Zakład nie miał płac z lat 70. i zeznania były ogólnikowe. SN nie przyjął skargi ubezpieczonego

Decyzją z 5 kwietnia 2019 r. (nr […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w Kielcach odmówił W.W. przeliczenia emerytury. W uzasadnieniu decyzji

organ rentowy wskazał, że przedłożone nowe dokumenty z akt osobowych nie są

potwierdzone przez zakład pracy za zgodność z oryginałem, w związku z tym brak

jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i przeliczenia świadczenia.

Sąd Okręgowy w Kielcach V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,

wyrokiem z 19 sierpnia 2020 r. (sygn. akt V U 1475/19), wydanym w sprawie W.W.,

z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach, o

przeliczenie emerytury, zmienił zaskarżoną decyzję i przeliczył emeryturę W.W.

według wskaźnika wysokości podstawy wymiaru - 91,43%, od 1 marca 2019 r. oraz

I USK 239/26

2

stwierdził, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej

okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Na skutek apelacji wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 6 listopada 2024 r. (sygn. akt III AUa

2686/20, oddalił apelację.

Skargę kasacyjną do Sadu Najwyższego wywiódł odwołujący, zaskarżając w

całości wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie, zarzucając rażące naruszenie prawa

procesowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 385

k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c.,

polegające na przyjęciu przez Sąd II instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu

Okręgowego w Kielcach, w sytuacji gdy zarzuty apelacji wskazywały na faktyczne

ograniczenia dowodowe, jakich doznały postępowania przed Sądem I i II instancji,

a ustalenia faktyczne poczynione przez te Sądy są wynikiem nieuzasadnionego

priorytetowego przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia art. 15 ust. 2a ustawy o

emeryturach i rentach z FUS z faktycznym pominięciem art. 473 k.p.c. i

zastosowaniem § 21 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z

dnia 11 październik 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-

rentowe, w tym także reguł doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania.

W związku z powyższym, skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, jak również poprzedzającego go

wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach (w przypadku stwierdzenia podstaw) i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

2. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania;

3. zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych;

4. rozpoznanie sprawy również pod nieobecność pełnomocnika skarżącego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał,

że przedmiotowa skarga jest oczywiście uzasadniona. Wnioskodawca z uwagi na

przeszkody obiektywne, w najmniejszym nawet stopniu niezależne od niego (jak

brak dokumentacji płacowej z okresu jego zatrudnienia wynikające z utraty

I USK 239/26

3

dokumentacji przez zakład pracy), wyczerpał wszelkie inne środki dowodowe, które

w sposób kategoryczny wykazałyby wysokość pobieranego przez niego

wynagrodzenia w okresie od 2 stycznia 1970 r. do 31 grudnia 1977 r., co

uniemożliwia mu pobierania świadczenia emerytalnego w pełnej, rzeczywiście

wypracowanej wysokości, a przyczyny tego upatruje w odmowie Sądów obydwu

instancji do ustalenia tychże zarobków, poprzez przyjęcie ustaleń zastępczych,

pomimo iż minimalne możliwe do osiągnięcia wynagrodzenie wnioskodawcy jest

możliwe do obliczenia, w oparciu o dokumenty przedkładane przez niego, a

wskazujące na składniki wynagrodzenia zapewniane przy osiąganiu kolejnych grup

zaszeregowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującego nie kwalifikuje się do przyjęcia.

Skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie przedsądu) w zakresie

spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.,

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek

wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca zagwarantował, że

skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych

orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek,

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w konsekwencji, zapewnić, że

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie

uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem wykorzystywanym

w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej sprawie, nawet takiej, w

której prawomocne orzeczenie zostało wydane w warunkach błędu w subsumpcji,

I USK 239/26

4

czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do

rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew

obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a jego zadaniem nie jest

przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy

też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

Formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona

skarżąca wskazała, że jest ona oczywiście uzasadniona – przywołano więc

przesłankę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Strona skarżąca nie zdołała

jednak wykazać rzeczywistego istnienia przywoływanej przez siebie przesłanki

przedsądu. Z ugruntowanego orzecznictwo Sądu Najwyższego wynika, że

odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania

się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również

wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że strona skarżąca

musi wskazać, w czym (w jej ocenie) wyraża się „oczywistość” zasadności skargi

oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w

sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego

przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona. Strona skarżąca powinna więc w wywodzie prawnym

wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75;

z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11,

LEX nr 1215126 i z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto,

przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której

zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza

konkretne przepisy prawa. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada

2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania wskazał, że z uwagi na przeszkody obiektywne (jak brak

dokumentacji płacowej z okresu jego zatrudnienia wynikające z utraty dokumentacji

przez zakład pracy), wyczerpał wszelkie inne środki dowodowe, które w sposób

kategoryczny wykazałyby wysokość pobieranego przez niego wynagrodzenia w

I USK 239/26

5

spornym okresie. Powyższe uniemożliwia mu pobierania świadczenia emerytalnego

w pełnej, rzeczywiście wypracowanej wysokości, a przyczyny tego upatruje w

odmowie Sądów obydwu instancji do ustalenia tychże zarobków, poprzez przyjęcie

ustaleń zastępczych, pomimo iż minimalne możliwe do osiągnięcia wynagrodzenie

wnioskodawcy jest możliwe do obliczenia, w oparciu o dokumenty przedkładane

przez niego, a wskazujące na składniki wynagrodzenia zapewniane przy osiąganiu

kolejnych grup zaszeregowania. Jednakże z ustaleń stanu faktycznego oraz ze

zgromadzonych dowodów i rzetelnie przeprowadzonego postępowania

dowodowego, Sąd Okręgowy wykazał, że nie sposób jest ustalić spornych

okoliczności, z uwagi na zbyt ogólnikowe zeznania powołanych w sprawie

świadków, a także braków w dokumentach finansowych i kadrowych ówczesnego

pracodawcy. Sąd odwoławczy tę argumentację w pełni zaaprobował i nie znalazł

podstaw do podważenia trafności zaskarżonego wyroku.

Z powyższego zatem wynika, że skarżący nie wykazał występowania w

przedmiotowej sprawie wskazanej przesłanki przedsądu, a wywiedziona skarga

kasacyjna prowadzi jedynie do polemiki z ustalonym w sprawie stanem faktycznym

oraz z niezadowoleniem strony skarżącej z oceny zgromadzonego przez Sądy

meriti materiału dowodowego. Tymczasem zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz

art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Związanie to

wyklucza nie tylko przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także

badanie czy sąd drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny.

Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, nawet zarzucający

naruszenia przepisów prawa materialnego, który ma na celu polemikę z ustaleniami

faktycznymi sądu drugiej instancji, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3

k.p.c., jest a limine niedopuszczalny. Sąd Najwyższy nie pełni bowiem roli trzeciej

instancji sądowej, a skarga kasacyjna nie może być wykorzystywana jako

instrument, pozwalający na kwestionowanie niesatysfakcjonującego stronę

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 §

2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I USK 239/26

6

DS.

[a.ł]