Przyporządkowanie do grup płacowych w SPZOZ w M. Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanego

Sąd Okręgowy w Płocku wyrokiem z 12 listopada 2024 r. na skutek apelacji

pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Ciechanowie z 1 grudnia 2023 r, w pkt.

1 odrzucił apelacje w części dotyczącej punktów: II, V I VIII zaskarżonego wyroku;

w pkt. 2 zmienił zaskarżony wyrok w sprawie z powództwa J.G. w pkt I. tiret

pierwsze w ten tylko sposób, że zasądzoną kwotę obniża do kwoty

18 193,67 zł, oddalając powództwo o wynagrodzenie za lipiec 2022 r. ponad kwotę

1 375,99 zł; w pkt. 3 w pozostałej części apelacje oddalił.

W niniejszej sprawie, 13 grudnia 2022 r. powódki: J.G., pozwem

zarejestrowanym pod sygn. IV P 128/22; M.S., pozwem zarejestrowanym pod sygn.

I PSK 72/26

2

IV P 129/22 i K.S. (poprzednio M.), pozwem zarejestrowanym pod sygn. IV P

130/22, wniosły o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego Samodzielnego

Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w M. kwot po 7.644,4 złote każda wraz z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od: a) kwoty 1.528,88 zł od dnia 10

sierpnia 2022 r. (data wymagalności roszczenia) do dnia zapłaty; b) kwoty 1.528,88

zł od dnia 10 września 2022 r. (data wymagalności roszczenia) do dnia zapłaty; c)

kwoty 1.528,88 zł od dnia 10 października 2022 r. (data wymagalności roszczenia)

do dnia zapłaty; d) kwoty 1.528,88 zł od dnia 10 listopada 2022 r. (data

wymagalności roszczenia) do dnia zapłaty; e) kwoty 1.528,88 zł od dnia 10 grudnia

2022 r. (data wymagalności roszczenia) do dnia zapłaty oraz zasądzenie od

pozwanego na ich rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych. W odpowiedziach na pozwy pozwany

Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w M. wniósł o oddalenie

powództw w całości.

Postanowieniem z 16 stycznia 2023 r. Sąd Rejonowy w Ciechanowie

połączył wszystkie powyższe sprawy do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W

pismach z 11 lipca 2023 r. powódki rozszerzyły powództwo do kwot po 18.346,56 zł

każda z nich z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od: a) kwoty

1.528,88 zł od dnia 10 sierpnia 2022 r. (data wymagalności roszczenia) do dnia

zapłaty; b) kwoty 1.528,88 zł od dnia 10 września 2022 r. (data wymagalności

roszczenia) do dnia zapłaty; c) kwoty 1.528,88 zł od dnia 10 października 2022 r.

(data wymagalności roszczenia) do dnia zapłaty; d) kwoty 1.528,88 zł od dnia 10

listopada 2022 r. (data wymagalności roszczenia) do dnia zapłaty; e) kwoty

1.528,88 zł od dnia 10 grudnia 2022 r. (data wymagalności roszczenia) do dnia

zapłaty; f) kwoty 1.528,88 zł od dnia 10 stycznia 2023 r. (data wymagalności

roszczenia) do dnia zapłaty; g) kwoty 1.528,88 zł od dnia 10 lutego 2023 r. (data

wymagalności roszczenia) do dnia zapłaty; h) kwoty 1.528,88 zł od dnia 10 marca

2023 r. (data wymagalności roszczenia) do dnia zapłaty; i) kwoty 1.528,88 zł od

dnia 10 kwietnia 2023 r. (data wymagalności roszczenia) do dnia zapłaty; j) kwoty

1.528,88 zł od dnia 10 maja 2023 r. (data wymagalności roszczenia) do dnia; k)

kwoty 1.528,88 zł od dnia 10 czerwca 2023 r. (data wymagalności roszczenia) do

I PSK 72/26

3

dnia zapłaty; 1) kwoty 1.528,88 zł od dnia 10 lipca 2023 r. (data wymagalności

roszczenia) do dnia zapłaty.

W sprawie ustalono, że zarządzeniem Dyrektora SPZOZ w M. Nr [...] z 19

lipca 2022 r. w sprawie ustalenia sposobu podwyższenia wynagrodzenia

zasadniczego pracowników SPZOZ w M. zostało dokonane przyporządkowanie

stanowisk pracy do określonych grup zawodowych według wymaganych kwalifikacji

na zajmowanych stanowiskach. Określono także zasady ustalenia wynagrodzenia

w oparciu o współczynniki pracy przyporządkowane do tych grup. Powódki

znajdując się w grupie 5 miały ustalone wynagrodzenie w oparciu o współczynnik

1,02. W grupie 2 współczynnik pracy wynosi 1,29.

Od 1 lipca 2022 r. wynagrodzenie powódek uległo podwyższeniu o kwotę

298,26 zł. W przypadku, gdyby powódki zostały zakwalifikowane do grupy 2 (która

odpowiadała grupie 7, z której do końca czerwca 2022 r. otrzymywały

wynagrodzenie), ich wynagrodzenie powinno wynosić 7.304,66 zł brutto

miesięcznie. Różnica pomiędzy wynagrodzeniem, jakie otrzymałyby powódki od 1

lipca 2022 r. a tym, które otrzymały wynosi 1.528,88 zł. Strony nie zawarły

porozumienia zmieniającego warunki płacy, powódkom nie złożono również

wypowiedzenia zmieniającego. Pracodawca przygotował jedynie pismo zawierające

informację o przyporządkowaniu do grupy zawodowej i wysokości wygrodzenia,

jakie powódki otrzymają od 1 lipca 2022 r.

Sąd Rejonowy podkreślił, że z dokumentu tego pracownik nie był w stanie

się zorientować, czy zmiana jest na jego korzyść czy na niekorzyść. Pozwany nie

złożył wypowiedzenia zmieniającego, które powinno być uzasadnione. Sąd

Rejonowy wskazał, że oświadczenie woli pracodawcy, określające nowe zasady

wynagradzania pracownika, jeżeli nie jest wypowiedzeniem zmieniającym, bo nie

zawiera oświadczenia o wypowiedzeniu dotychczasowych warunków umowy i

propozycji ich zmiany, może być traktowane jak oferta modyfikacji warunków

zatrudnienia w drodze porozumienia stron. Składając pozwy w niniejszej sprawie

powódki się na takie modyfikacje nie zgodziły się. Sąd I instancji podkreślił, że

wymaganie od pracowników niższych kwalifikacji niż faktycznie posiadają było

podyktowane jedynie brakiem środków na wynagrodzenia w budżetach podmiotów

publicznych, a nie brzmieniem ustawy z 2017 r. Wskazał, że najważniejsze jest

I PSK 72/26

4

jednak, że pracodawca nie może zmieniać wymaganych kwalifikacji od 1 lipca

2022 r. tylko po to, by płacić pracownikom medycznym mniej.

Sąd Okręgowy uznał powyższe stanowisko Sądu Rejonowego za słuszne

podkreślając, że w niniejszej sprawie, mimo że sumarycznie wynagrodzenie

powódek od 1 lipca 2022 r. wzrosło o kwotę 298,26 zł, w przypadku, gdyby powódki

zostały zakwalifikowane do grupy 2 (na podstawie kwalifikacji posiadanych, czyli jak

dotychczas) ich wynagrodzenie powinno wynosić 7.304,66 zł brutto miesięcznie.

Różnica pomiędzy wynagrodzeniem, jakie otrzymałyby powódki od 1 lipca 2022 r. a

tym, które otrzymały od tej daty wynosi 1.528,88 zł (z uwzględnieniem odmienności

sytuacji z wynagrodzeniem powódki J.G. za lipiec 2022 r., gdy jej nieobecnośc w

pracy była usprawiedliwiona). Strony nie zawarły porozumienia zmieniającego

warunki płacy, powódkom nie złożono również wypowiedzenia zmieniającego.

Jednostronne oświadczenie pracodawcy z dnia 20 lipca 2022 r. informujące o

przyporządkowaniu do grupy zawodowej i o wysokości wynagrodzenia od 1 lipca

2022 r., doprowadziło więc w istocie do „systemowego” obniżenia wynagrodzenia

zasadniczego powódek i obiektywnego pogorszenia warunków ich płacy.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną wniesioną przez

pozwanego, w której na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. wniesiono o jej przyjęcie do rozpoznania „z uwagi na fakt, iż w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na

pytanie: „Czy wypowiedzenie zmieniające uregulowane w art. 42 § 1 Kodeksu

pracy ma zastosowanie do sytuacji zmiany wynagrodzenia zasadniczego

pracownika na jego korzyść co do wysokości przy dokonywaniu - od 1 lipca 2022 r.

- uzupełnienia umowy o pracę w trybie art. 5a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o

sposobie ustalenia najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, który to art. 5a został

wprowadzony ustawą z dnia 26.05.2022 r. (Dz. U. z dnia 28.06.2022 r. poz. 1352)

jeżeli od dnia 1 lipca 2022 r. sposób podwyższania wynagrodzenia zasadniczego

został ustalony Zarządzeniem nr [...] z dnia 19.07.2022 r. Dyrektora SPZOZ w M.,

do wydania którego Dyrektor był zobowiązany przez ustawę, a nadto zmuszony do

tego przez brak porozumienia z organizacją związków pielęgniarek i położnych”.”

I PSK 72/26

5

Skarżący wskazał również, że z uwagi na powyższe argumenty uznać należy

niniejszą skargę kasacyjną za oczywiście uzasadnioną (art. 3689 § 1 pkt 4 k.p.c.) co

dodatkowo przemawia za przyjęciem jej do rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjna wniesiono o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania oddalenie w

całości skargi jako bezzasadnej; oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powódek

kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgłoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej podstawy przedsądu

(wyżej in extenso) nie składają się na zasadne podstawy przedsądu i dlatego

wniosek nie został uwzględniony.

Ad 1. Istotne zagadnienie prawne nie może być redukowane do pytania i

odpowiedzi, która nie wykracza poza zwykłą wykładnię i stosowanie prawa,

zwłaszcza czy rozstrzygnięcie Sądu powszechnego jest prawidłowe w

indywidualnej sprawie. Wówczas funkcja pierwszej podstawy przedsądu z art. 3989

§ 1 pkt 1 k.p.c. nie miałaby granic i postępowanie kasacyjne stałoby się

powszechną instancją.

Zestawienie w zagadnieniu art. 42 § 1 k.p. z art. 5a ustawy z 8 czerwca

2017 r. i Zarządzenia nr [...] z 19 lipca 2022 r. Dyrektora SPZOZ w M. w

syntetycznym ujęciu, potwierdza, że zgłoszony problem prawny nie wykracza poza

spór dotyczący oceny zastosowania tych przepisów w konkretnej sprawie, dlatego

nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego o uniwersalnym znaczeniu dla

systemu lub dziedziny prawa, jako że samo pytanie i jego uzasadnienie nie

składają się na istotne zagadnienie prawne, które ma na uwadze art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. Regulacje prawne, które decydowały w sprawie były silnie uwarunkowane

kauzalnie i ich treść nie budzi wątpliwości, chodzi o ustawy z 8 czerwca 2017 r. i z

26 maja 2022 r. oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 5 lipca 2021 r.

Wykształcenia i kwalifikacje powódek nie były sporne.

I PSK 72/26

6

Sąd powszechny dostrzegł szerszy kontekst sprawy, co ilustruje

argumentacja uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego i wyroku Sądu Okręgowego.

To wszystko składa się na podstawę faktyczną i materialną sprawy, przy czym

skargę kasacyjną wnosi się od prawomocnego wyroku i Sąd Najwyższy związany

jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku

(art. 39813 § 2 k.p.c.). Związanie to obowiązuje również na etapie przedsądu w

ocenie podstaw przedsądu z art. 3989 pkt 1 i 4 k.p.c.

Skoro zatem podstawa faktyczna i materialna zaskarżonego wyroku oraz

treść wniosku mają decydować o istotnym zagadnieniu prawnym, to uprawnione

jest stwierdzenie, że sformułowana we wniosku kwestia prawna nie składa się na

istotne zagadnienie prawne, albowiem nie wykracza poza zwykłą wykładnię prawa i

jego stosowanie w indywidualnej sprawie. Kontrola wykładni i stosowania prawa

materialnego to domena podstawy kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. Zwykła

wykładnia prawa nie składa się na podstawę przedsądu (a contrario art. 3989 § 1

pkt 2 k.p.c.).

Należy zatem odróżnić istotne zagadnienie prawne od samej wykładni prawa

i nawet kwalifikowanej potrzeby wykładni prawa oraz stosowania prawa w

indywidualnej sprawie (ustawodawca wyraźnie odróżnia pierwszą i drugą podstawę

przedsądu, czyli istotne zagadnienie prawne od kwalifikowanej wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów.

Ocenę tę potwierdza wskazanie we wniosku na art. 42 § 1 k.p., który jest

regulacją prawa pracy i dlatego kwestionowanie stosowania tego przepisu wymaga

właściwego zarzutu, który nie może pomijać podstawy faktycznej i materialnej

sprawy.

Kwestię zgłoszoną w zagadnieniu prawnym rozpoznał w istocie Sąd

powszechny, przy czym stanowiła tylko część składającą się na podstawę

rozstrzygnięcia, do której mogą być skierowane zarzuty podstaw kasacyjnych

(art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.), a których nie ocenia się na etapie przedsądu.

Negatywna ocena odnosi się również do podstawy przedsądu z art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. Przede wszystkim wobec braku uzasadnienia tej podstawy przedsądu,

odrębnego od uzasadnienia podstaw kasacyjnych, które ustawa procesowa

I PSK 72/26

7

odróżnia i wyraźnie wymaga (3984 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.c.). Nie wystarcza zatem

ogólne lub hasłowe odwołanie się we wniosku do uzasadnienia zarzutów podstaw

kasacyjnych. Podstawy kasacyjne podlegają rozpoznaniu dopiero po przyjęciu

skargi kasacyjnej do rozpoznania, dlatego nie zastępują uzasadnienia podstawy

przedsądu, nawet tej szczególnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., która jako jedyna ma

na uwadze indywidualny interes strony w przyjęciu skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Skarżący we wniosku powinien zatem samodzielnie, czyli odrębnie od

uzasadnienia podstawy kasacyjnej wskazać i wykazać oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej. Brak jest tego we wniosku.

Zasadne podstawy kasacyjne mogą prowadzić do uwzględnienia skargi

kasacyjnej (a contrario art. 39814 k.p.c.), jednak w odniesieniu do szczególnej

podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga się wykazania, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skargę kasacyjną wnosi się wszak od

prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. art. 39821 k.p.c.,

zważając na wynik sprawy, niepowodzenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania i dotychczasowe obciążenie pozwanego kosztami zastępstwa

procesowego na rzecz powódek.

[r.g.]