Wysokość renty rodzinnej po zmarłym z renty z całkowitej niezdolności. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Wyrokiem z dnia 4 lipca 2024 r., III AUa 1418/22, Sąd Apelacyjny w

Katowicach oddalił apelację ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego w

Katowicach z dnia 27 maja 2022 r., X U 591/22 oddalającego odwołanie S.N. od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Sosnowcu z 17 lutego 2022 r.

przyznającej ubezpieczonej prawo do renty rodzinnej od 12 grudnia 2021 r.

I USK 31/25

2

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczona zarzuciła

naruszenie art. 73 ust. 1 i 2 oraz art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uzasadniła potrzebą

wykładni przepisów prawnych w zakresie ustalenia czy podstawą obliczania renty

rodzinnej w sytuacji pobierania przez zmarłego renty z tytułu całkowitej niezdolności

do pracy jest renta wyliczana na podstawie ogólnego stanu zdrowia czy renta z

tytułu całkowitej bądź częściowej niezdolności do pracy.

Wskazała ponadto, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, albowiem zaskarżony wyrok

Sądu Apelacyjnego został wydany niezgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego

wyrażonym w wyrokach z dnia 23 maja 2024 r. o sygnaturze akt I USKP 2/22 i z

dnia 13 lutego 2024 r. o sygnaturze akt I USK 110/23.

Skarżąca wskazała także, że w jej ocenie skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona.

Mając powyższe na uwadze, w przypadku uznania, że podstawa naruszenia

prawa materialnego jest oczywiście uzasadniona, skarżąca wniosła o zmianę

wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 27 maja 2022 r. poprzez

przyznanie odwołującej renty rodzinnej w wysokości obliczonej na podstawie

wysokości renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, ewentualnie uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 lipca 2024 r. i

poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 27 maja

2022 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do Sądu pierwszej

instancji, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz odwołującej kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm

przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; a w

razie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania o oddalenie skargi kasacyjnej w

całości z uwagi na jej oczywistą bezzasadność oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu

na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

I USK 31/25

3

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że jako sąd kasacyjny nie jest sądem

powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, a skarga kasacyjna nie jest środkiem

zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji

kończącego postępowanie w sprawie z uwagi na przeważający w charakterze

skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości

stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń

faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Strona wnosząca skargę kasacyjną,

zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c. określającym wymogi formalne tego środka prawnego,

powinna sformułować w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz ze

stosownym uzasadnieniem. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

powinien zaś wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać

argumenty prawne świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę

sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd

Najwyższy.

W przypadku powołania się na art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący ma

obowiązek nie tylko określić, które przepisy wymagają wykładni, ale także wskazać,

na czym polegają poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów

wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości.

Konieczne jest opisanie wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji

interpretacyjnej. Jeżeli zaś skarżący powołuje się na rozbieżności w orzecznictwie,

to zobowiązany jest przytoczyć te rozbieżne orzeczenia sądów, przy czym musi

I USK 31/25

4

wykazać, że występująca w nich rozbieżność ma swoje źródło w różnej wykładni

przepisu albo że wykładnia dokonana przez sąd drugiej instancji jest sprzeczna z

jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu Najwyższego. Ponadto,

ze względu na publiczne cele, jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd

Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość

dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki

sądowej (postanowienie Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2012 r., III SK 29/12,

LEX nr 1238124; z 24 października 2012 r., III CSK 18/12, LEX nr 1375408;

z 4 kwietnia 2012 r., III SK 39/11, LEX nr 1170697, K. Flaga-Gieruszyńska, A.

Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2022).

Ustosunkowując się natomiast do przywołanej przesłanki oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że w świetle utrwalonego

orzecznictwa Sądu Najwyższego przesłanka ta wynika zwykle z oczywistego,

widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności

wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi

regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może

stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie

kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r.,

II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109;

z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494; z dnia

17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 Nr 18, poz. 437; z dnia 8 marca

2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 Nr 6, poz. 100, czy wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Przy czym przesłanką

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam

zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie

prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP

2004 Nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743;

z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r.,

II UK 37/08, LEX nr 494133). Skarżący musi więc wykazać, że następstwa

I USK 31/25

5

wytkniętej w skardze wadliwości postępowania i orzekania były tego rodzaju (bądź

skali), że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie

orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 lutego 1997 r., I CKN

57/96, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 82; z dnia 24 października 2006 r., II PK 38/06,

LEX nr 950620 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 marca 2006 r., I CSK

63/05, LEX nr 179971; z dnia 5 grudnia 2007 r., II PK 103/07, LEX nr 863973;

z dnia 16 czerwca 2011 r., III UK 213/10, LEX nr 950436) oraz wskazać konkretne,

naruszone przez sąd przepisy i przytoczyć odpowiednie argumenty wyjaśniające,

dlaczego te przepisy zostały, jego zdaniem, w tak ewidentny sposób naruszone.

A zatem, skoro uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania odwołujące

się do przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., powinno koncentrować się

na wykazaniu "oczywistości" zasadności skargi, to nie może sprowadzać się do

odwołania się do uzasadnienia podstaw kasacyjnych bądź też do ich powtórzenia

choćby nawet w zmodyfikowanej formie, ani być sformułowane w sposób, który

wymagałby oceny ich zasadności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18

maja 2018 r., IV CSK 618/17, LEX nr 2500419).

Skarżąca nie zdołała wykazać tak rozumianych przesłanek przedsądu.

Strona skarżąca w krótkim i niewystarczającym uzasadnieniu wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie wskazała, żadnych przepisów

prawnych, które w jej ocenie wymagają dokonania wykładni. Nie wskazała także

żadnych argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych w

kwestii powoływanego zagadnienia oraz nie wskazała w tym temacie własnego

stanowiska. Przedmiotowe uzasadnienie nie zawiera niezbędnej jurydycznej

argumentacji dającej podstawy do przyjęcia, że możliwa jest rozbieżna ocena

powołanych zagadnień (zob. postanowienie SN z 11 czerwca 2019 r., V CSK

607/18). Niewystarczające jest przy tym powoływanie się (tym bardziej w sposób

ogólny) na orzecznictwo Sądu Najwyższego w innych podobnych sprawach.

Poza hasłowym powołaniem się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej

skarżąca nie tylko nie przytoczyła, żadnych przepisów, które miały by świadczyć o

kwalifikowanym charakterze naruszeń, ale też nie poparła tego twierdzenia

stosowną argumentacją.

I USK 31/25

6

Powyższe nie pozwala na przyjęcie skargi kasacyjnej do merytorycznego

rozpoznania.

Z tych powodów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 11 i 108 k.p.c. w zw. z

art. 39821k.p.c.

[I.T.]

[a.ł]