Umowa o pracę podpisana w ciąży bez faktycznej pracy. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Sąd Apelacyjny w Białymstoku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 5 listopada 2024 r., III AUa 280/224, w sprawie z odwołania W.W.

(obecnie G.) oraz S.G. (płatnik składek) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w Olsztynie z 2 października 2022 r. stwierdzającej brak

podlegania przez odwołującą się ubezpieczeniom społecznym jako pracownika

płatnika składek, oddalił apelację odwołujących się od wyroku Sądu Okręgowego w

Suwałkach 19 marca 2024 r., III U 599/23, oddalającego oba odwołania.

I USK 277/26

2

Odwołująca się zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną. We wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołała się na art. 3989 § 1 pkt. 4

k.p.c. Uzasadniając powyższe wskazała, że skarga jest oczywiście zasadna, z

uwagi na naruszenie przez Sąd art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. i jego

niewłaściwe zastosowanie jako podstawowego naruszenia, a także art. 3531 k.c.,

art. 10 i 11 k.p., art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy

z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2025 r., poz. 350, dalej jako ustawa systemowa) w związku z art. 22 i 11

k.p. przez ich niezastosowanie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o jej oddalenie i

orzeczenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej

merytorycznego rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Wiosek ten powinien zawierać profesjonalny wywód prawny nawiązujący do

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z

nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego

(postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).

Skarżąca wskazała, że skarga jest oczywiście uzasadniona.

Co do przesłanki przedsądu jaką jest oczywista zasadność skargi

kasacyjnej, wskazać należy, iż skarżący w motywach wniosku jest zobligowany

zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i

I USK 277/26

3

przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 10 sierpnia

2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr

448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z 3 kwietnia 2008 r.,

II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050).

O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to

dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej

postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na

jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej

analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr

82274; z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008 r.,

II UK 317/ 07, LEX nr 453107; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21

maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr

494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z 11 stycznia

2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr

469185 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że

skarżąca nie wykazała istnienia tej przesłanki przedsądu. Na gruncie

przekonujących ustaleń faktycznych oraz prawidłowej i przekonującej suwerennej

sędziowskiej oceny zebranego materiału dowodowego, które nie mogą być

wskazywane jako podstawy kasacyjnego zaskarżenia (art. 3983 § 3 k.p.c.),

skarżąca nie wykazała oczywistej zasadności skargi, która budziłaby jakiekolwiek

wątpliwości interpretacyjne wymagające merytorycznej interwencji kasacyjnej ze

strony najwyższej instancji sądowej. Dodatkowo rozmijała się z wiążącymi Sąd

I USK 277/26

4

Najwyższy ustaleniami faktycznymi prawidłowo dokonanego osądu. Konkretnie

rzecz ujmując, samo podpisanie przez skarżącą będąc w ciąży umowy o pracę, bez

realnego jej świadczenia oraz bez faktycznych i wiarygodnych dowodów

wykonywania zleconych czynności, mogło być ocenione jako umowa zawarta dla

pozoru intencjonalnie zmierzająca do obejścia prawa z ewidentnym zamiarem

skorzystania z nienależnych świadczeń, które nie przysługiwały bez wykazania

realnego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Dlatego na jurysdykcyjną

tolerancję nie zasługują żadne działania skierowane na uzyskanie nienależnych

świadczeń z ubezpieczenia społecznego w związku z intencjonalnymi deklaracją i

opłaceniem składek z tytułu umowy o pracę. Takie zabiegi pozostawały w

ewidentnej sprzeczności z podstawami kasacyjnego zaskarżenia, a także z zasadą

równego traktowania wszystkich rzeczywiście ubezpieczonych, w tym z zasadą

solidaryzmu ubezpieczeń społecznych, z której nie powinna korzystać skarżąca

pozornie i intencyjnie „zatrudniona”.

Powyższe oznaczało, że skarga kasacyjna nie spełniła przesłanek

wymaganych do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania, ponieważ powołane

w niej twierdzenia i wątpliwości w istocie rzeczy ograniczały się do polemiki z

ustalonym w sprawie stanem faktycznym oraz jego oceną prawną.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w sprawie nie występuje

powołana przez skarżącą przesłanka przedsądu, wobec czego Sąd Najwyższy na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Wniosek organu rentowego o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w

postępowaniu kasacyjnym podlegał oddaleniu wobec wadliwego sformułowania

skutkującego brakiem wniosku w przypadku odmowy przyjęcia skargi do

rozpoznania (art. 98 § 1 k.p.c. a contrario w związku z art. 39821 k.p.c.).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany organ rentowy sformułował jedynie

wniosek o jej oddalenie i w takim przypadku zasądzenie od skarżącej na jego rzecz

kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym, tymczasem do takiego

etapu postępowania nie doszło, gdyż Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania po stwierdzeniu braku spełnienia przesłanek,

warunkujących skierowanie jej do merytorycznego rozpoznania.

[SOP]

I USK 277/26

5