Niezdolność do pracy przed końcem nauki a renta rodzinna. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 sierpnia 2024 r.

zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku Białej z dnia 24 stycznia 2023 r.,

mocą którego przyznano ubezpieczonej M.M. prawo do renty rodzinnej i oddalono

jej odwołanie.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył w całości pełnomocnik odwołującej się.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała, że

jest ona oczywiście uzasadniona. W jej ocenie, zasadniczym problemem w sprawie

było wyjaśnienie (ustalanie), czy całkowita niezdolność do pracy ubezpieczonej

powstała przed ukończeniem przez nią nauki w szkole (do 25 stycznia 2006 r.) i

trwa nadal. W toku postępowania Sąd drugiej instancji pominął inicjatywę

dowodową odwołującej się i oddalił jej wnioski, mimo że opina biegłych

I USK 4/25

2

pozostawała w sprzeczności z opinią prywatną złożoną do akt sprawy. Tym samym

opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 27 stycznia 2024 r. jest wadliwa w konkluzji i

krzywdząca w stosunku do ubezpieczonej, co w pełni uzasadnia przyjęcie wniosku

o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może być przyjęta do merytorycznego rozpoznania.

Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania – wymaga wskazania elementarnych wad naruszenia prawa

(materialnego lub procesowego), które są widoczne na pierwszy rzut oka, bez

konieczności analizy zgromadzonego materiału dowodowego (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia

10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r.,

III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr

448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859). Podczas, gdy dla

uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla

przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci

naruszenia przepisów prawa, czyli takiej, która nie wymaga dokonywania

pogłębionej analizy tekstu i wchodzących w grę przepisów oraz doszukiwania się

ich znaczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r.,

IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr

375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja

2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364).

Sekwencja zdarzeń procesowych, jakie miały miejsce w przedmiotowej

sprawie, nie przekonuje na rzecz poglądu prezentowanego przez autora skargi

kasacyjnej. Spór o rentę rodzinną koncentrował się w płaszczyźnie niezdolności do

pracy odwołującej się w okresach otwierających jej prawo do żądanego

świadczenia. Z tego względu zasadnie orzekające w sprawie sądy skoncentrowały

się na wiadomościach specjalnych z zakresu medycyny. Nie może ujść uwadze, że

I USK 4/25

3

rozpoznając sprawę Sąd Apelacyjny poszerzył postępowanie dowodowe (opinia

biegłego), a następnie wyjaśnił motywy wyboru wniosków wynikających z opinii

biegłego. Opisany schemat nie ujawnia cech oczywistego naruszenia prawa,

zwłaszcza, skoro Sąd odwoławczy poruszał się według dopuszczalnego schematu

procedowania. Przyjęcie odmiennego rozumowania niż prezentowane przez stronę

w toku postępowania dowodowego, nie świadczy o oczywistym naruszeniu prawa,

skoro przy jego stosowaniu sąd proceduje w oparciu o zasadę swobodnej oceny

dowodów, a przy jej ocenie nie doszło do atypowych konkluzji, czy operowania

skrajnymi ciągami argumentacyjnymi. Z kolei stanowisko skarżącego odwołuje się

do elementów wartościujących, dotyczących stanu zdrowia odwołującej się

(momentu powstania całkowitej niezdolności do pracy, a nie naruszenia sprawności

organizmu, tak jak tego wymagają na przykład przepisy dotyczące renty socjalnej).

Dziecko, które stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji po

osiągnięciu wieku określonego w art. 68 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy emerytalnej nie

nabywa prawa do renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 3 tej ustawy (zob.

uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2006 r., II UZP 10/06, OSNP 2007

nr 5 – 6, poz. 75).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 3989 § 2

k.p.c.

(AGM)

[SOP]