Skarga w sprawie odszkodowania za chorobę zawodową nie została przyjęta przez SN

Decyzją z 6 kwietnia 2021 r. (nr […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych

oddział w Radomiu przyznał D.R. prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu

10% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, spowodowanego chorobą zawodową,

stwierdzoną decyzją z 2 stycznia 2020 r. (nr […]), w łącznej kwocie 10.330 zł.

Wyrokiem z 23 listopada 2022 r. (sygn. akt IV U 170/21), Sąd Rejonowy w

Radomiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wydanym w sprawie D.R.,

z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Radomiu, o

odmowie przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej,

oddalił odwołanie.

I USK 265/26

2

Na skutek apelacji odwołującej, Sąd Okręgowy w Radomiu VI Wydział Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 17 października 2024 r. (sygn. akt

VI Ua 1/23), oddalił apelację.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu, do Sądu

Najwyższego wywiodła odwołująca, zaskarżając judykat w całości, zarzucając

rozstrzygnięciu rażące naruszenie prawa procesowego, które to uchybienie miało

istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 385 k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z

art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. i art. 233 §1 k.p.c., w zw. z art. 278 § 1 k.p.c.,

polegające na przyjęciu przez Sąd II instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu

Rejonowego w Radomiu, bez merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji

gdy zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń Sądu I

instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co skutkowało tym, że zarzuty

apelacyjne nie zostały rozpoznane oraz oparcie orzeczenia na wewnętrznie

sprzecznej opinii biegłego.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu w całości,

jak również poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu (w

przypadku stwierdzenia podstaw) i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania temu Sądowi w innym składzie;

2. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, na podstawie art.

3989 § 1 k.p.c., że w sprawie zachodzi konieczność rozważenia istotnego

zagadnienia prawnego, tj. że istnieje konieczność rozpatrzenia naruszenia

przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 385

k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c., oraz art. 378 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c.,

polegającego na przyjęciu przez Sąd II instancji za własne ustaleń

faktycznych Sądu I instancji bez merytorycznych rozważań w tej kwestii, w

sytuacji, gdy zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność

ustaleń Sądu I instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a także

naruszenia przez Sąd art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 §1 k.p.c.,

polegającego na dokonaniu sprzecznej z zasadami logiki oceny zebranego

I USK 265/26

3

w sprawie materiału dowodowego, w szczególności danie wiary w

wewnętrznie sprzeczną opinię biegłego;

3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

4. przeprowadzenie rozprawy.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej, która nie zawiera wyodrębnionego

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca zaznacza, że

zarzuty skargi, które są zbieżne z konstruowaniem przez nią istotnego zagadnienia

prawnego wynika, że Sąd odwoławczy, dopuszczając się sygnalizowanych

naruszeń przepisów proceduralnych, nie rozpoznał istoty sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującej nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania.

Skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie przedsądu) w zakresie

spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.,

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek

wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca zagwarantował, że

skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych

orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek,

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w konsekwencji, zapewnić, że

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie

uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem wykorzystywanym

w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej sprawie, nawet takiej, w

której prawomocne orzeczenie zostało wydane w warunkach błędu w subsumpcji,

I USK 265/26

4

czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do

rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew

obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a jego zadaniem nie jest

przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy

też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej sformułowany w sposób

uniemożliwiający nadanie sprawie dalszego, merytorycznego biegu. Ustawodawca

konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach

art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia

(§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi

kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego na

różnych etapach postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast

przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po

przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba

te elementy muszą być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione

i uzasadnione, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Dla spełnienia wymogu z

art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy więc odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to

Sąd Najwyższy, w ramach przedsądu, bada tylko wskazane w skardze okoliczności

uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych

i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i

skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej

podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich

domyślać. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia

realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu

rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju

prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno

koncentrować się na wykazaniu, że takie okoliczności w sprawie zachodzą

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr

I USK 265/26

5

449007; z 10 marca 2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291; z 9 czerwca 2008 r., II UK

38/08, LEX nr 404134 i z 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392).

Ponadto, w uzasadnieniu wniosku, wskazującego na występowanie w

sprawie istotnego zagadnienia prawnego, winno zostać sformułowane zagadnienie

prawne oraz powinny zostać przedstawione argumenty prawne, które wykażą

możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze

stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, skarżący ma w tym zakresie obowiązek

wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie problemu prawnego w

sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 19 marca 2012 r., II PK 296/11, LEX nr 1214580; 11 czerwca

2013 r., II UK 71/13, LEX nr 1331300; 16 maja 2018 r., III UK 151/17, LEX nr

2553867; 12 maja 2021 r., I USK 163/21, LEX nr 3252537). Oznacza to w praktyce,

że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie:

1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym

sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (wyrok Sądu Najwyższego z

17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z

7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571, z 5 lipca 2023 r., I CSK 6182/22,

LEX nr 3578533), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(por. A. Góra-Błaszczykowska, Środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym.

Komentarz do art. 367-42412 k.p.c., Warszawa 2014, komentarz do art. 3989 wraz z

przytoczonym orzecznictwem; postanowienia Sądu Najwyższego: z 15

października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179, z

13 lipca 2023 r. oraz I CSK 2570/22, LEX nr 3582702), 3) pozostawać w związku z

rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne

(a zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się

zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie

dla rozwoju prawa lub funkcje precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest

I USK 265/26

6

uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze

rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub gdy istnieją rozbieżne poglądy w tym

zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to

zagadnienie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 marca 2010 r.,

II UK 400/09, LEX nr 577468, z 7 lutego 2019 r., I UK 29/18, LEX nr 2617355 i z 27

kwietnia 2021 r., II PSK 68/21, LEX nr 3252281). Powyższych wymogów strona

skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie spełniła.

Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2

k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów

lub oceny dowodów, tak jak to ma miejsce w niniejszym przypadku, a Sąd

Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia. Związanie to wyklucza nie tylko przeprowadzenie w

jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie czy sąd drugiej instancji nie

przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut

skargi kasacyjnej, nawet zarzucający naruszenia przepisów prawa materialnego,

który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, z uwagi

na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c., jest a limine niedopuszczalny. Sąd

Najwyższy nie pełni bowiem roli trzeciej instancji sądowej, a skarga kasacyjna nie

może być wykorzystywana jako instrument pozwalający na kwestionowanie

niesatysfakcjonującego stronę rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji.

I na marginesie wskazania wymaga jeszcze, że w sytuacji, gdy skarga

kasacyjna nie zarzuca obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego,

stanowiącego podstawę wyrokowania sądu odwoławczego, to w konsekwencji nie

jest możliwa ocena, czy naruszenie przepisów prawa procesowego wskazanych

przez nią w podstawie kasacyjnej mogło mieć - rzeczywiście - istotny wpływ na

wynik sprawy, czego wymaga art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie chodzi przy tym o czysto

teoretyczną możliwość takiego wpływu, lecz o wykazanie, że w okolicznościach

danej sprawy ten wpływ był (mógł być) realny, a można to stwierdzić dopiero

wówczas, gdy w skardze zostanie podniesiony adekwatny w konkretnych

okolicznościach faktycznych zarzut obrazy prawa materialnego (tak m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2025 r., I PSK 31/25, Legalis nr

3262621).

I USK 265/26

7

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 §

2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

DS.

[SOP]