę było nieuzasadnione. W pierwszej

kolejności Sąd Rejonowy wskazał, że nie mógł badać kwestii prawidłowości

dokonanego przez powoda rozwiązania umowy o pracy, ponieważ Sąd już orzekł

wcześniej w innej sprawie (VII P 480/20), wszczętej z powództwa pozwanego

przeciwko powódce (w niniejszej sprawie) w przedmiocie zasądzenia na jego rzecz

odszkodowania tytułem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy

pracodawcy. Jak zostało ustalone w powyższym postępowaniu, pozwany (w

niniejszej sprawie) nie wykazał, że przyczyna wskazana przez niego w

oświadczeniu o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia była prawdziwa, w związku

z czym sąd oddalił to powództwo. Sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie

art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je

wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji

publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wobec

wcześniejszego stwierdzenia przez Sąd w sprawie VII P 480/20, niezasadności

złożonego przez pozwanego (w niniejszej sprawie) oświadczenia o rozwiązaniu

umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy, należało uznać, że powódka

słusznie domaga się zasądzenia odszkodowania na podstawie art. 611 k.p.

Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia

faktyczne oraz zastosował właściwe przepisy prawa, skutkiem czego zaskarżony

wyrok zawiera trafne i odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Analizując treść

złożonej przez pozwanego apelacji, Sąd drugiej instancji ocenił, że pozwany nie

zdołał skutecznie wykazać przyczyn, które dyskwalifikowałyby w jakimkolwiek

stopniu wyrok Sądu pierwszej instancji. Zarzuty apelacji sprowadzają się w

zasadzie jedynie do polemiki ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji i jako takie

nie mogą się ostać. Pozwany przeciwstawia bowiem ocenie dokonanej przez Sąd

I PSK 380/26

3

pierwszej instancji swoją analizę zgromadzonego materiału dowodowego i własny

pogląd na sprawę, z pominięciem okoliczności dla niego niewygodnych lub nie

odpowiadających jego wersji zdarzeń. Jednak, podkreślić należy, że twierdzenia

zawarte w apelacji stanowią jedynie polemikę z ustaleniami materiału procesowego

zgromadzonego przez Sąd Rejonowy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Okręgowego złożył

pozwany, zarzucając naruszenie: 1) art. 612 § 1 k.p. przez błędną wykładnię pojęcia

„wynagrodzenia” polegającą na przyjęciu, iż jako składnik wynagrodzenia wchodzi

uznaniowa premia zawarta w Regulaminie powódki, co skutkowało zawyżeniem

żądanej przez powoda kwoty odszkodowania z maksymalnie możliwej do żądania

kwoty 9.000 zł (odpowiadającej wysokością kwocie wynagrodzenia pracownika za

3 miesięczny okres wypowiedzenia) do kwoty 11.688,30 zł, a tym samym

skutkowało orzeczeniem przez Sąd Okręgowy w przedmiotowej sprawie

odszkodowania w wysokości przekraczającej o 2.688,30 zł maksymalną

dopuszczalną kwotę odszkodowania; 2) art. 8 k.p. związku z art. 611 k.p. przez jego

błędną wykładnię polegającą na zupełnym braku rozważenia zastosowania w

przedmiotowej sprawie art. 8 k.p., którego zastosowanie powinno skutkować

uznaniem, iż roszczenie powódki oparte na art. 611 k.p. jest sprzeczne z zasadami

współżycia społecznego z uwagi na naruszenie obowiązków pracowniczych

względem pozwanego, w tym również po zakończeniu stosunku pracy i jako takie

nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z jego ochrony, a to z

powodu poniższych zachowań powódki względem pozwanego, polegających na: a)

zaniechaniu przez cały okres zatrudnienia skierowania pozwanego na badania

BHP, b) zaniechaniu przez ponad 3 lata skierowania pozwanego na okresowe

badania lekarskie, c) wydaniu świadectwa pracy z ponad 45 dniowym opóźnieniem,

co utrudniło pozwanemu znalezienie nowej pracy; lub w przypadku uznania, że

naruszenia powódki nie były na tyle ciężkie aby odmówić mu całkowicie

skorzystania z ochrony prawnej zawartej w art. 611 k.p. Sąd Okręgowy powinien

zmniejszyć wysokość zasądzonego odszkodowania do kwoty nie wyższej niż

4.500 zł, a więc sumy odpowiadającej kwocie połowy 3 miesięcznego

wynagrodzenia brutto pozwanego; 3) art. 366 k.p.c. w związku z art. 365 § 1 k.p.c.

przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wyrok Sądu Rejonowego z

I PSK 380/26

4

19 sierpnia 2020 r., który stał się prawomocny z dniem 3 grudnia 2020 r. wskutek

oddalenia powództwa, jest objęty powagą rzeczy osądzonej nie tylko co do jego

sentencji ale również co do ustaleń faktycznych, takich jak składniki wynagrodzenia

stanowiące podstawę do obliczenia wysokości żądanego przez powódkę

odszkodowania, które powinny stać się przedmiotem badania Sądu Rejonowego i

Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie, a co zostało pominięte z powołaniem

się na art. 365 § 1 k.p.c. jako przesłanki wiążącej sąd co do związania ustaleniami

faktycznymi i skutkowało wydaniem przez Sąd Okręgowy wyroku, który utrzymał w

mocy wyrok Sądu Rejonowego zasądzający odszkodowanie w kwocie 11 688,30 zł,

a więc przekraczającej maksymalną dopuszczalną kwotę 9.000 zł dla

przedmiotowej sprawy.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany uzasadnił

tym, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do

odpowiedzi na pytanie, czy sąd rozstrzygający o przyznaniu odszkodowania od

pracownika dla pracodawcy na podstawie art. 612 k.p. powinien, powołując się na

przesłanki z art. 8 k.p., oddalić roszczenie pracodawcy lub miarkować jego

maksymalną wysokość w sytuacji gdy tenże sąd w trakcie procesu posiadł wiedzę o

naruszeniach praw pracowniczych przez pracodawcę względem pracownika w

postaci wydania świadectwa pracy z ponad 45-dniowym opóźnieniem od dnia

rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy

pracodawcy, nawet jeżeli późniejszy proces wytoczony przez pracownika o

odszkodowanie od pracodawcy z tytułu rozwiązania przez pracownika umowy o

pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy zakończył się prawomocnym

wyrokiem stwierdzającym, iż pracodawca nie dopuścił się ciężkiego naruszenia

podstawowych obowiązków pracowniczych.

Innym istotnym zagadnieniem prawnym jest to czy kwestie prejudycjalne

danego prawomocnego wyroku, istotne w innym postępowaniu, mogą być

pominięte przez sąd z powołaniem się na art. 365 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I PSK 380/26

5

Skarga kasacyjna pozwanego nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania. Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c. jest problem nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany

w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe

orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego z 4 sierpnia

2021 r., III USK 172/21, LEX nr 3395962). Istotne zagadnienie prawne jako

przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ujęta w art. 3989 § 1 pkt

1 k.p.c. powinno bezpośrednio wynikać z ustaleń faktycznych stanowiących

podstawę zaskarżonego orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z 12

czerwca 2019 r., II UK 236/18, LEX nr 2685498; z 17 listopada 2025 r., III PSK

73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo), powinno dotyczyć przepisów

ujętych w podstawach skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego

z 19 października 2012 r., III PK 28/12, LEX nr 1619794), a jego rozstrzygnięcie

powinno mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 9 marca 2011 r., II PK 10/11, LEX nr 1646567; z 27 marca 2008 r., III UK 123/07,

LEX nr 461719 oraz z 18 stycznia 2008 r., II PK 276/07, LEX nr

442723). Jednocześnie, problem przedstawiony jako istotne zagadnienie

prawne nie może sprowadzać się do zwykłej wykładni i stosowania prawa

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 marca 2009 r., III UK 90/08, LEX nr

707909 i z 16 marca 2009 r., III UK 91/08, LEX nr 707910) ani sprowadzać się do

wątpliwości skarżącego odnośnie do prawidłowości rozstrzygnięcia jego

indywidualnej sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2019 r.,

II UK 236/18, LEX nr 2685498). O istnieniu istotnego zagadnienia prawnego można

mówić wtedy, gdy objęty jego zakresem problem prawny ma znaczenie uniwersalne

dla rozstrzygania innych spraw. Dlatego, jeżeli skarżący jako przesłankę

uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić

przez jego sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono

powstało, przytoczyć argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen

prawnych, a także wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne

nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej

(postanowienie Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2021 r., III USK 172/21, LEX nr

I PSK 380/26

6

3395962 i powołane tam orzecznictwo). Wskazanie zagadnienia prawnego

uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez

określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane i

wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Chodzi więc o

przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub

zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie - wątpliwości co do

pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej). Sformułowane zagadnienie

winno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który

nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy

przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienie Sądu

Najwyższego z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam

orzecznictwo). Skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie,

ale także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną

argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu

prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu

rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez

Sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r.,

III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo). Nie wystarczy zatem

samo sformułowanie pytania do Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu

Najwyższego z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam

orzecznictwo).

Uzasadnienie wniosku pozwanego o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania – przytoczone w części historycznej in extenso - nie spełnia

powyższych wymogów. Nie zawiera żadnej argumentacji jurydycznej, która

wskazywałaby na występowanie istotnego zagadnienia prawnego w niniejszej

sprawie, zważywszy na ilość wypowiedzi Sądu Najwyższego co do rozumienie i

stosowania art. 8 k.p. oraz art. 365 k.p.c. Nie spełnia określonego w art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c. wymagania sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w sposób

ogólny i nieprecyzyjny, a zwłaszcza ograniczenie się do samego postawienia

pytania, bez odniesienia się do problemów interpretacyjnych (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451 i z dnia

21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538).

I PSK 380/26

7

Odnośnie samego art. 8 k.p. jako elementu „zagadnienia prawnego” Sąd

Najwyższy zwraca uwagę, że skargi kasacyjne, których wniosek oparty jest na tym

przepisie prawa, nie są przyjmowane do rozpoznania, ponieważ zakres stosowania

art. 8 k.p. został w orzecznictwie Sądu Najwyższego dostatecznie wyjaśniony i nie

budzi kontrowersji (postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2025 r., I PSK

87/25, LEX nr 3941154). W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę, że

stosowanie art. 8 k.p. (podobnie jak art. 5 k.c.) pozostaje w nierozłącznym związku

z całokształtem okoliczności konkretnej sprawy a w oderwaniu od tych konkretnych

okoliczności nie można formułować ogólnych dyrektyw co do stosowania tego

przepisu (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 grudnia 2024 r., III PSK 97/23,

LEX nr 3813758). Ponadto, ocena, czy w konkretnym przypadku ma zastosowanie

norma art. 8 k.p., mieści się w granicach swobodnego uznania sędziowskiego.

Sfera ta w ramach postępowania kasacyjnego może podlegać kontroli tylko w

przypadku szczególnie rażącego i oczywistego naruszenia prawa (postanowienia

Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2024 r., I PSK 99/24, LEX nr 3811327; z 23 lipca

2025 r., III PSK 69/25, LEX nr 3941149.; z 11 grudnia 2024 r., I PSK 99/24, LEX nr

3811327).

Odnośnie do drugiego z zagadnień prawnych sformułowanych we wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, które również nie zostało uzasadnione

w wymagany dla zagadnienia prawnego sposób, Sąd Najwyższy dodatkowo

stwierdził, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, by Sąd drugiej

instancji zastosował art. 365 oraz art. 366 k.p.c. w sposób opisany w treści

zagadnienia prawnego. W tej sytuacji nie można uznać tego problemu prawnego za

zagadnienie prawne występujące w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[a.ł]