Adwokatka z urzędu dostanie 3600 zł zamiast 1800 zł za pomoc dla pozwanej

Wyrokiem z 23 listopada 2018 r., II CNP 56/17, Sąd Najwyższy oddalił

skargę pozwanej J.S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi wydanego w sprawie o zapłatę toczącej się

z powództwa P.P. Jednocześnie Sąd Najwyższy przyznał adwokat A.S. od Skarbu

Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 1800 zł, powiększoną o należy

podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej pozwanej z urzędu.

Następnie adw. A.S., z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, oraz art. 4011 w zw. z art. 4161 k.p.c., wniosła

o zmianę opisanego wyżej postanowienia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej

przez przyznanie jej tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu

kwoty 3600 zł powiększonej VAT.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o zmianę wysokości przyznanych kosztów pomocy prawnej

udzielonej pozwanej z urzędu podlegał uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 4161 k.p.c. w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem

mogą być uchylone postanowienia niekończące postępowania w sprawie, jeżeli

zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał

Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową

lub z ustawą. Przepisy o wznowieniu postępowania stosuje się do nich

odpowiednio. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że do postanowień

niekończących postępowania, o których mowa w art. 4161 k.p.c., należy

postanowienie o kosztach procesu, w tym także w przedmiocie przyznania

wynagrodzenia pełnomocnikowi reprezentującemu stronę postępowania z urzędu

(zob. postanowienia SN z 30 czerwca 2025 r., I CSK 941/24,

oraz z 31 października 2025 r., I CSK 1782/24).

Wobec stwierdzonej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia

II CNPP 9/24

3

Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata

z urzędu, w systemie prawa powstała luka uzasadniająca sięgniecie do przepisów

rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie jako przepisów ogólnych

w celu ustalenia na ich podstawie, w drodze analogii, stawki wynagrodzenia

należnego pełnomocnikowi z urzędu. W związku z tym konieczne jest zastąpienie

zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny stawek – kwotami

wynagrodzenia (opłat), jakie prawodawca przewidział za tego samego rodzaju

pomoc prawną świadczoną przez adwokata ustanowionego z wyboru, wynikającymi

z rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (zob. postanowienia

SN z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3767/22, oraz z 31 października 2025 r.,

I CSK 1782/24).

W konsekwencji stawkę wynikającą z rozporządzenia niezgodnego

z Konstytucją należało zastąpić kwotą wynikającą z § 2 pkt 5 w zw. z § 10

ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie. Kwota ta podlega przy tym powiększeniu

o należny podatek od towarów i usług.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 4161 k.p.c., orzeczono,

jak w sentencji postanowienia.

Beata Janiszewska

[J.T.]

[a.ł]