Wynagrodzenie 37 tys. zł, uznane przez sądy za niegodziwe. SN nie przyjął skargi

Wyrokiem z dnia 31 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w sprawie

z wniosku L.Ż. z udziałem P. Sp. z o.o. w S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Oddziałowi w Rzeszowie o ustalenie podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenie społeczne na skutek apelacji wnioskodawcy i organu rentowego

oraz zażalenia wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia

1 lutego 2024 r. zmienił pkt III zaskarżonego wyroku o tyle, że zwrot kosztów

I USK 558/26

2

zastępstwa procesowegow postępowaniu pierwszoinstancyjnym zasądził z

odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu

świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku

do dnia zapłaty, w pozostałej części oddalił apelację pozwanego organu rentowego,

oddalił apelację wnioskodawcy L.Ż., odrzucił zażalenie. Sąd Apelacyjny przyjął za

Sądem Okręgowym, że ustalone sporne warunki umów o pracę zawieranych przez

L.Ż. i P. sp. z o.o. w S. w zakresie wysokości wynagrodzenia na poziomie 37.000 zł

nie były ekwiwalentne do zakresu i czasookresu wykonywanej pracy, zaś w

kontekście zakresu obowiązków i odpowiedzialności, rozmiaru usprawiedliwionych

nieobecności w pracy, jak również wysokości wynagrodzeń innych pracowników P.

Sp. z o.o. (w większości w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę) i

charakteru spółki z całą pewnością nie odpowiadały cechom wynagrodzenia

godziwego. Sąd Apelacyjny w pełni podzielił argumentację Sąd pierwszej instancji,

który wziął pod uwagę to, że wynagrodzenie w kwocie 37.000 zł jest blisko 3,5-

krotnie wyższe od wynagrodzenia, które odwołujący otrzymywał w 2015 r., a nie

nastąpiła ani zasadnicza zmiana funkcjonowania spółki, ani też zmiana ogólnej

sytuacji ekonomicznej, które uzasadniałyby tak znaczny wzrost wysokości

wynagrodzenia zasadniczego. Nadto, ubezpieczony nie wykazał istotnej zmiany

zakresu obowiązków, które by za takim wzrostem przemawiały.

Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przepisów postępowania mającym

istotny wpływ na wynik sprawy: art. 244 § 1 i 2 k.p.c. i art. 2352 § 1 pkt 1-5 k.p.c.

W ocenie skarżącego, skarga pozostaje oczywiście uzasadniona, z uwagi na

jaskrawe naruszenie przepisów postępowania, prowadzące do wydania orzeczenia

z pominięciem dwóch decyzji administracyjnych, będących dokumentami

urzędowymi, którymi Sąd II instancji pozostawał związany. Skarżący wskazał na

naruszenie:

a) przepisu art. 244 § 1 i 2 k.p.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i

nieprawidłowe nie uznanie, że Sąd pozostaje związany prawomocnymi decyzjami

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (decyzją ZUS O. w Rzeszowie z dnia 4 stycznia

2021 r. wydaną w sprawie o znaku […], a skierowaną do L.Ż. oraz decyzją ZUS O.

w Lublinie z dnia 11 lutego 2021 r. Nr […] skierowaną do P. Sp.z o.o. z siedzibą w

S.), które nie kwestionowały ważności umowy łączącej Odwołującego się z P. Sp. z

I USK 558/26

3

o.o. i uwzględniały w podstawie wymiaru składek zarówno wynagrodzenie

zasadnicze jak i premie uznaniowe, co w efekcie doprowadziło do nieprawidłowego

wydania orzeczenia sprzecznego z treścią wymienionych dokumentów urzędowych

i nie uwzględniającego odwołania w całości,

b) przepisu art. 2352 § 1 pkt. 1-5 k.p.c. poprzez jego nieprawidłowe

zastosowanie i nieprawidłowe pominięcie wniosków dowodowych odwołującego się

dotyczących decyzji wymienionych powyżej, jako spóźnionych, zamiast

dopuszczenia i przeprowadzenia wymienionych dowodów, jako istotnych dla

rozstrzygnięcia sporu i nie zmierzających do przedłużenia postępowania,

W odniesieniu do pierwszego z wymienionych naruszeń już literalna

wykładnia przepisu art. 244 § 1 i 2 k.p.c. wskazuje, iż Sąd orzekający pozostaje

związany treścią dokumentów urzędowych. Pominięcie decyzji odnoszących się do

tego samego stosunku prawnego, tych samych podmiotów i tego samego organu

rentowego jawi się dla skarżącego jako rażące i wymagające oczywistej korekty w

drodze orzeczenia Sądu Najwyższego. Podobnie odnieść się należy do drugiego z

wymienionych naruszeń. Powoływanie się przez Sąd orzekający na spóźnienie

dowodów, jako uzasadnienie dla ich pominięcia pozostaje oczywiście

nieprawidłowe w kontekście brzmienia przepisu art. 2352 § 1 pkt 1-5 k.p.c., który nie

przewiduje pominięcia wniosków dowodowych na tej podstawie. Opisane

naruszenia nie wiąże się, zdaniem skarżącego, z koniecznością dokonywania

dogłębnej analizy prawnej, wymagającej wiedzy specjalnej, ale pozostają widoczne

już na pierwszy rzut oka, również dla osoby nieposiadającej wiedzy prawniczej.

Sąd Najwyższy zważył:

Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

I USK 558/26

4

Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy

zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy

prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo

procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym

polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego

przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko

to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia

dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć

kwalifikowany charakter i być dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego

prawnika (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000, V CKN

1780/00, OSNC 2001 nr 3, poz. 52; z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC

2001, nr 10, poz. 156). W przyczynie kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. nie chodzi o wskazanie naruszenia prawa przez sąd meriti, choćby

oczywistego, co dotyczy zwłaszcza uchybień w sferze prawa procesowego, lecz o

to, aby wykazane uchybienia sądu skutkowały wydaniem oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia. (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia

2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK

285/07, LEX nr 442743; z dnia 28 lutego 2012 r., I PK 157/11, LEX nr 1215115).

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał istnienia tak rozumianej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się słusznie, że w sytuacji,

gdy skarga kasacyjna nie zarzuca obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa

materialnego stanowiącego podstawę wyrokowania sądu odwoławczego, to w

konsekwencji nie jest możliwa ocena, czy naruszenie przepisów prawa

procesowego wskazanych w podstawie kasacyjnej mogło mieć - rzeczywiście -

istotny wpływ na wynik sprawy, czego wymaga przepis art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.

Nie chodzi przy tym o czysto teoretyczną możliwość takiego wpływu, lecz o

wykazanie, że w okolicznościach danej sprawy ten wpływ był (mógł być) realny, a

I USK 558/26

5

można to stwierdzić dopiero wówczas, gdy w skardze zostanie podniesiony

adekwatny w konkretnych okolicznościach faktycznych zarzut obrazy prawa

materialnego. Zatem, aby uznać, że wskazywane przez skarżącego uchybienia

procesowe mogły mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, niezbędne

jest określenie przepisów prawa materialnego, które stanowiły (lub powinny

stanowić) podstawę roszczenia zgłoszonego w pozwie. Innymi słowy, możliwość

uznania przez Sąd Najwyższy orzeczenia Sądu drugiej instancji za merytorycznie

błędne uzależnione jest od oceny materialnoprawnych zarzutów, a skoro ich nie

powołano w skardze, to Sąd Najwyższy traci możliwość takiej oceny, co przesądza

los skargi kasacyjnej opartej włącznie na drugiej podstawie kasacyjnej (por. wyroki

Sądu Najwyższego: z dnia z 8 listopada 2023 r., I USKP 15/23, LEX nr 3622599;

z dnia 27 września 2023 r., II PSKP 26/22, LEX nr 3626223; z dnia 18 czerwca

2024 r., II USKP 9/24, LEX nr 3727965; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

23 stycznia 2014 r., I PK 208/13, LEX nr 1646059; z dnia 16 października 2012 r.,

I PK 125/12, LEX nr 1675322). Inaczej rzecz ujmując, skarżący przy pomocy

zarzutów naruszenia przepisów postępowania powinien zmierzać do wykazania, że

wadliwość procedowania przez Sąd drugiej instancji była na tyle istotna, że

doprowadziła do błędnego zastosowania przepisu (przepisów) prawa materialnego

będącego właściwą podstawą rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym

orzeczeniu. Wynik sprawy to jej rozstrzygnięcie, które jest oparte na przepisach

prawa materialnego zastosowanych w ramach subsumcji ustalonego w sprawie

stanu faktycznego pod właściwy przepis. Zarzuty naruszenia przepisów

postępowania nie mogą być celem samym w sobie, lecz muszą służyć wykazaniu

błędnego zastosowania przepisu (przepisów) prawa materialnego, który stanowi

rzeczywistą podstawę prawną rozstrzygnięcia (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 10 czerwca 2021 r., III USK 163/21, LEX nr 3302371; z dnia

24 października 2006 r., II PK 38/06, LEX nr 950620; oraz wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 16 czerwca 2011 r., III UK 213/10, LEX nr 950436; z dnia

25 czerwca 2014 r., IV CSK 679/13, LEX nr 1511203; z dnia 9 lipca 2014 r.,

I PK 316/13, LEX nr 1511811; z dnia 4 marca 2021 r., II USKP 27/21, LEX nr

3178194). Uwzględniając wskazaną regułę, mając też w pamięci, że Sąd

Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zgłoszonych podstaw

I USK 558/26

6

(art. 39813 § 1 k.p.c.), jest pewne, że skarga kasacyjna wnioskodawcy nie może

zostać zakwalifikowana jako „oczywiście uzasadniona” w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

orzekł jak w sentencji. O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie reguły

z art. 98 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.

[A.P.]

[a.ł]