Poniedziałek Wydanie nr 37

Sygnatura akt
I USK 352/24
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
16 grudnia 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Spółka pytała o składki za Gruzinów na zleceniach. SN odmówił przyjęcia skargi

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Spółka z B. chciała uzyskać pisemną interpretację ZUS, według której cudzoziemcy z Gruzji zatrudniani na zlecenia nie podlegaliby ubezpieczeniom społecznym z mocy art. 5 ust. 2 ustawy systemowej. Organ rentowy uznał to stanowisko za nieprawidłowe.

Ustalenia sądu

Według spółki cudzoziemcy mieli pobyt czasowy oparty na wizach lub kartach tymczasowego pobytu, a ich centrum interesów życiowych znajdowało się w Gruzji. Sąd Apelacyjny ustalił, że w okresie wykonywania umów będą przebywać w Polsce, więc ich pobyt będzie stały.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej spółki do rozpoznania i zasądził od niej na rzecz ZUS 240 zł kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami.

Dlaczego

Skarżąca nie przedstawiła wyodrębnionego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi, tylko powtórzyła podstawy kasacyjne. Sąd uznał, że zagadnienie prawne nie wymaga wykładni, a skarga nie jest oczywiście zasadna.

Dla firm

Dla ustalenia, czy cudzoziemiec na umowie zlecenia podlega polskim ubezpieczeniom, liczy się, czy w okresie wykonywania umowy jego pobyt w Polsce ma charakter stały, a nie rodzaj zezwolenia ani zamiar pobytu.

Więcej o sprawie

Obywatele Gruzji mieli mieć wizy lub karty czasowego pobytu, a spółka twierdziła, że ich centrum życiowe jest w Gruzji. Sąd Najwyższy uznał, że przepis nie wymaga wykładni, bo linia orzecznicza jest utrwalona.

Sam zamiar czasowego przebywania na terytorium RP czy też posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy nie mają rozstrzygającego znaczenia.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Sygnatura
I USK 352/24

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

I USK 352/24

POSTANOWIENIE

Dnia 16 grudnia 2025 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jolanta Frańczak

w sprawie z odwołania M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie

o wydanie pisemnej interpretacji,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w dniu 16 grudnia 2025 r.,

skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt III AUa 521/24,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od odwołującej się M. Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w B. na rzecz organu rentowego kwotę 240

(dwieście czterdzieści) złotych z ustawowymi odsetkami z art. 98

§ 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

(J.C.)

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2024 r. oddalił

apelację wnioskodawcy M. Spółki z o.o. w B. od wyroku Sądu Okręgowego w

Bielsku-Białej z dnia 24 lipca 2020 r., którym oddalono odwołanie wnioskodawcy od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie z dnia 16 grudnia

2019 r., uznającej za nieprawidłowe jego stanowisko przedstawione we wniosku o

I USK 352/24

2

interpretację z dnia 19 listopada 2019 r., zgodnie z którym osoby narodowości

gruzińskiej, które mają być zatrudnione przez wnioskodawcę na podstawie umów

zlecenia wykonywanych na terenie Polskiej nie podlegają ubezpieczeniom

społecznym z mocy art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.,

dalej ustawa systemowa) i wskazującej, że przepis ten nie ma w takiej sytuacji

zastosowania, zaś osoby te podlegają ubezpieczeniom społecznym tak jak

zleceniobiorcy w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy (pkt 1), a także zasądził od

wnioskodawcy na rzecz organu rentowego koszty zastępstwa procesowego w

postępowaniu apelacyjnym i w postępowaniu kasacyjnym (pkt 2).

Wyrok ten został wydany, gdyż na skutek skargi kasacyjnej organu

rentowego Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r., I USKP 96/23,

uchylił poprzednio wydany w tej sprawie wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia

15 grudnia 2021 r., którym zmieniono wyrok Sądu Okręgowego z dnia 24 lipca

2020 r. i poprzedzającą go decyzję decyzji organu rentowego z dnia 16 grudnia

2019 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach.

Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd Apelacyjny przypomniał, że zgodnie z

art. 39820 k.p.c. związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy.

Wnioskodawca wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o wydanie pisemnej

interpretacji w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, gdyż

zamierzał zawrzeć umowy o pracę oraz umowy zlecenia z obywatelami Gruzji,

którzy nie posiadają i nie będą posiadać kart stałego pobytu na terytorium Polski

tylko wizy na czas określony lub karty tymczasowego pobytu. Sąd Apelacyjny

uznał, że o zastosowaniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej decyduje okoliczność,

gdzie w okresie wykonywania czynności stanowiących tytuł do podlegania

ubezpieczeniom społecznym znajduje się centrum interesów życiowych i

zawodowych danej osoby. Sam zamiar czasowego przebywania na terytorium RP

czy też posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy nie mają rozstrzygającego

znaczenia. Skoro cudzoziemcy będą w czasie trwania umów o pracę bądź umów

zlecenia przebywać na terytorium Polski, ich pobyt w tym okresie będzie miał

charakter stały, a zatem będą podlegały ubezpieczeniom społecznym na zasadach

I USK 352/24

3

przewidzianych dla zleceniobiorców w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy systemowej.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł wnioskodawca,

zaskarżając wyrok ten w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa

materialnego tj.: 1) art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, przez jego błędną wykładnię i

nieprawidłowe przyjęcie, że do obywateli Gruzji przepis ten nie ma zastosowania,

bowiem cudzoziemcy wykonują umowę o pracę na terenie Polski, co stanowi

obowiązkowy tytuł do ubezpieczeń społecznych, podczas gdy pracownicy ci nie

mają na terenie Polski stałego miejsca pobytu; przez nieprawidłową wykładnię

pojęcia „pobyt o charakterze stałym" i nieuwzględnienie, że centrum interesów

życiowych cudzoziemców, których zatrudniał skarżący znajduje się w Gruzji, a

zatem powinni oni zostać wyłączeni z podlegania polskiemu systemowi

ubezpieczeń społecznych; prawidłowa wykładania pojęcia „stałego pobytu” w

rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej powinna koncentrować się na

okolicznościach związanych z faktycznym i realnym przebywaniem cudzoziemca na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a więc na celu pobytu oraz jego

długotrwałości, jak również uwzględniać miejsce koncentracji interesów życiowych

cudzoziemca w celu określenia, w jakiej relacji pozostaje realizacja interesów

życiowych danej osoby do miejsca jej pobytu; 2) art. 5 ust. 2 w związku z art. 6

ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej w związku z art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia

2013 r. o cudzoziemcach (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1079), przez

ich błędną wykładnię i nieuwzględnienie przy dokonywaniu wykładni pojęcia

„stałego pobytu” cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym

mowa w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej - systematyki oraz treści ustawy o

cudzoziemcach w zakresie umieszczenia przez ustawodawcę w osobnych działach

ustawy instytucji zezwoleń na pobyt stały i czasowy, co dowodzi, że zezwolenia są

zezwoleniami o charakterze przeciwstawnym, a zatem z faktu posiadania przez

cudzoziemca zezwolenia na pobyt czasowy nie można wnioskować, iż jego pobyt w

Polsce na podstawie takiego zezwolenia ma charakter stały; przez

nieuwzględnienie, że z art. 98 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wynika, że czasowy

pobyt cudzoziemca na terytorium Polski ma charakter celowy, a zatem skoro po

ustaniu realizacji konkretnego celu pozwolenie to wygasa, to nie można przyjąć, że

pobyt cudzoziemca legitymującego się pozwoleniem na pobyt o charakterze

I USK 352/24

4

celowym i tymczasowym na terenie Polski ma charakter stały.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie co do

istoty sprawy przez uwzględnienie apelacji oraz o zasądzenie na jego rzecz

kosztów postępowania za pierwszą, drugą i kasacyjną instancję, ewentualnie o

uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach.

We wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazano na

oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) oraz na występowanie w

sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) ujawniającego

się w konieczności kompleksowej wykładni art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1

pkt 4 ustawy systemowej w związku z art. 98 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, gdyż

przyjęta dotychczas przez sądy wykładnia tych przepisów w odniesieniu do

cudzoziemców, których pobyt na terytorium Polski nie ma charakteru stałego, jest

niejednolita i rodzi szereg wątpliwości interpretacyjnych oraz czy w odniesieniu do

osób zatrudnionych na czas określony na podstawie umowy zlecenia, niebędących

obywatelami polskimi, których pobyt na terytorium Polski ma charakter przejściowy,

bowiem osoby te nie przebywają w Polsce z zamiarem stałego pobytu, nie

posiadają zezwolenia na pobyt stały, tylko na pobyt czasowy oraz które po

wykonaniu określonej pracy kończą zatrudnienie i wracają do kraju, w którym

znajduje się ich centrum życiowe - zastosowanie znajdzie art. 5 ust. 2 ustawy

systemowej, tj. czy pobyt tych osób na terytorium Polski w wyżej wymienionych

okolicznościach ma charakter stały.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie na

jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami za opóźnienie od

dnia uprawomocnienia się orzeczenia w tym zakresie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił

obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie.

Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na możliwości

I USK 352/24

5

odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

(art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego

wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie

okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu

katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując wymagania

skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek

przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek

przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia

(§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które

spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach

postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione

- czego niestety zdecydowanie zabrakło - a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2

k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo

choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w

ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające

przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia,

realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu

rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju

prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno

koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 55/12, LEX nr

1482419 i powołane tam orzeczenia).

Tymczasem skarżący w ogóle nie uzasadnił wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, jedynie powtarzając - w trzech punktach - podstawy

kasacyjne. Podstawowym celem instytucji przedsądu jest zaś ustalenie, czy w

skardze kasacyjnej podniesiono okoliczności, których rozważenie przez Sąd

I USK 352/24

6

Najwyższy będzie wkładem w rozwój prawa i zapewnienie jednolitości jego sądowej

wykładni. Tylko wtedy wykazany zostaje publicznoprawny charakter skargi

kasacyjnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2012 r.,

I PK 150/12, LEX nr 1675336; z dnia 14 stycznia 2021 r., III PSK 2/21, LEX nr

3106014). Wymaganie dotyczące przedstawienia okoliczności uzasadniających

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ma umożliwić stronie wnoszącej skargę

kasacyjną przekonanie Sądu Najwyższego o istnieniu przesłanek, na których opiera

się wstępne badanie skargi pod kątem przyjęcia (dopuszczenia) jej do rozpoznania

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06,

LEX nr 189753). Dla spełnienia obowiązku określonego w art. 3984 § 2 k.p.c.

konieczne jest przedstawienie argumentacji przekonującej o potrzebie przyjęcia

skargi do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

Skarżący w uzasadnieniu wniosku przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazał jednocześnie na trzy przesłanki, tj.: istnienie zagadnienia

prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), na potrzebę wykładni przepisów prawnych

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądowym (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.),

oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżący łączy przesłanki

oczywistej zasadności skargi z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego oraz potrzebą wykładni przepisów prawnych, co budzi poważne

zastrzeżenia. Sąd Najwyższy wielokrotnie zwracał już uwagę, że jednoczesne

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi występującymi w sprawie wątpliwościami

prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów) generalnie wyklucza

możliwość oczywistej zasadności skargi. Przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania zawarte w pkt 1, 2 i 4 art. 3989 § 1 k.p.c. wzajemnie się

krzyżują i wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1 i 2), jak i prywatny skarżącego (pkt 4).

Trudno sobie bowiem wyobrazić sytuację, w której wyrok jest oczywiście wadliwy, a

jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga

interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 26 listopada 2013 r., I UK 291/13, LEX nr 1430990). Co jest

sporne nie może być oczywiste (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

I USK 352/24

7

18 października 2016 r., I UK 466/15, LEX nr 2159122 czy z dnia 9 kwietnia 2014 r.,

V CSK 383/13, LEX nr 1771724).

Skarżący podnosi, że skarga kasacyjna zasługuje na rozpoznanie i

uwzględnienie z uwagi na pojawiające się zagadnienia prawne, ale nie przedstawia

wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub zespołu przepisów

(norm), albo szerzej i bardziej ogólnie wątpliwości co do pewnego uregulowania

prawnego (instytucji prawnej). Sformułowane zagadnienie prawne winno

odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie

podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy

przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 19/15, LEX nr 2021941 i z

dnia 19 maja 2022 r., I USK 422/21, LEX nr 3439438). Skarżący ma obowiązek nie

tylko sformułować samo zagadnienie, ale także - w uzasadnieniu wniosku -

przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność

i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez

skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy

wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez sąd drugiej instancji (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2018 r., I UK 252/17, LEX nr

2533238), czego na gruncie przedmiotowej skargi zdecydowanie zabrakło.

Skarżący ma również obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego

w sprawie problemu prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy

przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie

art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r.,

V CSK 75/06, niepubl.; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 296/11, LEX nr 1214580; z

dnia 11 czerwca 2013 r., II UK 71/13, LEX nr 1331300), czemu nie sprostał.

Ponadto twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego nie jest

uzasadnione choćby z tego względu, że przedstawiony problem był już

rozstrzygany przez Sąd Najwyższy i nie istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie,

wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr

577468; 7 lutego 2019 r., I UK 29/18, LEX nr 2617355 oraz z dnia 27 kwietnia

2021 r., II PSK 68/21, LEX nr 3252281), a skarżący nie przedstawił jakichkolwiek

I USK 352/24

8

okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 17 marca 2015 r., I PK 4/15, LEX nr 1661934; z dnia 18 lutego

2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 1652383).

Odnosząc się z kolei do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.,

jaką jest potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie należy podkreślić, iż to rzeczą

skarżącego jest wykazanie, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne

wątpliwości (ze sprecyzowaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają), nie

doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie sądów, które to orzecznictwo należy przytoczyć (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; z dnia

9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133; z dnia 13 grudnia 2022 r., I USK

21/22, LEX nr 3556521; z dnia 28 czerwca 2023 r., I USK 160/22, LEX nr

3575124). Oczywiste jest, że budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi

mieć zastosowanie w sprawie, a jego wykładnia – mieć znaczenie dla jej

rozstrzygnięcia. Przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak sam

przepis, a nie rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Stąd też wspomniane wątpliwości

interpretacyjne powinny być na tyle poważne, by ich wyjaśnienie nie sprowadzało

się do prostej wykładni przepisów.

Przenosząc powyższe rozważania do sformułowanej przez skarżącego

kwestii należy zauważyć, że nie istnieje potrzeba wykładni art. 5 ust. 2 ustawy

systemowej w kontekście wskazywanej przez skarżącego wątpliwości

sprowadzającej się do pytania „czy w odniesieniu do osób zatrudnionych na czas

określony na podstawie umowy zlecenia, niebędących obywatelami polskimi,

których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ma charakter przejściowy

(osoby te nie przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z zamiarem

stałego pobytu, nie posiadają zezwolenia na pobyt stały, tylko zezwolenia na pobyt

czasowy, które po wykonaniu określonej pracy kończą zatrudnienie i wracają do

kraju, w którym znajduje się ich centrum życiowe) zastosowanie znajdzie art. 5

ust. 2 ustawy systemowej”, ponieważ w tym zakresie mamy utrwaloną linię

orzeczniczą.

Sąd Najwyższy wyjaśnił w swoim orzecznictwie, że charakter pobytu nie

I USK 352/24

9

zależy od tego, jaki zamiar, co do okresu przebywania w Polsce, przejawia

cudzoziemiec (zob. wyroki z dnia 23 maja 2008 r., I UK 303/07, LEX nr 516772;

z dnia 17 stycznia 2006 r., I UK 225/06, LEX nr 351984; z dnia 9 stycznia 2024 r.,

I USKP 6/23, LEX nr 3655321 czy postanowienia z dnia 18 stycznia 2010 r.,

II UK 297/09, LEX nr 960479 i z dnia 10 maja 2023 r., I USK 170/22, LEX nr

3565880). Stały pobyt to pobyt niezmienny w danym okresie, czyli w okresie

realizacji podstawy ubezpieczenia, przy czym nie ma większego znaczenia

okoliczność dotycząca tego, jaką administracyjną gwarancję prowadzenia

działalności lub zapewnienie pobytu miał w Polsce obywatel państwa obcego. Liczy

się to, czy obywatel państwa obcego, przebywając na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej w stałym charakterze, prowadził działalność pozarolniczą. O tym, czy dany

pobyt ma charakter stały, nie decyduje więc stały pobyt w sensie długotrwałości i

stałości pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem w takim wypadku

wyłączeniu z ubezpieczeń społecznych podlegaliby ci cudzoziemcy, których pobyt

nie ma takich cech, choć spełnialiby warunki podlegania obowiązkowym

ubezpieczeniom społecznym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca

2020 r., I UK 20/19, OSNP 2021 nr 6, poz. 67 oraz postanowienie z dnia 10 maja

2023 r., I USK 170/22, LEX nr 3565880; z dnia16 maja 2023 r., II USK 9/23, LEX nr

3562858). W orzecznictwie opartym na wykładni art. 5 ust. 2 ustawy systemowej

przyjęto, że o podleganiu albo niepodleganiu cudzoziemca ubezpieczeniom

społecznym w Polsce z tytułu aktywności rodzącej taki obowiązek nie decyduje

charakter dokumentu pobytowego, jakim legitymuje się cudzoziemiec ani nawet

długość pobytu cudzoziemca, lecz okoliczność, czy w okresie prowadzenia

działalności stanowiącej tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym faktyczny

pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał charakter stały, czy też czasowy

(zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2011 r., I UK 60/11, LEX nr

1102994; z dnia 17 września 2009 r., II UK 11/09, OSNP 2011 nr 9-10, poz. 1341;

z dnia 1 października 2019 r., I UK 194/18, OSNP 2020 nr 12, poz. 137).

Odnosząc się wprost do umów zlecenia jako tytułu ubezpieczeniowego, Sąd

Najwyższy w wyroku z dnia 9 stycznia 2024 r., I USKP 6/23 (LEX nr 3655321),

stwierdził, że z zaprezentowanej wykładni art. 5 ust. 2 ustawy systemowej wynika,

iż zarówno w przypadku pracowniczego tytułu podlegania ubezpieczeniom

I USK 352/24

10

społecznym, jak i tytułu wynikającego z wykonywania umowy zlecenia, sam zamiar

czasowego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej czy też

legitymowanie się jedynie zezwoleniem na pobyt czasowy, nie mają

rozstrzygającego znaczenia. Istotne jest jedynie, czy podczas wykonywania wyżej

wymienionych działalności można mówić o stałym przebywaniu danej osoby na

terytorium Polski. W konsekwencji przyjazd choćby i cykliczny (regularny) do Polski

celem wykonywania pewnych aktywności zawodowych na podstawie umowy

zlecenia albo umowy o pracę nie będzie powodował objęcia obywatela państwa

trzeciego polskim systemem ubezpieczenia społecznego. Natomiast stałe

przebywanie w Polsce w okresie wykonywania tych czynności chociażby przez

krótki (sumarycznie) okres determinowany czasowym zezwoleniem na pobyt, będą

prowadzić do objęcia polskim systemem ubezpieczeń społecznych.

W postanowieniu z dnia 19 stycznia 2022 r., III USK 181/21 (LEX nr 3370640), Sąd

Najwyższy podkreślił przy tym, że pobyt cudzoziemców, których przedsiębiorca

zamierzał zatrudnić, nie ma charakteru przypadkowego, okazjonalnego, ale był

ściśle związany z podjęciem działalności zarobkowej w drodze umowy zlecenia, a

zatem rodzącej obowiązek ubezpieczenia społecznego w świetle art. 6 ust. 1 pkt 4

ustawy systemowej.

Skarga nie jest też oczywiście uzasadniona, gdyż „oczywistość skargi

kasacyjnej” z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oceniana jest z pozycji twierdzeń

odnoszących się do faktów sądu drugiej instancji, a nie wyobrażenia o stanie

faktycznym skarżącego. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce

wtedy, gdy zasadność podniesionych w skardze zarzutów wynika prima facie, bez

głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa

materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o

charakterze elementarnym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Chodzi zatem o taką

sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut jest słuszny, ale także stwierdzona

nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego

orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r.,

V CSK 622/15, LEX nr 2057365), co w przedmiotowej sprawie nie występuje.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

I USK 352/24

11

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach

postępowania kasacyjnego w myśl reguły z art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.

[a.ł]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.