Renta rodzinna i renta z niezdolności do pracy. SN nie przyjął skargi kasacyjnej M.Z.

Wyrokiem z dnia 19 września 2024 r., III AUa 2120/21 Sąd Apelacyjny w

Krakowie oddalił apelację M.Z. od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 19

października 2021 r., IV U 647/17 oddalającego odwołania wnioskodawcy od

decyzji: z dnia 13 września 2017 r. i z dnia 19 kwietnia 2017 r. Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie w sprawach o prawo do renty

rodzinnej i prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił

naruszenie: 1. art. 65 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 w zw. z art. 57 ust. 1 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych; 2. art. 385 oraz art. 378 § 1 w zw. z art. 391 § 1 oraz art. 382 k.p.c.

I USK 21/25

2

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił

koniecznością rozważenia istotnego zagadnienia prawnego, w zakresie naruszenia

przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 378 § 1 oraz art. 385 w zw. z

art. 391 oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., polegającego na przyjęciu przez Sąd

drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji bez

jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty

apelacji obejmowały przede wszystkim przekroczenie swobodnej oceny

zgromadzonym materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie i przekazanie sprawy Sądowi

drugiej instancji do ponownego rozpoznania a w przypadku stwierdzenia podstaw

uchylenie w całości wyroku Sądy Okręgowego i przekazanie sprawy sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu

rentowego na rzecz odwołującego zwrotu kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest

sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem

zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji

kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze

skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi

kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c.

wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek

złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg

ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości

odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

(art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego

wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie

I USK 21/25

3

okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu

katalogowi przesłanek.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Strona wnosząca skargę kasacyjną

powinna zatem sformułować w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz

ze stosownym uzasadnieniem. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien zaś wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z

okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno

zawierać argumenty prawne świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę

sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd

Najwyższy.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne

zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze

wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje

oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.

Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.

(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr

1102817). Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego

zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać

rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno, przede

I USK 21/25

4

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr

52571), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02,

LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia

2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179) i pozostawać w związku z rozpoznawaną

sprawą, co oznacza, że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć wpływ na

rozstrzygnięcie danej sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r.,

III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr

560504), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne

(poważne) wątpliwości.

Skarżący nie sformułował zagadnienia prawnego w rozumieniu powołanych

przepisów. Jego konstrukcja powinna odpowiadać wymogom zagadnienia

prawnego, o którym mowa w art. 390 § 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 9 maja

2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817), a sformułowanie pytania powinno

zaczynać się zawsze od partykuły pytajnej "czy" (zob. postanowienie SN z 20

grudnia 2023 r., I CSK 3865/23, LEX nr 3652027). Pod pozorem wystąpienia w

sprawie istotnego zagadnienia prawnego, skarżący ograniczył się do powtórzenia

zarzutu naruszenia przepisów procesowych, wskazanych w podstawach

kasacyjnych. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera

także uzasadnienia, w którym zawarte byłyby argumenty sugerujące chociażby

istnienie jakichkolwiek, nie mówiąc o poważnych wątpliwościach prawnych w tym

zakresie; nie ma też omówienia poglądów orzecznictwa, doktryny, jak również

możliwych i rozbieżnych interpretacji oraz jurydycznych racji stojących za każdą z

nich.

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I USK 21/25

5

[i.t.]

[SOP]