Renta częściowa obok świadczenia pielęgnacyjnego. SN nie przyjął skargi ZUS do rozpoznania

Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 7 października 2024 r., III AUa 688/23, po rozpoznaniu apelacji

odwołującego się D. C., zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z 19 kwietnia

2023 r., IV U 12/23, oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w Toruniu z 16 grudnia 2022 r. w ten sposób, że podjął

I USK 198/26

2

wypłatę odwołującemu się renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1

grudnia 2022 r.

Organ rentowy zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości skargą

kasacyjną. Wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołując się na

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wskazał, że skarga jest oczywiście uzasadniona,

albowiem Sąd nie zastosował art. 12 ustawy o świadczeniu wyrównawczym,

dopuszczając się przez to rażącego naruszenia prawa materialnego, co

bezpośrednio przełożyło się na wadliwe rozstrzygnięcie i podjęcie wypłaty renty z

tytułu częściowej niezdolności do pracy mimo jednoczesnego pobierania przez

ubezpieczonego korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego. Naruszenie to, w

ocenie organu rentowego, jest dostrzegalne dla każdego przeciętnego prawnika, a

stwierdzenie tego naruszenia nie wymaga pogłębionej analizy prawnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołujący się wniósł o wydanie

postanowienie w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o

zasądzenie od skarżącego organu rentowego zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej

merytorycznego rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją

Sądu Najwyższego. Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych

I USK 198/26

3

przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych

w art. 3984 § 2 k.p.c.

Co do przesłanki przedsądu, jaką jest oczywista zasadność skargi

kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w

czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na poparcie tego

twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia 2006 r.,

II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr

421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia

2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07,

LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050). O ile dla

uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla

przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego

oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej

analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia

(postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03,

LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26

lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08,

LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia

9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste

naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r.,

I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07,

LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia

9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Skarżący organ rentowy nie zdołał wykazać istnienia tej przesłanki

przedsądu. Art. 12 ustawy z 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym

I USK 198/26

4

dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi

wymagającymi stałej opieki (Dz. U. z 2021 r. poz. 2314) nie dotyczy świadczenia

wyrównawczego, będącego tytułowym przedmiotem ustawy, lecz odnosi się do

sytuacji osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, które po dniu 1 stycznia

2022 r. złożyły wniosek o emeryturę lub rentę. W takim przypadku osobom

tym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli jest korzystniejsze, przy czym

art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm.) nie stosuje się. Tym samym

uprawniony ma możliwość dokonania wyboru, które świadczenie chce

pobierać. Organ rentowy nie powinien zatem czynić stronie jakichkolwiek przeszkód

w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien

przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa do wyboru skorzystać.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w sprawie nie występują

powołane przez skarżącą przesłanki przedsądu, wobec czego Sąd Najwyższy na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 98 § 1 i 11 k.p.c.

[a.ł]