Grypa pełnomocnika nie uratowała skargi kasacyjnej w sprawie renty rodzinnej, SN oddalił zażalenie

Wyrokiem wydanym w dniu 18 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi

zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie R.P. wniesione od

decyzji organu rentowego odmawiającej przyznania prawa do renty rodzinnej po

zmarłym ojcu. Odpis wyroku Sądu Apelacyjnego został doręczony w trybie art. 124

§ 3 k.p.c. ustanowionemu pełnomocnikowi z urzędu dnia 6 grudnia 2024 r. W

skardze kasacyjnej wniesionej 6 lutego 2025 r. R.P. profesjonalnie zastąpiony

zawarł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując jako

podstawę przyjęcia art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., podnosząc wadliwą ocenę zebranego

materiału dowodowego. Zakreślony termin do usunięcia braku formalnego przez

przedstawienie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

upłynął bezskutecznie z dniem 4 marca 2025 r. Dnia 12 marca 2025 r. pełnomocnik

I UZ 28/25

2

skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi

kasacyjnej, składając równocześnie pismo procesowe zawierające uzupełnienie

tych braków. W dalszej kolejności, w dniu 9 kwietnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w

Łodzi wydał postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do

usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej uznając go za niedopuszczalny (pkt

1) i odrzucił skargę kasacyjną (pkt 2). Postanowienie z uzasadnieniem doręczono

pełnomocnikowi skarżącego w dniu 22 kwietnia 2025 r. Pełnomocnik skarżącego w

dniu 29 kwietnia 2025 r. złożył wniosek na podstawie art. 168 § 1 i art. 169 k.p.c. o

przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną

zawierającą uzupełnienie braków. Sąd Apelacyjny zauważył, że załączona przez

pełnomocnika kserokopia zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z dnia 2

marca 2025 r., potwierdzająca infekcję grypową, nie potwierdza faktu, aby był on

niezdolny do pracy we wskazanym okresie od 2 do 7 marca 2025 r. Poza tym

zakładając prawdziwość niepopartego dowodami twierdzenia o niezdolności do

podjęcia czynności procesowych w okresie od 2 do 7 marca 2025 r., zwrócił uwagę,

że wskazany przez sąd termin do uzupełnienia braków mijał z dniem 4 marca 2025

r. Jeśli pełnomocnik stał się niezdolny do pracy (podjęcia czynności procesowych)

w dniu 2 marca 2025 r., to termin ten winien ulec wydłużeniu o 3 dni wskazanej

niezdolności (od 2 do 4 marca 2025 r.). Pełnomocnik odzyskał zdolność do pracy w

dniu 7 marca 2025 r. (twierdzenie pełnomocnika), a zatem w ocenie Sądu

Apelacyjnego przedłużenie terminu do uzupełnienia braków o 3 dni spowodowało

jego upływ z dniem 10 marca 2025 r., natomiast pismo procesowe z uzupełnieniem

braków formalnych skargi kasacyjnej zostało złożone w dniu 12 marca 2025 r., a

zatem po upływie terminu uwzględniającego usprawiedliwioną stanem zdrowia

przeszkodę do wykonania zarządzenia sądu. Mając powyższe na uwadze, Sąd

Apelacyjny w Łodzi postanowieniem z 12 maja 2025 r. na podstawie art. 168 k.p.c.

oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i na

podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. odrzucił wniesioną skargę jako spóźnioną.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego zostało zaskarżone w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 169 § 1 k.p.c., przez

jego niewłaściwe niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że pełnomocnik

skarżącego uchybił terminowi na dokonanie czynności procesowej wraz z

I UZ 28/25

3

wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu, podczas gdy zgodnie z treścią

art. 169 § 1 k.p.c. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w

którym czynność miała być dokonana, w ciągu tygodnia od ustania przyczyny

uchybienia terminu; 2) art. 233 § 1 k.p.c., przez niewłaściwe przyjęcie, że

zaświadczenie lekarskie świadczące o przechodzeniu przez pełnomocnika ostrej

infekcji grypowej nie uprawdopodobniło niezdolności do pracy pełnomocnika,

podczas gdy, powszechnie wiadome jest, iż ciężka grypa jest chorobą nagłą,

nieprzewidywalną i uniemożliwiającą normalne działanie i funkcjonowanie, a więc

także podejmowanie czynności procesowych, które są działaniami wymagającymi

najwyższego skupienia i staranności. Skarżący wskazał, że w związku z art. 169 §

1 k.p.c., termin upłynął po tygodniu od ustania przyczyny uchybienia terminu, którą

to przyczyną była niezdolność do pracy pełnomocnika z tytułu choroby trwającej do

dnia 07.03.2025 r., a zatem tygodniowy termin na dokonanie czynności upływał

dopiero 14.03.2025 r. Wniosek wraz z czynnością został złożony w dniu

12.03.2025 r. - w konsekwencji, nie można uznać, iż pełnomocnik skarżącego

uchybił terminowi, o którym mowa w art. 169 § 1 k.p.c. Skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zażalenie nie może doprowadzić do zamierzonego skutku.

Kwestię przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej reguluje

art. 168 i art. 169 k.p.c. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak

winy strony w uchybieniu terminowi. Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., przywrócenie

terminu może nastąpić tylko wtedy, gdy strona nie dokonała w terminie czynności

procesowej bez swojej winy. Brak winy strony w uchybieniu terminowi podlega

ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w sposób

uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony

dbającej należycie o swoje interesy. Przykładowo, o braku winy można mówić w

razie choroby strony lub jej pełnomocnika, która uniemożliwia nie tylko podjęcie

działania osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób, w wypadku klęski

I UZ 28/25

4

żywiołowej, katastrofy albo udzielenia stronie mylnej informacji przez pracownika

sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2007 r., II CZ 116/06,

LEX nr 258551). Brak winy w niedokonaniu w terminie czynności procesowej

przyjmuje się wówczas, gdy wystąpiły przeszkody niezależne od strony, w tym

także gdy strona z powodu choroby błędnie zrozumiała pouczenie o sposobie i

terminie dokonania czynności procesowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

5 stycznia 2006 r. I UZ 38/2005 OSNP 2007/1-2 poz. 32). Choroba strony lub jej

pełnomocnika, która nie uniemożliwia podjęcia działania choćby przy pomocy osób

trzecich, nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 27 października 2005 r., III CZ 79/05,

LEX nr 161504 i z 11 stycznia 2007 r., II CZ 116/2006, LEX nr 258551). Uchybienia

strony noszące znamiona winy w jakiejkolwiek jej postaci, także winy polegającej

na niedbalstwie, uniemożliwiają przywrócenie przez sąd uchybionego terminu

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2019 r., I UZ 19/19, LEX nr

2779492). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że art. 168 § 1 k.p.c.

nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż jest zasadą, że

czynności procesowe powinny być dokonywane w terminie.

Sekwencja zdarzeń w rozpoznawanej sprawie była następująca. Skarga

kasacyjna zawierająca brak formalny została złożona 6 lutego 2025 r. Z dniem

4 marca 2025 roku upłynął termin do usunięcia braku formalnego skargi. Dnia 12

marca 2025 roku pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu

do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, składając równocześnie pismo

procesowe zawierające uzupełnienie tych braków. W dniu 9 kwietnia 2025 roku Sąd

Apelacyjny w Łodzi wydał postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie

terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, uznając go za

niedopuszczalny (pkt 1) i odrzucił skargę kasacyjną (pkt 2). Następnie pełnomocnik

skarżącego w dniu 29 kwietnia 2025 r. złożył skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o

przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd Apelacyjny postanowieniem z 12 maja

2025 r. oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i na

podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. odrzucił wniesioną skargę jako spóźnioną. Od tego

postanowienia skarżący złożył dnia 26 maja 2025 r. zażalenie i to zażalenie i

I UZ 28/25

5

wskazana w nim argumentacja jest przedmiotem rozpoznania przez Sąd

Najwyższy.

Zauważyć należy, że argumentacja wskazana przez skarżącego w zażaleniu

dotyczy jedynie jego niezdolności do pracy w okresie od 2 do 7 marca 2025 r.,

wynikającej z infekcji grypowej stwierdzonej zaświadczeniem lekarskim z dnia

2 marca 2025 r. Jak wynika wprost z tego zaświadczenia, infekcja ta trwała do

7 marca 2025 r. Z kolei oceniane przez Sąd Najwyższy postanowienie Sądu

Apelacyjnego z 12 maja 2025 r. tyczyło się wniosku o przywrócenie terminu do

wniesienia skargi kasacyjnej wniesionego wraz ze skargą dnia 29 kwietnia 2025 r.

Niezasadne jest zatem stanowisko skarżącego o zachowaniu 7-dniowego terminu

na dokonanie czynności, o którym mowa w art. 169 § 1 k.p.c. Sam skarżący w

petitum zażalenia wprost zresztą wskazuje, że „tygodniowy termin na dokonanie

czynności upływał 14.03.2025 r.”. Wskazana przez skarżącego argumentacja,

sprowadzająca się do tego, że nie można uznać, że pełnomocnik skarżącego

uchybił terminowi, skoro wniosek o przywrócenie terminu wraz z czynnością został

złożony w dniu 12 marca 2025 r. mogłaby odnieść zamierzony skutek w przypadku

zaskarżenia postanowienia Sąd Apelacyjny w Łodzi z dniu 9 kwietnia 2025 roku,

nie zaś postanowienia tego Sądu z dnia 12 maja 2025 r.

Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na podstawie

art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji postanowienia.

[A.P.]

[r.g.]