Emerytka sama złożyła zażalenie do SN. Odrzucono je, bo nie miała adwokata lub radcy

Sąd Apelacyjny w Szczecinie, w sprawie z odwołania B. M. od decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Szczecinie z 28 lutego 2024 r. o

odmowie ponownego przeliczenia wysokości emerytury, wyrokiem z 26 czerwca

2025 r. oddalił apelację ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego z 9 września

2024 r. Postanowieniem z 1 sierpnia 2025 r., na skutek skargi kasacyjnej

ubezpieczonej od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny w Szczecinie sprawdził z

urzędu wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie (pkt 1), określił tę wartość na

kwotę 936 zł (pkt 2) oraz odrzucił skargę kasacyjną (pkt 3).

W osobiście wniesionym zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Sądu

Apelacyjnego ubezpieczona wniosła o dopuszczenie jej do samodzielnego

działania z powodu wyjątkowych okoliczności związanych z czasem trwania

I UZ 40/25

2

postępowania i nieprawidłowym w ocenie skarżącej wywiązywaniem się przez

pełnomocników ze swoich obowiązków. Skarżąca wskazała, że sprawa dotyczy

podwyższenia emerytury do kwoty minimalnej na podstawie 22 lat stażu pracy,

błędnie ustalonego przez ZUS na 18 lat i 9 miesięcy. Sąd Apelacyjny odrzucił

skargę kasacyjną, błędnie zdaniem skarżącej ustalając wartość przedmiotu

zaskarżenia na kwotę poniżej 10.000 zł.

W odpowiedzi na zażalenie organ rentowy wniósł o oddalenie zażalenia w

całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jako prawnie niedopuszczalne, podlegało odrzuceniu. Zgodnie z

art. 3941 § 1 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje m.in. na

postanowienie sądu drugiej lub pierwszej instancji odrzucające skargę kasacyjną.

Jak wynika z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Ustanowiony

w powołanym przepisie tzw. przymus adwokacko - radcowski dotyczy każdego

postępowania przed Sądem Najwyższym i jego skutkiem jest odjęcie stronie

zdolności do samodzielnego podejmowania czynności procesowych. Oznacza to,

że czynności samej strony lub pełnomocnika niebędącego adwokatem lub radcą

prawnym albo rzecznikiem patentowym są bezskuteczne (zob. postanowienie SN z

26 lutego 2025 r., III CZ 289/24, LEX nr 3834379). Wyjątek od powyższej zasady

wprowadzono w art. 871 § 2 k.p.c., w którym przewidziano, że przepisu § 1 nie

stosuje się w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o

ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego oraz gdy

stroną, jej organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest

sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych,

a także gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat,

radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a w

sprawach własności intelektualnej rzecznik patentowy.

I UZ 40/25

3

W sprawie ubezpieczona nie wykazała, że należy do którejkolwiek kategorii

osób wymienionych w art. 871 § 2 k.p.c., a zatem brak jest podstaw do uznania, że

przysługuje jej zdolność postulacyjna.

Zażalenie sporządzone i podpisane przez stronę nie mającą zdolności

postulacyjnej przed Sądem Najwyższym jest dotknięte brakiem formalnym

nieusuwalnym, skutkującym odrzuceniem środka odwoławczego jako

niedopuszczalnego, bez wzywania do uzupełniania tego braku i bez możliwości

jego usunięcia przez pełnomocnika (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28

marca 2025 r., III CZ 26/25, LEX nr 3847727).

Skutki niezachowania przymusu adwokacko - radcowskiego normowanego

przez art. 871 § 1 k.p.c. reguluje ogólnie art. 130 § 5 k.p.c., a w odniesieniu do

środków odwoławczych objętych tego rodzaju przymusem, w tym zażaleń do Sądu

Najwyższego, obowiązują szczególne regulacje (art. 3941 § 1 i 3 w zw. z art. 39821

w zw. z art. 397 § 3 i art. 373 § 1 k.p.c.), przewidujące odrzucenie wniesionego

osobiście przez stronę zażalenia jako niedopuszczalnego (zob. postanowienie SN z

29 lipca 2025 r., III CZ 112/25, LEX nr 3899961).

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odrzucił zażalenie.

[a.ł]