Wniosek o ściganie sędziego za uchylenie alimentów. SN odmówił zgody

Pełnomocniczka oskarżyciela subsydiarnego – B. P. – wystąpiła do Sądu

Najwyższego z wnioskiem o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej sędziego Sądu Okręgowego [...] w [...] X. Y. za czyn polegający na tym, że w

dniu 6 sierpnia 2021 r. w [...], jako funkcjonariusz publiczny – sędzia Sądu

Okręgowego [...] w [...] przy ul. [...] – przekroczył swoje uprawnienia przez

niewłaściwe i nieobiektywne procedowanie w zakresie postępowania o sygn. akt

[...], prowadzonego w sprawie o rozwód poprzez wydanie postanowienia o

uchyleniu alimentów orzeczonych w ramach udzielenia zabezpieczenia

postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 r. na rzecz małoletniej O. W., działając tym

samym na szkodę interesu publicznego i prywatnego B. P. oraz jej córki O. W., tj.

za czyn z art. 231 § 1 k.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek jest oczywiście bezzasadny.

Zgodnie z treścią art. 80 § 2c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.), zwanej dalej

„u.s.p.”, sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego

do odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie

popełnienia przez niego przestępstwa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

dotyczącym spraw immunitetowych wskazuje się, że pod pojęciem „dostatecznie

uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa” należy rozumieć podejrzenie

w pełni uzasadnione, nie nasuwające żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń,

zarówno co do popełnienia czynu, jak i występowania innych znamion objętych

przez ustawę ramami zasad odpowiedzialności karnej (por. uchwały Sądu

Najwyższego: z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt SNO 95/08; z dnia 8 maja 2007

r., sygn. akt SNO 21/07; z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt SNO 32/11).

W postępowaniu w przedmiocie uchylenia immunitetu wymagany przez

ustawę stopień prawdopodobieństwa popełnienia przez sędziego przestępstwa

podlega również ocenie od strony negatywnej. W świetle art. 80 § 2c u.s.p.

wykluczone jest podjęcie uchwały o zezwoleniu na pociągnięcie sędziego do

I ZI 23/25

3

odpowiedzialności karnej, gdy z okoliczności podniesionych przez oskarżyciela

wynika, że odpowiedzialność karna sędziego w rozważanych okolicznościach jest

wyłączona.

Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Istotą zarzutu

stawianego sędziemu we wniosku o zezwolenie na pociągnięcie go do

odpowiedzialności karnej są czynności podjęte przez niego w sferze działalności

orzeczniczej, w której sędzia ten jest niezawisły i dysponuje pełną swobodą

wykonywania czynności jurysdykcyjnych. Jest to zarazem sfera szczególnie

chroniona instytucją immunitetu sędziowskiego uregulowaną w art. 181 Konstytucji i

art. 80 § 1 u.s.p., której celem jest stworzenie gwarancji bezstronnego i wolnego od

wszelkich nacisków sprawowania przez sędziego wymiaru sprawiedliwości.

Należy przypomnieć, że powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku

sędziego oznacza nadanie osobie powołanej prawa jurysdykcji, a więc prawa do

niezawisłego rozstrzygania spraw. Sędzia zatem jest organem władzy publicznej

(sądowniczej) wyposażonym w moc władczego, autorytatywnego rozstrzygania

spraw, a więc sporów i konfliktów prawnych. Wynikająca z treści art. 66 § 1 u.s.p.

rota ślubowania składanego wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przez

osoby obejmujące urząd sędziowski zawiera sformułowania „(…) sprawiedliwość

wymierzać zgodnie z przepisami prawa, bezstronnie według mego sumienia (…)”.

Oznacza to, że czynności polegające na sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości z

samego założenia objęte są szerokim zakresem swobodnego uznania

sędziowskiego. Jeżeli zatem ustawodawca przyznał sędziemu uprawnienie do

rozstrzygania spraw zgodnie z przepisami prawa i własnym sumieniem, nie może

być mowy o wyciąganiu wobec tego sędziego konsekwencji prawno-karnych

związanych z treścią dokonanego przez niego rozstrzygnięcia.

Co więcej, w sprawowaniu urzędu sędziego, które ze swojej istoty polega na

wykładni i stosowaniu prawa, podczas rozstrzygania spraw zawisłych przed

sądami, mogą zdarzyć się błędy w sferze oceny dowodów, ustaleń faktycznych czy

też w sferze wykładni i stosowania przepisów prawa. Nawet w tego typu sytuacjach

ustawodawca regulacjami zawartymi w art. 107 § 3 u.s.p. wyłączył

odpowiedzialność dyscyplinarną sędziego, a konsekwentnie należy też przyjąć, że

również jego odpowiedzialność karną (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19

I ZI 23/25

4

września 2023 r. sygn. akt II ZZP 2/22, opublikowania w Orzecznictwie Izby

Odpowiedzialności Zawodowej, 2023 r., poz. 6.2, s. 225-296).

Analiza okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie wskazuje, że

wnioskodawca kierując wniosek o zezwolenie na pociągnięcie wymienionego

sędziego do odpowiedzialności karnej, za podstawę tego wniosku przyjął określoną

ocenę prawnokarną sposobu wykonywania przez niego czynności orzeczniczych w

sprawie, w ramach której zostało wydane postanowienie o uchyleniu obowiązku

alimentacyjnego. Ocena ta jest jednak nietrafna, zaś skierowanie przeciwko

wspomnianemu sędziemu subsydiarnego aktu oskarżenia można odczytywać jako

próbę retorsji za wydane przez niego orzeczenie. Godzi to w oczywisty sposób w

niezawisłość sędziowską i powinno podlegać ochronie, jaką tworzy instytucja

immunitetu sędziowskiego.

Należy zatem uznać, że w analizowanej sprawie nie zachodzi jakiekolwiek

prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa przez sędziego objętego wnioskiem

o uchylenie immunitetu.

Kierując się powyższymi względami, Sąd Najwyższy uchwalił jak w sentencji.

[M. T.]

[r.g.]