Sędzia był już odsunięty zarządzeniem Ministra. Prezes sądu nie mogła zarządzić kolejnej przerwy

Zarządzeniem z dnia 17 października 2025 r., Prezes Sądu Rejonowego [...]

w W. zarządziła wobec X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego [...] w W., przerwę w

pełnieniu czynności służbowych do czasu wydania uchwały przez sąd

dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc. Wskazała, że ww. ma status osoby

podejrzewanej w ramach śledztwa prowadzonego przez Wydział Spraw

I ZZ 3/25

2

Wewnętrznych Prokuratury Krajowej o czyn z art. 178a § 1 k.k. i okoliczności te

godzą w powagę Sądu Rejonowego [...] w W., naruszają istotne interesy służby

oraz podważają społeczne zaufanie do wymiaru sprawiedliwości (k. 3 – 3v).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Polska Konstytucja w art. 180 ust. 2 stanowi, że zawieszenie sędziego w

urzędowaniu może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w

przypadkach określonych w ustawie. Przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych, dalej powoływana jako u.s.p., przewidują

fakultatywne i obligatoryjne wypadki zawieszenia sędziego w czynnościach

służbowych (termin będący odpowiednikiem użytego w Konstytucji RP pojęcia

„zawieszenie w urzędowaniu”). Do pierwszej grupy zaliczamy: zawieszenie w

czynnościach służbowych sędziego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie

dyscyplinarne lub o ubezwłasnowolnienie, a także gdy zostanie wydana uchwała

zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za

przestępstwo nieumyślne lub za przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego

(por. art. 129 § 1 u.s.p.) oraz zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych

po zarządzeniu natychmiastowej przerwy w czynnościach służbowych

sędziego (art. 130 § 3 u.s.p). Do drugiej grupy należy: zawieszenie w wypadku

nieprawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej złożenia sędziego z urzędu (art.

123 § 1 u.s.p) oraz zawieszenie w czynnościach, gdy zostanie wydana uchwała

zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za

przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego (art. 129 § 2 u.s.p.).

Decyzje o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych mogą być

podejmowane wyłącznie przez właściwe sądy dyscyplinarne, czyli w przypadku

sędziego sądu powszechnego sądy dyscyplinarne przy sądach apelacyjnych, zaś w

sytuacji przewinień dyscyplinarnych wyczerpujących znamiona umyślnych

przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego przez Sąd Najwyższy w składzie

dwóch sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej i jednego

ławnika Sądu Najwyższego (por. art. 110 § 1 pkt 1 u.s.p.). W związku z tym, iż czyn

stanowiący przedmiot zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego [...] w W. z dnia 17

października 2025 r. odnosi się do podejrzenia popełnienia występku z art. 178a §

I ZZ 3/25

3

1 k.k., a zatem umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego,

niniejsza sprawa została przekazana na mocy postanowienia Sądu

Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […] z dnia 27 października 2025 r.,

sygn. akt […] do jej merytorycznego rozpoznania Sądowi Najwyższemu (k. 7 - 8).

Instytucja zarządzenia natychmiastowej przerwy w czynnościach służbowych

sędziego, określona w art. 130 § 1 u.s.p., głęboko ingeruje w uprawnienia sędziego,

gdyż odsuwa go od wykonywania obowiązków służbowych. Co do zasady takie

zarządzenia są wydawane przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego.

Stosowanie tej instytucji uzasadnia, można powiedzieć usprawiedliwia, wyłącznie

potrzeba bezpośredniego, natychmiastowego odsunięcia sędziego od pełnienia

przez niego służby sędziowskiej. W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r.

sygn. akt K 45/07, OTK – A 2009, z. 1, poz. 3, Trybunał Konstytucyjny określił

procedurę z art. 130 § 1 u.s.p. mianem „awaryjnej”. Jednocześnie wskazał, że

istotnym argumentem przemawiającym za uznaniem zgodności tego przepisu z art.

180 ust. 2 Konstytucji RP jest to, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości jako

przedstawiciela władzy wykonawczej, czy prezesa sądu, zbliżona w swoich

skutkach do decyzji o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych, podlega

obowiązkowej, szybkiej, lecz następczej kontroli przez sąd dyscyplinarny, który

może podtrzymać stanowisko Ministra Sprawiedliwości, czy prezesa sądu, lub

uchylić zarządzenie o przerwie w wykonywaniu czynności. Z tego punktu widzenia

chodzi tu o regulację wyjątkową, także w odniesieniu do przepisu art. 129 § 1 u.s.p.,

określającego kompetencję sądu dyscyplinarnego do zawieszenia w czynnościach

służbowych sędziego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie dyscyplinarne

lub o ubezwłasnowolnienie. To zawieszenie, stosownie do art. 132 u.s.p., ustaje z

chwilą prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego, chyba, że sąd

dyscyplinarny uchylił je wcześniej. Natomiast zawieszenie sędziego w

czynnościach służbowych w wyniku uchwały sądu dyscyplinarnego, podjętej w

trybie wskazanym w art. 130 § 3 u.s.p., czyli kontroli zarządzenia o

natychmiastowej przerwie w czynnościach służbowych sędziego, trwa do dnia

wskazanego w takiej uchwale, chyba, że sąd dyscyplinarny uchyli je wcześniej.

Zawieszenie w czynnościach służbowych sędziego w tym trybie, nie powinno trwać

dłużej niż to jest uzasadnione nagłością przyczyny, zwłaszcza, gdyby nie doszło do

I ZZ 3/25

4

wszczęcia wobec sędziego postępowania dyscyplinarnego, czy złożenia wniosku o

zezwolenie na pociągniecie go do odpowiedzialności karnej (por. W. Kozielewicz,

Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów. Komentarz, Warszawa 2005, s. 149 –

153). Zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych na podstawie art. 130 § 3

u.s.p., jest następstwem kontroli zarządzenia o natychmiastowej przerwie w

czynnościach służbowych sędziego wydanego na podstawie art. 130 § 1 u.s.p.

Zgodnie z art. 130 § 1 u.s.p.: 1) jeżeli sędziego zatrzymano z powodu schwytania

na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa umyślnego, albo 2) jeżeli ze

względu na rodzaj czynu dokonanego przez sędziego powaga sądu lub istotne

interesy służby wymagają natychmiastowego odsunięcia go od wykonywania

obowiązków służbowych, prezes sądu albo Minister Sprawiedliwości mogą

zarządzić natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych sędziego aż do

czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc.

Pierwsza z przesłanek skorelowana jest z sytuacją zatrzymania sędziego z powodu

schwytania go na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa, o której mowa w

zdaniu drugim art. 181 Konstytucji RP. Ten przepis Konstytucji RP pozwala

wówczas na zatrzymanie sędziego, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia

prawidłowego toku postępowania. Druga przesłanka, umożliwiająca zastosowanie

unormowania z art. 130 § 1 u.s.p., wiąże się z wykazaniem, iż czyn popełniony

przez sędziego, niezwiązany z konkretnym postępowaniem, jakie dany sędzia

prowadzi, jest tego rodzaju, że przekreślałby realne prawo stron do sądu, gdyby ten

sędzia nadal pełnił czynności urzędowe.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że termin określony w

art. 130 § 3 u.s.p. jest terminem stanowczym, którego przekroczenie powoduje

niemożność zarówno wydania uchwały co do zawieszenie sędziego w

czynnościach służbowych, jak i uchylenia zarządzenia o przerwie w wykonywaniu

tych czynności (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 września

2022 r., sygn. I ZZ 7/22, z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt I ZZ 9/22).

Poza sporem jest, że w Wydziale Spraw Wewnętrznych Prokuratury

Krajowej prowadzone jest śledztwo o sygn. akt […] w sprawie mającego miejsce w

dniu 11 października 2025 r. w R., prowadzenia w ruchu lądowym pojazdu marki N.

o nr rej. […] przez kierującego znajdującego się w stanie nietrzeźwości,

I ZZ 3/25

5

wyrażającym się zawartością 0,947 mg/l, 0,959 mg/l i 0,907 mg/l alkoholu

etylowego w wydychanym powietrzu, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k. Powyższe

postępowanie pozostaje w fazie in rem. W jego ramach X. Y. – sędzia Sądu

Rejonowego [...] w W., ma status osoby podejrzewanej. Dotychczas zgromadzony

w toku przedmiotowego śledztwa materiał dowodowy dał podstawę do skierowania

przez Naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej wniosku z

dnia 24 października 2025 r. o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego [...] w W., o czyn z art. 178a § 1 k.k.,

który wpłynął do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego w dniu 27

października 2025 r.

Również poza sporem jest, że Minister Sprawiedliwości zarządzeniem z dnia

29 września 2025 r., nr […], zarządził wobec X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego [...]

w W., przerwę w pełnieniu czynności służbowych do czasu wydania uchwały przez

sąd dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc. Przerwa to, cyt. „czas, okres, w którym

jakaś czynność lub zjawisko chwilowo nie zachodzi, nie odbywa się; odstęp

czasowy między czymś a czymś; pauza” (M. Szymczak, Słownik języka polskiego.

Tom II, Warszawa 1979, s. 1001).

Także bezsporne jest, że Prezes Sądu Rejonowego [...] w W., zarządziła

wobec X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego [...] w W., przerwę w pełnieniu czynności

służbowych w dniu 17 października 2025 r., czyli jeszcze w okresie objętym,

wydanym wobec X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego [...] w W., zarządzeniem z dnia

29 września 2025 r., nr […] Ministra Sprawiedliwości o przerwie w pełnieniu

czynności służbowych do czasu wydania uchwały. W tej sytuacji należy stwierdzić,

że w dniu wydania zarządzenia o przerwie w pełnieniu czynności służbowych,

które jest przecież natychmiast wykonalne, Prezes Sądu Rejonowego [...] w

W., nie mogła ,,przerwać” wykonywania czynności służbowych przez X. Y. -

sędziego Sądu Rejonowego [...] w W., gdyż czynności służbowe nie były

wtedy przecież przez niego wykonywane, a to na z uwagi na zarządzenie

Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2025 r., nr […], o przerwie w

pełnieniu czynności służbowych. Innymi słowy, nie można „przerwać” drugi raz

tego, co w momencie podejmowania decyzji o przerwie jest już przerwane.

Zaakceptowanie zaś stanowiska, że w uproszczeniu, można „przerwać” czynności

I ZZ 3/25

6

służbowe sędziego mimo, że momencie podejmowania takiej decyzji są już one

przerwane (trwa przerwa w czynnościach służbowych zarządzona decyzją podjętą

wcześniej), niezależnie od ewidentnej kolizji z zasadami prawidłowego

rozumowania, rodzi niebezpieczeństwo odsuwania na długi okres czasu

niezawisłych sędziów od wykonywania czynności służbowych, nie w wyniku, jak

wymaga tego art. 180 ust. 2 Konstytucji RP, orzeczenia sądu, lecz zarządzenia

organu władzy wykonawczej (Ministra Sprawiedliwości) lub organu administracji

sądowej (prezesa lub wiceprezesa właściwego sądu).

Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak w

uchwale.

[M. T.]

[r.g.]

Stanisław Adamski Wiesław Kozielewicz Zbigniew Korzeniowski