Umowa o pracę kierownika budowy uznana za pozorną. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 19 listopada 2024 r. oddalił

apelację odwołującego się M. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia

5 czerwca 2023 r., którym oddalono odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w Sosnowcu z dnia 8 kwietnia 2022 r., stwierdzającej, że

odwołujący się, jako pracownik u płatnika składek Z. L., nie podlega obowiązkowym

ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia 27 stycznia 2020 r., a także orzekł o

kosztach postępowania.

Sąd Apelacyjny, uzupełniając postępowanie dowodowe przeprowadzone

przez Sąd pierwszej instancji, dopuścił dowód z zeznań płatnika składek oraz

odwołującego się na okoliczność woli stron zawierających umowę z dnia

27 stycznia 2020 r. i sposobu jej realizacji, które jednak nie dostarczyły argumentów

za przyjęciem, że strony zawarły i realizowały umowę o pracę. Umowa ta została

zawarta, kiedy jeszcze nie było wiadome, czy płatnik składek wygrał przetarg na

budowę w M., natomiast jej strony nie przedstawiły informacji o pozyskanych

ofertach, notatek z pracy odwołującego się ani korespondencji, nie określiły, jakich

ofert miał on poszukiwać, aby umożliwić wykonanie robót płatnikowi składek, który

nie miał pracowników, maszyn, urządzeń ani nawet narzędzi. Co do okresu w

dniach od 27 do 31 stycznia 2020 r. brak było dowodów potwierdzających

zatrudnienie pracownicze, a strony nawet nie uprawdopodobniły, by jakakolwiek

praca była wówczas wykonywana i odwołujący się otrzymał za nią wynagrodzenie.

Z kolei praca odwołującego się w kolejnym okresie, tj. od dnia 1 lutego 2020 r.,

kiedy to miał - przy niezmienionym stanowisku dyrektora do spraw technicznych -

wykonywać obowiązki kierownika budowy, była pracą samodzielną i nikt nie mógł

mu wydawać żadnych poleceń. Z. L. nie miał kwalifikacji ani uprawnień, które

dawałyby mu możliwość organizowania pracy kierownika budowy i weryfikowania

prawidłowości jej wykonania. Odwołujący się sam decydował o tym, co będzie robił

i w jaki sposób, a wykorzystanie przez niego czasu pracy nie było sprawdzane

przez płatnika składek jako pracodawcę. Okoliczności te wskazują, że strony

łączyła umowa o charakterze gospodarczym, jako dwóch przedsiębiorców, a nie

umowa o pracę. Sąd Apelacyjny uwypuklił, że odwołujący się wiedział, że w

I USK 242/25

3

najbliższym czasie nie będzie mógł wykonywać działalności gospodarczej, a

zawarcie umowy o pracę pozwalało mu otrzymywać wynagrodzenie chorobowe, a

następnie zasiłek chorobowy. Płatnik składek nie miał środków na opłacanie

składek i ich nie opłacał za odwołującego się, zgłoszonego do ubezpieczeń

społecznych jako pracownik. Postępowanie dowodowe wykazało, że sporna

umowa o pracę została zawarta dla pozoru, a czynności wykonywane przez

odwołującego się nie były wykonywane w reżimie pracowniczym.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł odwołujący się,

reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zaskarżając wyrok ten w całości i

domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz wyroku Sądu

Okręgowego w całości i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego

oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a

mianowicie: 1) art. 22 k.p., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

polegające na uznaniu, że okoliczności i rodzaj wykonywanych przez skarżącego

czynności nie pozwalały na zakwalifikowanie wykonywanej pracy w reżimie

podporządkowania autonomicznego w ramach stosunku pracy; 2) art. 4 pkt 1, art. 6

ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z

2025 r., poz. 350 ze zm.), przez ich niezastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie, że

stosunek prawny, który łączył skarżącego z płatnikiem składek nie był stosunkiem

pracy podlegającym ubezpieczeniom społecznym, a „strony łączyła umowa o

charakterze gospodarczym, jako dwóch przedsiębiorców”, 3) art. 233 § 1 w związku

z art. 391 k.p.c. oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., polegające na przejęciu przez Sąd

drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego, bez

dostatecznie merytorycznych rozważań w kwestii nieuwzględnienia dowodów

przedstawionych przez skarżącego jako posiadających niewielką wartość, uznanie,

że były one sporządzone na potrzeby tego postępowania, a tym samym

bezzasadne uznanie, że umowa o pracę została zawarta dla pozoru, a

wykonywane czynności nie były w reżimie pracowniczym, brak zgłębienia specyfiki

prowadzenia robót związanych z remontem i budową infrastruktury kolejowej, czy

I USK 242/25

4

wreszcie braki związane z treścią ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo

zamówień publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2019); 4) art. 379 pkt 4 k.p.c., bowiem

skład Sądu orzekającego w drugiej instancji był sprzeczny z przepisami prawa,

powodując nieważność postępowania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący

stwierdził, że skarga jest oczywiście uzasadniona, szczególnie w zakresie, w jakim

Sąd drugiej instancji dopuścił się kwalifikowanych naruszeń powołanych w

podstawach kasacyjnych norm prawa materialnego oraz norm proceduralnych, co

skutkowało wydaniem orzeczenia dotkniętego istotnymi wadami.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę

przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie od skarżącego na jego rzecz

zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej

merytorycznego rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności

powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Ponadto dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i

procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w

takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej

wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania.

I USK 242/25

5

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września

2016 r., V CSK 143/16, LEX nr 2135552; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16,

LEX nr 2069457; z dnia 1 grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX nr 2021944).

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oraz stwierdził, że skład Sądu drugiej

instancji nie był zgodny z przepisami prawa, bowiem został powołany przez

Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3, dalej jako nowelizacja ustawy o KRS), ale nie

powołał się przy tym na nieważność postępowania jako odrębną przesłankę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania unormowaną w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.

W tym miejscu należy przypomnieć, że ujmowanie nieważności

postępowania w ramach podstawy skargi wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

(oczywista zasadność) nie jest prawidłowe. Nieważność postępowania przed

sądem drugiej instancji jest bowiem odrębną (samodzielną) podstawą badania

dopuszczalności przyjęcia skargi do rozpoznania, co ustawodawca wyraźnie

rozróżnia (art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c.) i nie powinna być pominięta nawet wówczas,

gdy wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania pomija zarzut nieważności

postępowania albo nie zgłasza wyraźnie tej podstawy (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 4 grudnia 2024 r., III USK 263/23, LEX nr 3793403). Wobec

powyższego Sąd Najwyższy będąc zobligowanym do uwzględnienia przyczyny

nieważności z urzędu stwierdza, iż na gruncie przedmiotowej sprawy przyczyna

nieważności postępowania apelacyjnego, ze względu na rozpoznanie sprawy przez

Sąd Apelacyjny w składzie sprzecznym z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 k.p.c.)

nie zaistniała.

Skarżący nieważności postępowania upatruje w wydaniu zaskarżonego

wyroku przez sędziego powołanego na urząd sędziego w sądzie powszechnym na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami nowelizacji ustawy o KRS. Na poparcie tego zarzutu powołał uchwałę

składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

I USK 242/25

6

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNC 2020 nr 4,

poz. 34), która jego zdaniem przesądza, że udział osoby powołanej na urząd

sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w tym trybie

prowadzi w każdym przypadku do sprzeczności składu sądu w rozumieniu art. 379

pkt 4 k.p.c. Odnosząc się do tego zarzutu należy przypomnieć, że w uchwale z dnia

5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 (OSNP 2022 nr 10, poz. 95), Sąd Najwyższy

powtórzył, że ocena co do sprzeczności składu sądu z przepisami prawa

w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., gdy w składzie sądu bierze udział osoba

powołana po dniu 23 stycznia 2020 r. na urząd sędziego w sądzie powszechnym

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami nowelizacji ustawy o KRS wymaga prowadzenia ustaleń według

kryteriów określonych w uzasadnieniu uchwały składu połączonych Izb z dnia

23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, czy wadliwość procesu powoływania

prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i

bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw

Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności.

Tymczasem w uchwale składu połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r.,

Sąd Najwyższy stwierdził m.in., że:

1. ocenę bezstronności i niezawisłości sądu przeprowadza się na każdym

etapie postępowania sądowego. Służą do tego różne instrumenty i regulacje

kontrolne. Może z nich skorzystać zarówno obywatel, którego sprawa

rozpoznawana jest przez sąd, jak też inni uczestnicy postępowania, a w pewnych

szczególnych sytuacjach także sam sędzia lub sąd wyższej instancji. Oceniając

zasadność wątpliwości co do bezstronności sędziego, sąd bierze pod uwagę

wszelkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej zachowanie. Mogą one

obejmować powiązanie sędziego ze stronami sporu, okoliczności świadczące

o uzależnieniu sędziego od określonych podmiotów zewnętrznych, w tym

innych organów państwa czy partii politycznych. Znaczenie może mieć przy

tym sposób uzyskania określonych profitów lub awansów przez sędziego.

Wszystkie te okoliczności są szczegółowo analizowane w literaturze prawniczej.

W szczególności mechanizm ten powinien polegać na ocenie zarówno stopnia

I USK 242/25

7

wadliwości poszczególnych postępowań konkursowych, jak też okoliczności

odnoszących się do samych sędziów biorących w nich udział oraz charakteru

spraw, w których orzekają lub orzekały sądy z ich udziałem. Nie jest zatem

wykluczone, że mimo powstania zasadniczych wątpliwości co do tego, czy

dochowany zostaje standard niezawisłości i bezstronności danego sędziego

uczestniczącego w składzie sądu ze względu na objęcie przez niego urzędu w

postępowaniu konkursowym przeprowadzonym w sposób ustalony nowelizacją

ustawy o KRS to w konkretnych okolicznościach wątpliwości te nie zostaną

potwierdzone, co będzie równoznaczne z koniecznością przyjęcia, że skład sądu z

jego udziałem spełnia minimalne wymagania dla zachowania niezawisłości i

bezstronności.

2. W ramach zróżnicowania i indywidualizacji oceny wpływu wadliwości

procesu powołania na urząd sędziego na dochowanie standardu bezstronności

i niezawisłości sądu orzekającego z udziałem takiego sędziego konieczne jest

uwzględnienie całego zespołu rozmaitych kryteriów. Niewątpliwie w przypadku

sądów wyższego szczebla w strukturze organizacyjnej organów wymiaru

sprawiedliwości, które mogą sprawować funkcję kontroli instancyjnej w odniesieniu

do czynności i orzeczeń sądów niższych, za obowiązujący trzeba przyjąć wyższy

poziom wymagań w zakresie minimalnych warunków bezstronności i niezawisłości.

Te same konkretne okoliczności związane z wadliwością procesu powoływania na

urząd sędziego, możliwe do tolerowania w przypadków obsadzania sądów

niższego rzędu, mogą uzasadniać ocenę o braku bezstronności i niezawisłości w

przypadku sądów wyższego rzędu. Podobne rozróżnienie należy przeprowadzić

między sytuacjami, w których oceniane powołanie nastąpiło po raz pierwszy na

urząd sędziego, oraz w których wiązało się z objęciem kolejnego urzędu przez

sędziego, w sądzie wyższego rzędu. Osoby, które wcześniej zostały powołane na

urząd sędziego w niebudzących wątpliwości procedurach, przystępując do

konkursu na urząd sędziego w sądzie wyższego rzędu, posiadały już status

sędziów w rozumieniu konstytucyjnym. Przeszły już zatem wcześniej określony,

prawidłowy proces weryfikacji.

3. W ocenie wpływu wadliwości procedury powołania na urząd sędziego na

dochowanie standardu bezstronności i niezawisłości sądu mogą mieć znaczenie

I USK 242/25

8

szczególne okoliczności dotyczące samego sędziego. Niewątpliwie uzasadnione

wątpliwości podważające dochowanie tego standardu występują wówczas, gdy

sędzia ten zaangażowany był bezpośrednio przed powołaniem na urząd w

jednostkach podległych Ministrowi Sprawiedliwości lub innych organach władzy

wykonawczej albo w Krajowej Radzie Sądownictwa. Dotyczy to okresu, w którym

kierownictwo organów zwierzchnich tych jednostek kształtowane było przez

większość parlamentarną uchwalającą nowelizację ustawy o KRS. Nie bez

znaczenia jest stosunek sędziego do dokonywanych zmian, publicznie wyrażany

zarówno w procedurze konkursowej, jak i później, zwłaszcza w zakresie akceptacji

niekonstytucyjnych działań organów władzy wykonawczej wobec sądów, w tym

Sądu Najwyższego, czy akceptacji utraty przez Krajową Radę Sądownictwa

przymiotu niezależności. Wypowiedzi tego rodzaju, w kontekście omawianych

wcześniej wadliwości w procesie powoływania na stanowisko sędziego, mogą

stwarzać poważne wątpliwości co do zależności między wskazaniem danego

kandydata przez Krajową Radę Sądownictwa jako osoby mającej być powołaną do

pełnienia urzędu, a ujawnioną przychylnością wobec środowisk politycznych, które

uzyskały dominujący wpływ na prace tej Rady. Ta zależność w obiektywnej ocenie

może wynikać także ze stwierdzenia innych wadliwości w postępowaniu o

powołanie do pełnienia urzędu, a zwłaszcza zaniechania wyłączenia się

poszczególnych członków Krajowej Rady Sądownictwa w przypadkach

postępowania wobec osób z nimi powiązanych, pozytywnego rozstrzygania

konkursów na urząd sędziego na rzecz osób uzyskujących awanse o charakterze

administracyjnym w strukturze sądownictwa w drodze arbitralnych decyzji Ministra

Sprawiedliwości, szczególnego braku transparentności procedur konkursowych

wynikającego z utajniania części obrad Krajowej Rady Sądownictwa lub jej

zespołów, albo braku możliwości zapoznania się z przebiegiem danego konkursu,

głosowania przez członków Rady in pleno bez szczególnego uzasadnienia wbrew

opiniom zespołów Rady, uzyskania wskazania Rady na urząd sędziego przy braku

opinii organów samorządu sędziowskiego, lub po uzyskaniu opinii wyraźnie

ukazującej brak poparcia kandydatury, w szczególności przez nieuzyskanie

większości głosów poparcia lub uzyskanie wyraźnie niższego poparcia niż inny

kandydat startujący w tym samym konkursie, a bez racjonalnego uzasadnienia

I USK 242/25

9

takiej decyzji, albo po wcześniejszym uzyskaniu przez kandydata delegacji do sądu

wyższego rzędu na podstawie arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości,

niemającej racjonalnego uzasadnienia merytorycznego związanego z jakością

pracy danego sędziego lub też bez takiej delegacji, w przypadku niskiej jakości tej

pracy.

4. Inną okolicznością uzasadniającą wątpliwości co do niezawisłości

kandydata są procedury konkursowe, w których wskazano osobę o oczywiście

mniejszych kompetencjach w stosunku do innych osób startujących w konkursie.

W przypadku sędziów przedstawianych do awansowania przez Krajową Radę

Sądownictwa istotne znaczenie będzie miał charakter awansu, w szczególności

to, jak szybko do niego doszło oraz na jakie stanowisko awansował dany sędzia.

Na przykład awansowanie sędziego sądu rejonowego na stanowisko sędziego

sądu apelacyjnego (tym bardziej Sądu Najwyższego) budzić może istotne

wątpliwości co do jego niezależności, ze względu na podejrzenie, że swoje

stanowisko zawdzięcza przede wszystkim politycznemu poparciu, a nie wiedzy

prawniczej i doświadczeniu.

5. Pewne okoliczności mogą także wskazywać, że mimo wadliwości

procedury powołania na urząd sędziego w warunkach ukształtowanych ustawą

o zmianie Krajowej Radzie Sądownictwa, co do konkretnego sędziego zachowany

został minimalny standard warunkujący postrzeganie sądu jako bezstronnego

i niezawisłego. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których dana osoba

spełniałaby obowiązujące kryteria wskazania na urząd sędziego także w poprawnie

ukształtowanej procedurze postępowania przed Krajową Radą Sądownictwa.

Dotyczyć to może także osób, które miały pozytywne opinie wynikające z rzetelnej

oceny, w tym w szczególności z bezstronnych wizytacji.

Tym samym argumentacja przedstawiona w cytowanej wyżej uchwale, na

którą powoływał się skarżący, prowadzi do konkluzji, że powołanie sędziego sądu

powszechnego na wniosek aktualnie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa

nie jest okolicznością, która samodzielnie może prowadzić do przyjęcia, że

postępowanie z udziałem takiego sędziego jest dotknięte nieważnością w

rozumieniu art. 379 § 4 k.p.c. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

20 marca 2024 r., II USK 380/23, LEX nr 3695225 czy z dnia 28 czerwca 2023 r.,

I USK 242/25

10

I PSK 47/22, LEX nr 3575106) i pozbawia stronę prawa do sprawiedliwego

rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd. Skarżący nie przedstawił

zaś żadnych okoliczności, które poza powołaniem w sprawie przewodniczącego

składu orzekającego w drugiej instancji (SSA X.Y.) przez Krajową Radę

Sądownictwa po zmianach, o których mowa w uchwale BSA I-4110-1/20, mogłyby

prowadzić do stwierdzenia, że przy orzekaniu w niniejszej sprawie przez Sąd

Apelacyjny doszło do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w

rozumieniu art. 45 Konstytucji RP. Stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w

cytowanej uchwale połączonych Izb nie może być wykorzystywane instrumentalnie,

wyłącznie celu podważenia orzeczenia wydanego w sprawie przez stronę, która

mając ku temu sposobność przed Sądem pierwszej lub drugiej instancji, nie

zgłaszała żadnych zarzutów i nie miała uwag do sposobu obsadzenia sądu

orzekającego w jej sprawie, a zgłasza je dopiero wówczas, gdy wynik sprawy

okazuje się dla niej niekorzystny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

22 maja 2024 r., I CSK 1410/23, LEX nr 3717305 i powołane tam orzeczenia).

Przechodząc natomiast do przesłanki oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej to przypomnieć trzeba, że ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując

wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c.

obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek

przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia

(§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które

spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach

postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione,

a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek

argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko

wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie

analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.

I USK 242/25

11

Tymczasem skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania czyni jedynie odwołanie do podstaw kasacyjnych i lakonicznie

wskazuje, że „wskazane powyżej zarzuty dotyczące naruszenia prawa

materialnego, pozwalają na przydanie uchybieniom Sądu obu instancji waloru

oczywistego naruszenie norm prawa materialnego”.

Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że skuteczne powołanie przesłanki z

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko odwołania się do okoliczności, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta

rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego

ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty

wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam

zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie

prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym, którego

przedmiotowym wniosku zdecydowanie zabrakło, wykazać kwalifikowaną postać

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego

oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r.,

III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4 poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX

nr 198531; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia

10 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie

sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa.

Skarżący ma zatem obowiązek wskazania jakie przepisy zostały naruszone przez

sąd – czego jednak nie czyni – oraz że w wyniku tego naruszenia doszło do

wydania rażąco nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 23 czerwca 2025 r., III USK 96/25, LEX nr 3899562). Jednak o

tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja

zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860).

W tym zakresie wniesiona skarga kasacyjna nie spełnia wymienionych wyżej

warunków, ponieważ poza stwierdzeniem, że „zachodzi oczywista zasadność

I USK 242/25

12

skargi w zakresie wszystkich podstaw kasacyjnych”, skarżący nie odniósł się do

żadnego konkretnego przepisu, którego naruszenie miałoby mieć charakter

naruszenia kwalifikowanego. Dopiero z dalszej treści skargi można się domyślać,

że chodzi o naruszenie przepisów Kodeksu pracy, ustawy systemowej oraz

Kodeksu postępowania cywilnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

ugruntowane jest zaś stanowisko, według którego dla stwierdzenia, że w sprawie

wystąpiła przesłanka oczywistej zasadności skargi, skarżący powinien był wskazać

konkretne, naruszone przez sąd przepisy, a także przytoczyć odpowiednie

argumenty wyjaśniające, dlaczego te przepisy zostały, jego zdaniem, w tak

ewidentny sposób naruszone (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

29 maja 2018 r., I CSK 42/18, LEX nr 2508120), a skarga kasacyjna powinna być

tak zredagowana i skonstruowana, by Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w jej

podstawach lub ich uzasadnieniu pozostałych elementów kreatywnych skargi ani

tym bardziej się ich domyślać (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20

października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK

10/16, LEX nr 2009500; z dnia 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640;

z dnia 24 września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 2019527 oraz z dnia 12 czerwca

2019 r., II UK 255/18, LEX nr 2688935). Odnosi się to również do szczególnej

podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., która jako jedyna ma na uwadze

indywidulany interes skarżącego w przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O ile zasadne podstawy kasacyjne mogą prowadzić do uwzględnienia skargi,

to w przypadku podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. znaczenie ma

„oczywista zasadność” czyli samodzielne (odrębne od podstaw kasacyjnych)

wskazanie i wykazanie we wniosku naruszenia przepisów, które bez wątpliwości

prowadzi do stwierdzenia, że objęty skargą wyrok, jest oczywiście wadliwy i dlatego

skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 26 maja 2020 r., I UK 250/19, LEX nr 3029692).

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach

postepowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. i art. 99 w związku z

art. 39821 k.p.c. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu rozstrzygnięto na

podstawie § 15 ust. 2 w związku z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

I USK 242/25

13

Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb

Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763 ze zm.).

[a.ł]