Poniedziałek Wydanie nr 37

Sygnatura akt
I USK 282/25
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
16 grudnia 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Wniosek oddalony
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Podstawa składek od 14,8 tys. zł dla wspólniczki. SN odmówił przyjęcia skargi spółki

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Płatnik składek J. Spółka z o.o. spierał się z ZUS Oddział w Krakowie o podstawę wymiaru składek pracownicy A.S., którą była jej większościowa wspólniczka.

Ustalenia sądu

Sąd Apelacyjny uznał za zawyżone wynagrodzenie 14 800 zł miesięcznie, uznając, że stanowi nieuzasadnioną korzyść z systemu ubezpieczeń. Ustalenie o wcześniejszym zatrudnieniu na wyższym wynagrodzeniu oparł tylko na zeznaniach strony i CV, bez dokumentów.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i oddalił wniosek organu rentowego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Dlaczego

Zarzuty skargi dotyczące art. 382 k.p.c. nie wykazywały istotnego zagadnienia prawnego ani rozbieżności w orzecznictwie, bo kwestia odmiennych ustaleń sądu drugiej instancji była już w orzecznictwie wyjaśniona.

Dla firm

Wysokość wynagrodzenia pracownika będącego wspólnikiem może być kwestionowana w sporze o składki, a wcześniejsze zarobki i kwalifikacje trzeba wykazać dokumentami, nie samymi zeznaniami i CV.

Więcej o sprawie

Zainteresowana miała w spółce większość udziałów, a prezesem był jej małżonek. Sąd Apelacyjny uznał, że ustalone w umowie wynagrodzenie nie mogło być podstawą wymiaru składek.

Takiego ustalenia dokonano wyłącznie na podstawie przesłuchania strony i sporządzonego przez nią CV, podczas gdy tego rodzaju okoliczności powinny być wykazane dokumentami (choćby umowami i przelewami).

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Wniosek oddalony
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Sygnatura
I USK 282/25

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

I USK 282/25

POSTANOWIENIE

Dnia 16 grudnia 2025 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jolanta Frańczak

w sprawie z odwołania J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

z siedzibą w K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie

z udziałem zainteresowanej A.S.

o podstawę wymiaru składek,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w dniu 16 grudnia 2025 r.,

skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z dnia 21 maja 2025 r., sygn. akt III AUa 22/23,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. oddala wniosek organu rentowego o zasądzenie kosztów

postępowania kasacyjnego.

(J.C.)

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 maja 2025 r. – rozpoznając

apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie od wyroku Sądu

Okręgowego w Krakowie z dnia 28 października 2022 r., którym zmieniono

zaskarżoną przez płatnika składek J. Spółkę z o.o. (dalej także jako Spółka)

decyzję organu rentowego ustalającą wysokość podstawy wymiaru składek

I USK 282/25

2

pracownicy płatnika składek A. S. – zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie

oraz orzekł o kosztach postępowania za obie instancje.

Sąd Apelacyjny, wbrew stanowisku Sądu Okręgowego uznał, że ustalona

przez strony w umowie o pracę wysokość wynagrodzenia zainteresowanej w

kwocie 14.800 zł miesięcznie była zawyżona celem osiągnięcia nieuzasadnionych

korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego

systemu i jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego nie mogła stanowić

podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd Apelacyjny uznał za

własną jedynie część ustaleń Sądu pierwszej instancji, tj. dotyczącą wykształcenia

oraz znajomości języków obcych zainteresowanej, założenia Spółki J., profilu jej

działalności i wyników w 2021 r., zakresu obowiązków pracowniczych

zainteresowanej, współpracy K.R. ze Spółką, jak też daty powstania niezdolności

do pracy zainteresowanej z powodu ciąży. Natomiast za bezpodstawne przyjął

ustalenie, że zainteresowana od października 2010 r. do grudnia 2019 r. pracowała

w P. Spółce z o.o. na stanowiskach dyrektorskich, otrzymując wówczas

wynagrodzenie w kwocie 16.800 zł oraz premię. Takiego ustalenia dokonano

wyłącznie na podstawie przesłuchania strony i sporządzonego przez nią CV,

podczas gdy tego rodzaju okoliczności powinny być wykazane dokumentami

(choćby umowami i przelewami). Ponadto spółka P. zgłosiła zainteresowaną do

ubezpieczeń z podstawą wymiaru składek odpowiadającą minimalnemu

wynagrodzeniu pracowniczemu, co miało – w ocenie Sądu Apelacyjnego – wpływ

nie tylko na ocenę części ustaleń Sądu pierwszej instancji, ale również na ocenę

wiarygodności zeznań płatnika składek i zainteresowanej. Sąd Okręgowy pominął

przy ocenie dowodów i ustalonych okoliczności to, że w chwili zawierania spornej

umowy o pracę Spółka nie miała środków finansowych, kredytu obrotowego, a

także że zaczęła działać w okresie pandemii oraz że Spółka była formą

prowadzenia działalności gospodarczej przez zainteresowaną. To ona jako

specjalistka w dziedzinie rekrutacji pracowników prowadziła działalność płatnika i to

dla niej Spółka została założona. Zainteresowana była większościowym

wspólnikiem, a prezesem zarządu pozostawał jej małżonek (drugi wspólnik).

Stosunek pracy nawiązany między zainteresowaną i płatnikiem składek należało

więc postrzegać jako co najmniej nietypowy. Podnoszona przez Spółkę

I USK 282/25

3

okoliczność, że w kwietniu 2025 r. składki na ubezpieczenia społeczne dla

zainteresowanej obliczane były od podstawy 15.000 zł, nie miała dla oceny

zasadności apelacji znaczenia, ponieważ udokumentowanie wysokiej podstawy za

miesiąc przypadający przed rozprawą nie wskazywał na ciągłość opłacania

wysokich składek. Poza tym kognicja sądów w sprawach z zakresu ubezpieczeń

społecznych ograniczona jest treścią zaskarżonej decyzji, a ta obejmowała okres

od dnia 4 marca do dnia 3 grudnia 2021 r.

Skargę kasacyjną od wyrok Sądu Apelacyjnego wniósł płatnik składek,

zaskarżając wyrok ten w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania,

mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to (-) art. 382 w związku z art. 3271 § 1

pkt 1 w związku z art. 387 § 21 pkt 1 k.p.c., przez dokonanie odmiennych

ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania orzeczenia, mimo

nieprzeprowadzenia przez Sąd Apelacyjny żadnego dowodu, chociaż zaistniały w

sprawie szczególne okoliczności wymagające uzupełnienia postępowania

dowodowego, a przy tym niewskazanie w uzasadnieniu orzeczenia dowodów, na

których oparto ustalenia oraz przyczyn, dla których odmówiono wiarygodności

poszczególnym dowodom, (-) art. 6 § 2 k.p.c., przez uznanie całkowitej bierności

organu rentowego w zakresie inicjatywy dowodowej za akceptowalną normę

postępowania cywilnego i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych ze

zgromadzonym materiałem dowodowym, któremu organ rentowy na żadnym etapie

postępowania nie zaprzeczał, a także dokonanie ustaleń, na które dowodów nie

przedstawiono. W skardze zarzucono również naruszenie prawa materialnego -

art. 58 § 1 i 3 k.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że

postanowienie umowne ustalające wysokość wynagrodzenia za pracę

zainteresowanej w sytuacji zatrudnienia wspólnika przez nowo założoną spółkę jest

jednoznaczne ze świadomym osiąganiem korzyści z systemu ubezpieczeń

społecznych kosztem innych jego uczestników, a tym samym ze sprzecznością

takiej umowy z zasadą solidarności ubezpieczonych i z tego wzlędu nieważną.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu rentowego na

jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że

I USK 282/25

4

zachodzi konieczność rozważenia istotnego zagadnienia prawnego, tj jakie

okoliczności stanowią „szczególne okoliczności” w rozumieniu uchwały 7 sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98 (LEX nr 35530),

obligujące sąd drugiej instancji do ponowienia lub uzupełnienia postępowania

dowodowego w przypadku zmiany ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd

pierwszej instancji oraz czy w przypadku, gdy dowody przeprowadzone przed

sądem pierwszej instancji nie mają jednoznacznej wymowy i nie zostały ocenione w

sposób oczywiście błędny, sąd drugiej instancji może dokonać odmiennej oceny

tych dowodów bez przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania dowodowego, a

przy tym bez zasygnalizowania stronie zasadności powołania dalszych dowodów

na poparcie swoich twierdzeń? Ewentualnie istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, tj. na gruncie art. 382 k.p.c. występują rozbieżności co do

zakresu obowiązków sądów drugiej instancji w przypadku zmiany ustaleń

faktycznych oraz wymogów dotyczących uzasadnienia takich rozstrzygnięć.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o oddalenie skargi

w całości i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Ponadto zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi

kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej

jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a

jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

I USK 282/25

5

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania

skargi przez Sąd Najwyższy. Podstawowym celem instytucji przedsądu jest bowiem

ustalenie, czy w skardze kasacyjnej podniesiono okoliczności, których rozważenie

przez Sąd Najwyższy będzie wkładem w rozwój prawa i zapewnienie jednolitości

jego sądowej wykładni. Tylko wtedy wykazany zostaje publicznoprawny charakter

skargi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2005 r., V CSK

70/05, LEX nr 1405380; z dnia 30 października 2012 r., I PK 150/12, LEX nr

1675336; z dnia14 stycznia 2021 r., III PSK 2/21, LEX nr 3106014.). Wymaganie

dotyczące przedstawienia okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania ma umożliwić stronie wnoszącej skargę przekonanie Sądu

Najwyższego o istnieniu przesłanek, na których opiera się wstępne badanie skargi

pod kątem przyjęcia (dopuszczenia) jej do rozpoznania (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06, LEX nr 189753). Dla

spełnienia obowiązku określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest

przedstawienie argumentacji przekonującej o potrzebie przyjęcia skargi do

rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi

kasacyjnej został oparty na dwóch przesłankach tj. wystąpieniu w sprawie

istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz potrzebie wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).

W przypadku powoływania się na występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., w uzasadnieniu wniosku winno zostać

sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty prawne, które

wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Chodzi więc o

przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub

zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie - wątpliwości co do

pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej). Sformułowane zagadnienie

winno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który

nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy

przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (zob. postanowienie

I USK 282/25

6

Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 19/15, LEX nr 2021941 czy

z dnia 19 maja 2022 r., I USK 422/21, LEX nr 3439438). Zgodnie ze stanowiskiem

wyrażonym w judykaturze, skarżący ma w tym zakresie obowiązek wywiedzenia i

uzasadnienia występującego w sprawie problemu prawnego w sposób zbliżony do

tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd

odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepubl.; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 296/11,

LEX nr 1214580; z dnia 11 czerwca 2013 r., II UK 71/13, LEX nr 1331300).

Oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać

określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o

okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z

dokonanych przez sąd ustaleń (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia

1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienia z dnia 7 czerwca

2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571 oraz z dnia 5 lipca 2023 r., I CSK 6182/22,

LEX nr 3578533), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02,

LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia

5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179, z dnia 13 lipca 2023 r.,

I CSK 2570/22, LEX nr 3582702), 3) pozostawać w związku z rozpoznawaną

sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem

poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym,

że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju

prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw.

Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione

tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty

przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie,

wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr

577468; z dnia 7 lutego 2019 r., I UK 29/18, LEX nr 2617355; z dnia 27 kwietnia

2021 r., II PSK 68/21, LEX nr 3252281). Podsumowując, powołanie się na tę

I USK 282/25

7

okoliczność wymaga, obok sformułowania tego zagadnienia, także przytoczenia

związanych z nim konkretnych przepisów prawnych, wskazania, dlaczego jest ono

istotne oraz przedstawienia argumentacji wskazującej na rozbieżne oceny prawne

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2014 r., I CSK 729/13,

LEX nr 1532950; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II PK 217/14, LEX nr 678073; z dnia

14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15, LEX nr 2090999; z dnia 14 września 2022 r.,

II USK 716/21, LEX nr 3487761).

Odnosząc się z kolei do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.,

jaką jest potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, to przepisy mające być

przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego powinny należeć do katalogu przepisów,

których naruszenie przez sąd drugiej instancji zarzucono w ramach podstawy

skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2002 r., I PKN

682/01, OSNP 2004 nr 12, poz. 211). Rzeczą skarżącego jest zaś wykazanie, że

określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości (ze sprecyzowaniem,

na czym te poważne wątpliwości polegają), nie doczekał się wykładni, bądź

niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które to

orzecznictwo należy przytoczyć (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; z dnia 9 czerwca 2008 r.,

II UK 37/08, LEX nr 494133; z dnia 13 grudnia 2022 r., I USK 21/22, LEX nr

3556521; z dnia 28 czerwca 2023 r., I USK 160/22, LEX nr 3575124). Oczywiste

jest, że budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi mieć zastosowanie w

sprawie, a jego wykładnia – mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Przedmiotem

zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak sam przepis, a nie rozstrzygnięcie

konkretnego sporu. Stąd też wspomniane wątpliwości interpretacyjne powinny być

na tyle poważne, by ich wyjaśnienie nie sprowadzało się do prostej wykładni

przepisów. W tym wyraża się publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej. Celem

realizowanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej jest bowiem ochrona

interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni przepisów prawa oraz

wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego, a nie

korekta orzeczeń wydawanych przez sądy powszechne (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147

I USK 282/25

8

czy z dnia 23 lutego 2023 r., III USK 163/22, LEX nr 3538161).

Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz postawione tam pytanie,

dotyczące kwestii dopuszczalności dokonania przez sąd odwoławczy istotnych dla

rozstrzygnięcia sporu ustaleń faktycznych w oparciu o dowody osobowe

przeprowadzone przez sąd pierwszej instancji i odmiennie ocenione przez sąd

drugiej instancji, bez ich ponowienia w postępowaniu apelacyjnym, był już

przedmiotem pogłębionej analizy orzecznictwa. Jak trafnie wyjaśnił Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 8 lipca 2014 r., I UK 60/14 (LEX nr 2617436), powołując się

na uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, sąd

drugiej instancji może zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania

wyroku sądu pierwszej instancji bez przeprowadzania postępowania dowodowego

uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba, że szczególne okoliczności wymagają

ponowienia lub uzupełnienia tego postępowania. Pogląd ten był następnie

powielany (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 lutego 2002 r., II UKN

44/01, LEX nr 560562; z dnia 8 maja 2002 r., LEX nr 551010; z dnia 10 maja

2002 r., IV CKN 1037/00, LEX nr 568326; z dnia 11 kwietnia 2003 r., III CKN

1466/00, LEX nr 448047; z dnia 12 listopada 2003 r., LEX nr 599518; z dnia 29

września 2004 r., II CK 24/04, LEX nr 194133; z dnia 12 stycznia 2005 r., LEX nr

589947; z dnia 4 października 2007 r., V CSK 221/07, LEX nr 497669; z dnia 21

sierpnia 2008 r., LEX nr 785532; z dnia 18 czerwca 2010 r., V CSK 422/09, LEX nr

602741; z dnia 22 lipca 2010 r., I CSK 313/09, LEX nr 686078; z dnia 24 września

2010 r., 72/10, LEX nr 622212; z dnia 27 października 2010 r., PK 21/10, LEX nr

694249; z dnia 18 marca 2011 r., III CNP 13/10, LEX nr 1050462; z dnia 8 kwietnia

2011 r., LEX nr 1027171; z dnia 30 września 2011 r., III CSK 28/11, LEX nr

1102263; z dnia 2 grudnia 2011 r., III PK 30/11, LEX nr 1163948; z dnia 6 marca

2012 r., I UK 319/11, LEX nr 1165286; z dnia 9 marca 2012 r., I PK 374/11, LEX nr

1215129 czy z dnia 31 stycznia 2014 r., LEX nr 1438416).

Jeżeli zaś chodzi o pytanie skarżącego o to, jakie okoliczności stanowią

„szczególne okoliczności” w rozumieniu przywołanej powyżej uchwały z dnia

23 marca 1999 r., III CZP 59/98, to w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19

października 2022 r., III USK 21/22 (LEX nr 3509776), wyjaśniono, iż zarzut

I USK 282/25

9

naruszenia art. 382 k.p.c. mógłby być uzasadniony, gdyby skarżący wykazał, że w

sprawie wystąpiły szczególne okoliczności wymagające ponowienia lub

uzupełnienia postępowania dowodowego przed sądem drugiej instancji, np.

popełnione zostały uchybienia procesowe przy przeprowadzaniu dowodów, sąd

dysponował wyłącznie dowodami osobowymi o niejednoznacznej wartości i

wymowie lub został pominięty materiał dowodowy o istotnym znaczeniu. Natomiast

sama sprzeczność między ustaleniami przyjętymi przez sądy pierwszej i drugiej

instancji, powstała w wyniku dokonanej przez sąd drugiej instancji odmiennej oceny

dowodów przeprowadzonych przez sąd pierwszej instancji, nie może uzasadniać

zarzutu naruszenia art. 382 k.p.c., chyba że zostanie wykazane, iż ze względu na

szczególne okoliczności zachodziła konieczność ponowienia lub uzupełnienia

postępowania dowodowego. W orzecznictwie utrwalony pozostaje pogląd, że

art. 382 k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej

wówczas, jeżeli skarżący wykaże, iż sąd drugiej instancji bezpodstawnie pominął

część zebranego materiału oraz że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik

sprawy, albo kiedy mimo przeprowadzonego postępowania dowodowego orzekł

wyłącznie na podstawie materiału zgromadzonego przez sąd pierwszej instancji lub

też oparł swoje rozstrzygnięcie na własnym materiale pomijając wyniki

postępowania dowodowego przeprowadzonego przez sąd pierwszej instancji (por.

wyrok Sądu Najwyższego: z dnia 13 września 2001 r., I CKN 237/99, LEX nr

52348; z dnia 22 lipca 2004 r., II CK 477/03, LEX nr 26978; z dnia 10 stycznia

2008 r., IV CSK 339/07, LEX nr 492178; z dnia kwietnia 2008 r., IV CSK 39/08,

LEX nr 424361; z dnia 24 czerwca 2008 r., II PK 323/07, LEX nr 491386, z dnia

3 czerwca 2014 r., III UK 180/13, OSNP 2015 Nr 10, poz. 139, z dnia 24 kwietnia

2008 r., IV CSK 39/08, LEX nr 424361 oraz z dnia 20 września 2023 r., II USKP

11/23, LEX nr 3609467).

Zatem sąd drugiej instancji narusza art. 382 k.p.c., gdy orzeka z

pominięciem materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w

postępowaniu apelacyjnym. Czym innym jest natomiast dokonanie przez sąd

odwoławczy odmiennej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Podsumowując, kwestia odmienności ustaleń sądu drugiej instancji w

stosunku do ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w postępowaniu

I USK 282/25

10

pierwszoinstancyjnym nie może być uznana za istotne zagadnienie prawne,

bowiem wszelkie wątpliwości zawarte w pytaniu skarżącego zostały już w sposób

wyczerpujący wyjaśnione w judykaturze, a nie istniejsa również w tym zakresie

rozbieżności, które wymagałyby ingerencji Sądu Najwyższego.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz oddalił wniosek organu rentowego

o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ dotyczył wyłącznie wniosku

dotyczącego oddalenia skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

28 stycznia 2016 r., II CSK 429/15, LEX nr 1998547 i powołane tam orzeczenia).

[SOP]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.