Czwartek Wydanie nr 40

Sygnatura akt
II CSKP 1055/23
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział II
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
5 listopada 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Skarga oddalona
Żądanie pozwu
14 193 zł
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Najem auta zastępczego przez pięć miesięcy po zaniżonym odszkodowaniu. SN oddalił skargę ubezpieczyciela

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Powódka, spółka z o.o. będąca cesjonariuszem poszkodowanego, domagała się od ubezpieczyciela zapłaty za najem pojazdu zastępczego po kolizji z 2 października 2017 r.

Ustalenia sądu

Według sądów poszkodowany wypłacone dobrowolnie odszkodowanie 9909,46 zł umożliwiało naprawę do stanu jezdności, ale przez okres najmu nie podejmował czynności naprawczych. Sądy ustaliły też, że stawka najmu była zawyżona względem rynku.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanej i zasądził od niej na rzecz powódki 2700 zł kosztów postępowania kasacyjnego.

Dlaczego

Sąd Najwyższy uznał, że nie można obciążać poszkodowanego skutkami zbyt niskiego odszkodowania przyznanego przez ubezpieczyciela. Zarzuty dotyczące oceny dowodów wykraczały poza podstawy skargi kasacyjnej.

Dla firm

Ubezpieczyciel nie może przerzucać na poszkodowanego negatywnych skutków zaniżonego odszkodowania i wadliwej likwidacji szkody, by ograniczyć odpowiedzialność za koszty najmu pojazdu zastępczego.

Więcej o sprawie

Poszkodowany przez około pięć i pół miesiąca korzystał z pojazdu zastępczego i nie podejmował napraw, bo czekał na pełne odszkodowanie. Sąd Najwyższy uznał, że nie można obciążać go skutkami wadliwej likwidacji.

W niniejszej sprawie rację jednak przyznać należy stronie powodowej, iż nie znajduje podstawy obciążenie poszkodowanego negatywnymi konsekwencjami nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego przez pozwaną.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Skarga oddalona
Żądanie pozwu
14 193 zł
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział II
Sygnatura
II CSKP 1055/23

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

II CSKP 1055/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

5 listopada 2025 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Kamil Zaradkiewicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Grzesiowski

SSN Maciej Kowalski

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 5 listopada 2025 r. w Warszawie

skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w W.

od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie

z 27 czerwca 2022 r., V Ga 113/22,

w sprawie z powództwa D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O.

przeciwko P. spółce akcyjnej w W.

o zapłatę,

I. oddala skargę kasacyjną,

II. zasądza od P. S.A. w W. na rzecz D. sp. z o.o. kwotę 2700

(dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

Krzysztof Grzesiowski

Kamil Zaradkiewicz

Maciej Kowalski

[M.O.]

Uzasadnienie

II CSKP 1055/23

2

Wyrokiem z 25 lutego 2022 r., Sąd Rejonowy w Olsztynie w sprawie

z powództwa D. sp. z o.o. w O. (poprzednio: D. sp.j. w O.) przeciwko P. S.A. w W. o

zapłatę, zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2324,70 zł wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od 29 czerwca 2018 r. do dnia zapłaty (pkt I); oddalił

powództwo w pozostałym zakresie (pkt II); zasądził od powódki na rzecz pozwanej

zwrot kosztów procesu (pkt III).

Sąd pierwszej instancji ustalił, że 2 października 2017 r. uszkodzony został

samochód należący do P.D. Sprawca ubezpieczony był w zakresie

odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u pozwanej.

Poszkodowany zgłosił szkodę pozwanej 2 października 2017 r., a 7 listopada

2017 r. pozwana poinformowała poszkodowanego o przyznaniu odszkodowania

w wysokości 9909,46 zł.

Sąd a quo ustalił również, że 17 lipca 2018 r. poszkodowany wniósł do Sądu

Rejonowego w Nidzicy pozew przeciwko pozwanej o zapłatę 14 193,30 zł tytułem

dopłaty do wypłaconego odszkodowania za szkodę w pojeździe. Wyrokiem

z 24 kwietnia 2019 r. Sąd Rejonowy w Nidzicy zasądził od pozwanej na rzecz

poszkodowanego 10 572,43 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. W dniu 21 maja

2019 r. pozwana wypłaciła poszkodowanemu należności zasądzone wyżej

wymienionym prawomocnym wyrokiem.

Z uwagi na to, że pojazd poszkodowanego po zdarzeniu z 2 października

2017 r. nie nadawał się do dalszej jazdy, pozwana zaoferowała pojazd zastępczy,

z czego poszkodowany skorzystał i poruszał się pojazdem zastępczym

udostępnionym przez pozwaną w okresie od 3 października 2017 r. do 18

października 2017 r., kiedy to pozwana zażądała zwrotu pojazdu zastępczego.

W dniu 24 października 2017 r. poszkodowany zawarł z powódką umowę

najmu pojazdu zastępczego, która obowiązywała do 31 grudnia 2017 r. Za wynajem

pojazdu zastępczego powodowa spółka wystawiła fakturę VAT na kwotę

25 206,39 zł, tj. za 69 dób po 365,31 zł. Następnie poszkodowany zawierał

z powódką kolejne umowy najmu pojazdu zastępczego:

II CSKP 1055/23

3

- na okres od 1 do 3 stycznia 2018 r. (za wynajem pojazdu zastępczego powodowa

spółka wystawiła fakturę VAT na kwotę 1095,93 zł, tj. za 3 doby po 365,31);

- na okres od 3 stycznia 2018 r. do 9 kwietnia 2018 r. (za wynajem pojazdu

zastępczego powodowa spółka wystawiła fakturę VAT na kwotę 35 069,76 zł, tj. za

96 dób po 365,31 zł);

W dniu 9 kwietnia 2018 r. poszkodowany zawarł z powódką umowę cesji

obejmującą wierzytelność w wysokości 61 372,08 zł z tytułu wynajmu pojazdów

zastępczych.

Sąd pierwszej instancji ustalił również, że wypłacona przez pozwaną

bezsporna kwota odszkodowania w wysokości 9909,46 zł nie była wystarczająca do

przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody, ale umożliwiała przeprowadzenie

naprawy w sposób pozwalający na dalszą eksploatację pojazdu.

Technicznie niezbędny czas do przeprowadzenia pełnej naprawy, rozumiany

jako możliwy do osiągnięcia średni czas naprawy, w którym pojazd w praktyce

mógłby zostać w pełni przywrócony do stanu sprzed szkody, wynosił, zgodnie

z ustaleniami Sądu, 7 dni roboczych. Czas, w jakim mogłaby być przeprowadzona

naprawa w zakresie pozwalającym na przywrócenie jezdności pojazdu, wynosił 5 dni

roboczych a szacunkowy okres oczekiwania na zamówienie części zamiennych

wynosił 3 dni robocze.

Sąd a quo ustalił również, że poszkodowany wynajmował od powódki pojazdy

klasy średniej klasyfikowane do segmentu D. Uszkodzony pojazd był natomiast

autem klasy luksusowej, w okresie jego produkcji zaliczanym do segmentu F. Zakres

uzasadnionych rynkowych stawek najmu auta osobowego z segmentu D wynosił

130-270 zł netto za dobę.

W ocenie Sądu pierwszej instancji powództwo zasługiwało na uwzględnienie

jedynie w części. Potrzeba korzystania przez poszkodowanego z pojazdu

zastępczego, co do zasady, nie budziła wątpliwości. Poszkodowany musiał bowiem

korzystać z takiego pojazdu w czasie, kiedy pozbawiony był możliwości używania

uszkodzonego samochodu w okresie naprawy.

II CSKP 1055/23

4

Ustalając usprawiedliwiony w okolicznościach sprawy okres najmu, Sąd

wskazał, iż szkoda w pojeździe była częściowa, a zatem długość okresu najmu

pojazdu zastępczego należało odnieść do uzasadnionego czasu naprawy.

W realiach sprawy poszkodowany nie podejmował żadnych czynności

naprawczych w okresie korzystania z pojazdu zastępczego przez ok. pięć i pół

miesiąca, deklarując powstrzymywanie się z naprawą do czasu otrzymania od

pozwanej pełnej kwoty odszkodowania. W ocenie Sądu, zachowanie

poszkodowanego w zakresie korzystania z pojazdu zastępczego stanowiło aberrację

takiego uprawnienia, które powinno być wykonywane przy jednoczesnej realizacji

obowiązku minimalizacji szkody. Zachowanie poszkodowanego w okresie najmu

jednoznacznie wskazuje, iż nie był on zainteresowany szybkim otrzymaniem pełnej

kwoty odszkodowania. Od chwili wypłacenia bezspornej kwoty odszkodowania,

kolejne czynności poszkodowanego były podejmowane sporadycznie i ze znacznym

opóźnieniem. Pozew o zapłatę pozostałej części odszkodowania został wniesiony

przez poszkodowanego dopiero 6 miesięcy po ostatnich czynnościach

likwidacyjnych pozwanej i 5 miesięcy po wysłaniu przedsądowego wezwania do

zapłaty. Uszkodzony samochód został natomiast prawnie przywrócony do ruchu

dopiero pod koniec 2019 r., a więc ponad 2 lata od przedmiotowego zdarzenia

i 7 miesięcy po otrzymaniu pełnej kwoty należnego odszkodowania. Powyższe,

w ocenie Sądu a quo, jednoznacznie wskazuje, iż poszkodowany nie był w ogóle

realnie zainteresowany jak najszybszym przywróceniem swego samochodu do

pełnej sprawności i do stanu sprzed szkody.

Sąd zwrócił również uwagę, że poszkodowany dążył do uzyskania

maksymalnej kwoty odszkodowania, ale nie wykazano, że odszkodowanie to

rzeczywiście miało być i zostało przeznaczone na naprawę samochodu.

W konsekwencji, Sąd przyjął, że brak jest tym samym związku przyczynowego

pomiędzy niewypłaceniem przez pozwaną brakującej kwoty odszkodowania (ponad

kwotę 9909,46 zł), a powstrzymywaniem się przez poszkodowanego z naprawą,

a tym samym – korzystaniem przez poszkodowanego z pojazdu zastępczego po

wypłaceniu bezspornej kwoty odszkodowania. W rezultacie, skoro nie wykazano, że

poszkodowany w sposób zasadny i rzeczywisty powstrzymywał się z naprawą

samochodu do czasu otrzymania pełnej kwoty należnego odszkodowania (nie

II CSKP 1055/23

5

wykazano faktycznej naprawy przy wykorzystaniu pełnej kwoty wypłaconego

odszkodowania), należało uznać, iż zasadny czas najmu winien obejmować jedynie

czas potrzebny do doprowadzenia samochodu do stanu umożliwiającego jego

normalną i bezpieczną eksploatację.

Na podstawie opinii biegłego Sąd Rejonowy ustalił, że samochód

poszkodowanego mógł zostać przywrócony do ruchu przy wykorzystaniu bezspornej

kwoty odszkodowania, przyznanej poszkodowanemu 7 listopada 2017 r. Zgodnie

z tą opinią, technicznie niezbędny czas do przeprowadzenia pełnej naprawy wynosił

7 dni roboczych, natomiast szacunkowy okres oczekiwania na zamówienie części

zamiennych wynosił 3 dni robocze. Sam proces naprawczy obejmował zatem łącznie

10 dni roboczych.

Biorąc pod uwagę, iż poszkodowany początkowo wynajmował pojazd

zastępczy za pośrednictwem pozwanej, za zasadny okres najmu pojazdu od

powódki, w ocenie Sądu a quo, należałoby uznać jedynie okres od 24 października

2017 r. do 31 października 2017 r. tj. 7 dni. Do ustalenia należnego odszkodowania

przyjąć należało uzasadnioną ekonomicznie stawkę rynkową. Jak wynika jednak

z opinii biegłego, dzienna stawka najmu pojazdu zastępczego wynajętego przez

poszkodowanego nie była stawką uzasadnioną rynkowo. Umowna stawka za

wynajem poszkodowanemu pojazdu zastępczego została ustalona na 297 zł netto

za dobę, tymczasem górną granicę stawek stosowanych realnie na rynku lokalnym

biegły określił na 270 zł netto. Biegły swoje ustalenia w powyższym zakresie

dokładnie i merytorycznie uzasadnił, a Sąd w pełni podzielił argumenty i wnioski

biegłego, w szczególności zaś to, że deklarowane przez powódkę stawki nie są

kształtowane w sposób naturalny przez rynek. W tym stanie rzeczy zasadny koszt

najmu pojazdu zastępczego przez poszkodowanego należało ustalić na kwotę

2324,70 zł (7 dni x 270 zł netto x 23% VAT).

Apelację od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła powódka, formułując

w apelacji zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 233 k.p.c.) oraz

naruszenia prawa materialnego (art. 361 § 2 k.c.).

Wyrokiem z 27 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zmienił wyrok

Sądu pierwszej instancji i zasądził od pozwanego na rzecz powoda D. sp. j. z siedzibą

II CSKP 1055/23

6

w O. kwotę 61.372,08 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 7 stycznia

2018 r. do dnia zapłaty i orzekł o kosztach procesu.

Sąd drugiej instancji zasadniczo podzielił ustalenia faktyczne poczynione

przez Sąd pierwszej instancji, z tym jednak zastrzeżeniem, że nietrafnie, w ocenie

Sądu odwoławczego, Sąd a quo przyjął i ustalił, że stawki najmu dla wynajętego

pojazdu wahają się w granicach od 130 do 270 złotych. W pozostałym zakresie

ustalenia Sądu pierwszej instancji ocenione zostały jako trafne.

Sąd odwoławczy nie podzielił natomiast oceny Sądu pierwszej instancji, iż

powództwo było zasadne jedynie co do kosztów najmu pojazdu zastępczego za

okres 7 dni.

Po pierwsze, jak wskazał Sąd Okręgowy, naprawa pojazdu jest zawsze

procesem nie do końca pewnym, a po drugie w niniejszej sprawie istotne jest to, że

poszkodowany nie miał środków na naprawę. Wypłacone dobrowolnie

odszkodowanie w wysokości 9909,46 zł nie wystarczało, jak twierdził poszkodowany,

nawet na części. Ponadto poszkodowany, wbrew stanowisku Sądu a quo, nie musiał

wykazywać, na co przeznaczył środki z odszkodowania.

Sąd odwoławczy nie podzielił również oceny Sądu pierwszej instancji, iż

poszkodowany w sposób jaskrawy naruszył obowiązek minimalizacji szkody,

wskazując, że wysokość szkody, za którą w żaden sposób nie odpowiadał

poszkodowany, wynikała tylko z postępowania pozwanej i wypłacenia dobrowolnie

mniejszego niż należne odszkodowania, w związku z czym poszkodowany musiał,

skoro uznawał roszczenie za zaniżone, wytoczyć powództwo przeciwko pozwanej.

Sąd Okręgowy zakwestionował również stanowisko Sądu Rejonowego,

zgodnie z którym poszkodowany nie był zainteresowany szybkim otrzymaniem

odszkodowania, ponieważ wniósł pozew po ok. sześciu miesiącach po ostatnich

czynnościach likwidacyjnych. W ocenie Sądu odwoławczego taki okres czasu był

uzasadniony biorąc pod uwagę zakres czynności, jakie należało podjąć przed

wniesieniem pozwu (wybór prawnika, zebranie niezbędnych dokumentów,

zgromadzenie środków na opłatę od pozwu).

Sąd odwoławczy za wadliwe uznał również powołanie przez Sąd pierwszej

instancji biegłego na okoliczności wskazane w postanowieniu z 19 lipca 2021 r.

II CSKP 1055/23

7

(szacunkowy okres naprawy przy założeniu, że naprawa miała doprowadzić pojazd

jedynie do stanu jezdności). Sąd zwrócił w tym kontekście uwagę, że

przeprowadzanie naprawy prowizorycznej jest ekonomicznie nieuzasadnione i nie

jest mu znany taki model przeprowadzania naprawy uszkodzonego pojazdu.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji wniosła pozwana,

zaskarżając to orzeczenie w całości i formułując w skardze zarzuty naruszenia art.

361 § 1 i 2 k.c. oraz art. 354 § 1 i 2 k.c. W oparciu o sformułowane w skardze zarzuty

pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu wraz z orzeczeniem na

podstawie art. 415 k.p.c. o obowiązku zwrotu na rzecz pozwanej spełnionego

świadczenia oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu za

postępowanie kasacyjne, według norm przepisanych; ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez

oddalenie apelacji powódki i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów

postępowania apelacyjnego, wraz z orzeczeniem na podstawie art. 415 k.p.c.

o obowiązku zwrotu na rzecz pozwanej spełnionego świadczenia oraz o zasądzenie

od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu za postępowanie kasacyjne.

Powódka złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, wnosząc o jej

oddalenie oraz o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania

kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

Sprawa dotyczy odszkodowania obejmującego koszty najmu pojazdu

zastępczego. Skarżąca jako przyczynę kasacyjną wskazała przede wszystkim

oczywistą zasadność skargi wynikającą, w jej ocenie, z naruszenia art. 361 § 1 i 2

k.c. Uznała, że Sąd drugiej instancji ustalił okres, w których uzasadnione było

korzystanie przez poszkodowanego z pojazdu zastępczego, jako zbyt długi.

Wysokość kosztów najmu pojazdu zastępczego dochodzonych

w rozpoznawanej sprawie przez powoda (który nabył roszczenie od

poszkodowanego) miał być, w ocenie skarżącej, trzykrotnie większa od kosztów

naprawy pojazdu.

II CSKP 1055/23

8

Sąd ad quem przyjął, że nie można obarczać poszkodowanego skutkami

przyznania mu zbyt niskiego odszkodowania przez ubezpieczyciela (w tej sprawie,

poza kwotą przyznaną przez ubezpieczyciela w wysokości 9900 zł, poszkodowany

dochodził przed sądem dalszego odszkodowania – ostatecznie została zasądzona

na jego rzecz dodatkowa kwota ponad 10 500 zł).

Skoro przyznane przez ubezpieczyciela w postępowaniu likwidacyjnym

odszkodowanie było niewystarczające do pokrycia kosztów naprawy, to w ocenie

Sądu odwoławczego, nie można zarzucać poszkodowanemu, że korzysta z pojazdu

zastępczego.

Sąd ten odrzucił również kategorię naprawy prowizorycznej czy też

doprowadzenia pojazdu do „stanu jezdności pozwalającej na dopuszczenie pojazdu

do ruchu”.

Zgodnie z art. 363 § 1 k.c., naprawienie szkody powinno nastąpić według

wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez

zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wydatki na najem

pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego są objęte

odpowiedzialnością ubezpieczyciela z tytułu umowy odpowiedzialności cywilnej

posiadacza pojazdu mechanicznego, jeżeli ich poniesienie było celowe

i ekonomicznie uzasadnione. Odpowiedzialność ta zmierza do wyeliminowania

negatywnych następstw majątkowych doznanych przez poszkodowanego w wyniku

uszkodzenia pojazdu (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 17 listopada

2011 r., III CZP 5/11, OSNC 2012, Nr 3, poz. 28; uchwały SN: z 22 listopada

2013 r., III CZP 76/13, OSNC 2014, Nr 9, poz. 85, i z 30 listopada 2016 r., III CZP

74/16, OSNC 2017, nr 7-8, poz. 82).

Odszkodowanie obejmuje rzeczywisty okres pozbawienia poszkodowanego

możliwości korzystania z pojazdu, ale ograniczony koniecznym i niezbędnym –

w okolicznościach danej sprawy – okresem naprawy pojazdu. Ustalenie

niezbędnego okresu naprawy powinno uwzględniać nie tylko czas konieczny do

wykonania procesu technologicznego naprawy pojazdu, ale również i wszystkie

obiektywne czynniki wpływające na proces naprawy, np. możliwości organizacyjne

II CSKP 1055/23

9

warsztatu naprawczego, oczekiwanie na części, przekazanie pojazdu do naprawy

i jego odbiór, jak i czynności ubezpieczyciela w toku likwidacji szkody (zob.

uzasadnienie uchwały SN z 15 lutego 2019 r., III CZP 84/19, OSNC 2020, Nr 1, poz.

6).

W uchwale składu siedmiu sędziów SN z 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11,

Sąd Najwyższy przyjął, że wydatki poniesione przez poszkodowanego na

uzyskanie pojazdu zastępczego w okresie remontu uszkodzonego pojazdu albo

przez okres niezbędny do nabycia nowego, nie powstałyby bez tego zdarzenia

i prowadzą do powypadkowego zmniejszenia majątku poszkodowanego, czyli straty

(art. 361 § 2 k.c.). Stratą w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. są także te wydatki, które

służą ograniczeniu (wyłączeniu) negatywnych następstw majątkowych doznanych

przez poszkodowanego w wyniku uszkodzenia (zniszczenia) pojazdu. Negatywnym

następstwem majątkowym jest tu utrata możliwości korzystania z rzeczy, a więc

utrata uprawnienia stanowiącego atrybut prawa własności. W takiej sytuacji

poszkodowanemu przysługuje roszczenie o zwrot wydatków na najem pojazdu

zastępczego (art. 361 § 2 k.c.). Dostrzegając możliwość kompensaty rzeczywiście

poniesionych wydatków na najem pojazdu zastępczego, Sąd Najwyższy zwrócił

uwagę na potrzebę utrzymania ochrony interesów poszkodowanego w rozsądnych

granicach. Uwzględniając obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie

i zmniejszenia jej rozmiarów, należy uznać, że nie mogą być uznane za celowe

i ekonomicznie uzasadnione wydatki, które nie są konieczne do wyeliminowania

negatywnego następstwa w postaci utraty możliwości korzystania z uszkodzonego

(zniszczonego) pojazdu.

Zaciągnięcie przez poszkodowanego zobowiązania do zapłaty czynszu najmu

pojazdu zastępczego stanowi również szkodę w rozumieniu art. 361 § 2 k.c.,

pozostającą w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym. Naprawienie

szkody obejmuje straty poniesione przez poszkodowanego oraz korzyści, których nie

odniósł, z uwagi na wyrządzenie mu szkody. Zaciągnięcie zobowiązania przez

poszkodowanego w postaci obowiązku zapłaty czynszu najmu pojazdu

zastępczego powoduje, że wartość jego majątku zmniejsza się o wartość długu. Do

niego też należy decyzja o sposobie spełnienia świadczenia wzajemnego na rzecz

wynajmującego (dokonanie zapłaty, przeniesienie swojej wierzytelności wobec

II CSKP 1055/23

10

sprawcy szkody i odpowiedzialnego za sprawcę gwarancyjnie ubezpieczyciela na

podmiot trzeci (zob. uchwała SN z 13 marca 2020 r., III CZP 63/19, OSNC 2020, Nr

11 poz. 96). Zatem rzeczywistym wydatkiem na najem pojazdu zastępczego jest nie

tylko zapłata czynszu najmu, ale jest nią również spełnienie świadczenia w inny

sposób np. w postaci przeniesienia tej wierzytelności.

Szkoda wynikająca z konieczności najmu pojazdu zastępczego zasadniczo

pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem. Granice

odpowiedzialności odszkodowawczej z tego tytułu wyznacza m.in. okres niezbędny

do korzystania z pojazdu zastępczego. W adekwatnym związku przyczynowym ze

zdarzeniem szkodzącym pozostają również koszty najmu pojazdu

zastępczego poniesione przez poszkodowanego w okresie niezbędnym do nabycia

nowego pojazdu (zob. uchwała SN z 22 listopada 2013 r., III CZP 76/13, OSNC

2014, Nr 9, poz. 85).

W niniejszej sprawie poszkodowany był uprawniony do naprawienia szkody

przez zapłatę sumy pieniężnej w związku z korzystaniem z pojazdu zastępczego do

czasu naprawy pojazdu. Nie można uznać, że ta ostatnia następuje już w sytuacji

naprawy prowizorycznej. Jak trafnie zauważono w odpowiedzi na skargę kasacyjną,

poszkodowany jest uprawniony do naprawienia pojazdu w sposób w pełni

przywracający pojazd do stanu sprzed szkody.

Zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 361 § 1 i 2

k.c. poprzez błędną wykładnię pojęcia adekwatnego związku przyczynowego,

a także art. 354 § 1 i 2 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie. Skarżąca wskazuje, że

powód nie wykazał wiarygodnie, że poszkodowany pojazd w ogóle naprawił i że

oczekiwanie na uzyskanie odszkodowania za koszty naprawy pozostawało

w związku ze szkodą i najmem pojazdu zastępczego. Wskazała ponadto, że

poszkodowany nie podejmował żadnych czynności naprawczych w okresie

korzystania z pojazdu zastępczego przez ok. 5,5 miesiąca, deklarując powtrzymanie

się z naprawą do czasu otrzymania pełnej kwoty odszkodowania.

W tym kontekście jednak nie można tracić z pola widzenia okoliczności, iż tak

sformułowane zarzuty oscylują wokół problematyki postępowania dowodowego

i oceny dowodów. W tym zakresie nieuzasadnione jest powoływanie jako podstawy

II CSKP 1055/23

11

skargi kasacyjnej art. 361 ani art. 354 § 1 i 2 k.c., zaś Sąd Najwyższy nie dysponuje

kompetencją w zakresie oceny dowodów.

Podzielić należy pogląd, iż nielojalne zachowanie poszkodowanego może

prowadzić do przerwania adekwatnego związku przyczynowego i ograniczenia

odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. W szczególności, gdy poszkodowany

bezkrytycznie długo wynajmuje pojazd zastępczy, generując koszty nie tylko

przekraczające celowe i uzasadnione ekonomicznie wydatki w czasie niezbędnych

do usunięcia skutków samego wypadku (naprawa uszkodzonego pojazdu, lub zakup

nowego), ale również wielokrotnie przekraczające zarówno koszty samej naprawy,

jak i wartość uszkodzonego w wyniku zdarzenia pojazdu (wyrok SN

z 13 października 2022 r., II CSKP 524/22). W niniejszej sprawie rację jednak

przyznać należy stronie powodowej, iż nie znajduje podstawy obciążenie

poszkodowanego negatywnymi konsekwencjami nieprawidłowego przeprowadzenia

postępowania likwidacyjnego przez pozwaną. Trafnie wskazano w uzasadnieniu

wyroku Sądu ad quem, iż wysokość szkody, za którą nie odpowiadał poszkodowany,

wynikała z postępowania pozwanego i wypłacenia niższego odszkodowania niż

należne, a w konsekwencji doprowadzenia do konieczności wytoczenia powództwa

celem uzyskania odszkodowania w należnej wysokości. Niezależnie od tego, kwestia

ta pozostaje w zakresie oceny niemieszczącej się w ramach wskazanych podstaw

kasacyjnych.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c., orzekł, jak

w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98

i 99 oraz 108, w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., a także § 10 ust. 4 pkt 2 w zw.

z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz.

1935).

Krzysztof Grzesiowski

Kamil Zaradkiewicz

Maciej Kowalski

(M.M.)

[SOP]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.