Działka pod szkołę kupiona z wolnej ręki. SN uchylił wyrok w sporze spółki z powiatem

Wyrokiem z dnia 7 października 2020 r. Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu

uzgodnił treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości położonej w

II CSKP 1109/23

2

N., stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 0,3317 ha, zabudowaną

budynkiem o powierzchni 914 m2, z rzeczywistym stanem prawnym, przez wpisanie

w dziale II księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa

własności budynku na rzecz A. spółki z o.o. w N.;

Ustalił, że A. Spółka z o.o. w N. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości

położonej w N., obejmującej działkę nr [...] oraz właścicielem znajdującego się na tej

nieruchomości budynku. Powiat N. był zobowiązany zapewnić nieruchomość z

przeznaczeniem na potrzeby Szkoły w N.. Władze Powiatu postanowiły nabyć na ten

cel działkę [...], odstępując od procedury udzielenia zamówienia w trybie przetargu

nieograniczonego. Powołując się na art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy o zamówieniach

publicznych, wystąpiły do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o zatwierdzenie

trybu zamówienia z wolnej ręki, wskazując, że zapewnienie nieruchomości z

przeznaczeniem na potrzeby szkoły może nastąpić wyłącznie poprzez nabycie

prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] oraz własności znajdującego się na

niej budynku.

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych decyzją z dnia 21 grudnia 2000 r.

zatwierdził tryb zamówienia z wolnej ręki na zakup nieruchomości z przeznaczeniem

na potrzeby Szkoły w N.. Zarząd Powiatu N. w dniu 5 marca 2001 r. podjął uchwałę

o wyrażeniu zgody na nabycie działki nr [...].

W dniu 3 kwietnia 2001 r. pomiędzy A. Spółka z o.o. i Powiatem N. została

umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] oraz prawa

własności znajdującego się na niej budynku. Umowa została zawarta w trybie

zamówienia z wolnej ręki, przewidzianym w art. 71 ust. 1 pkt. 3 obowiązującej

wówczas ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz. U. z

1998 r. nr 119 poz. 773). W umowie został zawarty wniosek o odłączenie z księgi

wieczystej nr 12391 działki nr [...] o obszarze 0,3317 ha, urządzenie dla niej nowej

księgi wieczystej i wpisanie w niej prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa

własności na rzecz Powiatu N. Wpisy te zostały dokonane w dniu 17 kwietnia 2001 r.

Dla odłączonej działki została założona księga wieczysta nr [...] (obecnie [...]). W dniu

16 grudnia 2004 r. została zawarta umowa zamiany pomiędzy Powiatem N. i

II CSKP 1109/23

3

Skarbem Państwa. Na mocy tej umowy Powiat N. został wpisany jako właściciel

nieruchomości.

Nabyta przez Powiat N. nieruchomość nie została przeznaczona na potrzeby

szkoły. Przed 2001 r. siedziba szkoły mieściła się w budynku przy […]. Pismem z 12

maja 1999 r. Zarząd Powiatu N. zwrócił się do Wojewody […] o przekazanie na

własność Powiatu N. tej nieruchomości, z udziałem wynoszącym 3/5. Wcześniej,

decyzją Wojewody z dnia 18 kwietnia 1995 r. stwierdzono nabycie przez Gminę N. i

Skarb Państwa współwłasności tej nieruchomości, w udziałach wynoszących

odpowiednio 2/5 i 3/5. Gmina N. umową darowizny z dnia 30 października 2001

przekazała swój udział w tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Powiat N. był

właścicielem nieruchomości położonej w N., obejmującej działkę nr […]1 o

powierzchni 0,2221 ha. Z tej nieruchomości została wydzielona działka […]2 o

obszarze 0,0917 ha, która umową darowizny z dnia 23 lipca 2002 r. została

darowana Skarbowi Państwa - Ministrowi Kultury na potrzeby szkoły.

Z dniem 1 stycznia 2003 roku siedziba szkoły została przeniesiona do budynku

znajdującego się na nieruchomości położonej na […]. Ostatecznie Powiat N. zawarł

umowę najmu nieruchomości przy ulicy […]1 z Agencją Restrukturyzacji i

Modernizacji Rolnictwa […] Oddział Regionalny w […].

Zarząd Powiatu N. uchwałą z dnia 6 września 2018 r. przeznaczył do sprzedaży

w trybie przetargu ustnego nieograniczonego nieruchomość położoną w N. przy ulicy

[...]1 Pismem z dnia 29 października 2018 r. A. Sp. z o.o. wezwała Powiat N. do

wstrzymania procedury sprzedaży tej nieruchomości. Spółka wskazała na

nieważność umowy z dnia 3 kwietnia 2001 r. i potrzebę ujawnienia jej praw w księdze

wieczystej. W dniu 24 kwietnia 2019 r. spółka złożyła do Sądu Rejonowego

w N. wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, w którym domagała się

przeniesienia na jej rzecz prawa własności za wynagrodzeniem. Uchwałą z dnia 28

czerwca 2019 r. Powiat N. uchylił uchwałę z dnia 6 września 2018 r., a uchwałą z

dnia 2 września 2019 r. ponownie przeznaczył nieruchomość do sprzedaży,

określając jej wartość na kwotę 1.342.230,00 zł. Pismem z dnia 13 września 2019 r.

pełnomocnik A. Spółki z o.o. w N. cofnął wniosek i wniósł o umorzenie postępowania

dotyczącego zawezwania do próby ugodowej. Postanowieniem z dnia 24 września

2019 r. Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu umorzył postępowanie w tej sprawie.

II CSKP 1109/23

4

Pismem z dnia 19 września 2019 r. spółka A. wezwała Powiat N. do uchylenia

uchwały Zarządu Powiatu N. z dnia 2 września 2019 r.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że powód jako podstawę roszczenia powołał

art. 58 k.c. i art. 72 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych,

która obowiązywała w momencie zawarcia przez strony umowy z dnia 3 kwietnia

2001 r. Zgodnie z art. 72 ust. 1 i 2 ustawy o zamówieniach publicznych do umów

w sprawach zamówień publicznych stosuje się przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu

postępowania cywilnego, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Umowa

w sprawie zamówienia publicznego jest nieważna, jeżeli w postępowaniu

o zamówienie publiczne poprzedzającym jej zawarcie doszło do naruszenia

przepisów określonych w ustawie lub aktach wykonawczych, wydanych na jej

podstawie i to naruszenie miało wpływ na wynik postępowania o udzielenie

zamówienia publicznego. W szczególności umowa w sprawie zamówienia

publicznego jest nieważna, jeżeli zamawiający nie dopełnił obowiązku

zamieszczenia ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych, udzielił zamówienia

bez uzyskania wymaganej decyzji administracyjnej, dokonał wyboru oferty z rażącym

naruszeniem ustawy, zawarł umowę bez wymaganej zgody przed ostatecznym

rozstrzygnięciem protestu. W świetle tego przepisu wyliczenie przesłanek

nieważności umowy jest tylko przykładowe. Zatem sam fakt uzyskania przez

pozwanego wymaganej decyzji administracyjnej nie przesądza o ważności zawartej

umowy.

Pozwany przed zawarciem umowy uzyskał zgodę Prezesa Urzędu Zamówień

Publicznych na zawarcie umowy w trybie bezprzetargowym (decyzja z dnia 21

grudnia 2000 r.). Ostateczna decyzja administracyjna mająca wpływ na stosunki

cywilnoprawne, wydana przez uprawniony organ administracji publicznej, wiąże sąd

w postępowaniu cywilnym. W postępowaniu cywilnym sądy nie są władne badać

prawidłowości decyzji administracyjnej. Uwzględnianie przez sądy skutków

prawnych orzeczeń organów administracyjnych ma swoje źródło w prawnym

rozgraniczeniu drogi sądowej i drogi administracyjnej. Związanie sądu

w postępowaniu cywilnym decyzją administracyjną ma podstawę przede wszystkim

w art. 16 k.p.a. Sąd nie jest związany jedynie decyzją "bezwzględnie nieważną", co

nie jest równoznaczne z nieważnością decyzji w rozumieniu art. 156 k.p.a. Związanie

II CSKP 1109/23

5

sądu cywilnego decyzją administracyjną dotyczy wyłącznie zawartego w decyzji (jej

osnowie, sentencji) rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa lub stosunku prawnego,

z uwzględnieniem granic podmiotowych i przedmiotowych tego rozstrzygnięcia.

Okoliczność, że sąd musi respektować wynikający z decyzji administracyjnej

stan prawny nie przeszkadza w ustaleniu nieważności umowy. Należy przyjąć, że

każde naruszenie przepisów ustawy o zamówieniach publicznych, które miało wpływ

na wynik postępowania skutkuje uznaniem, że umowa o zamówienie publiczne jest

nieważna. W ocenie Sądu pierwszej instancji należało ustalić, czy pozwany dopuścił

się takiego naruszenia, udzielając zamówienia z wolnej ręki, mimo że był w toku

innego postępowania mającego skutkować nabyciem nieruchomości

z przeznaczeniem na siedzibę szkoły, a nadto w jego zasobie znajdowała się inna

nieruchomość, która ostatecznie stała się siedzibą szkoły. Zgodnie z art. 71 ust. 1

pkt 3 ustawy zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki tylko ze względu

na szczególny rodzaj dostaw, usług lub robót budowlanych, jeżeli można je uzyskać

tylko od jednego dostawcy lub wykonawcy. Natomiast stosownie do art. 71 ust. 1a

tej ustawy, jeżeli wartość zamówienia przekraczała równowartość

20.000 euro, zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki wymaga zatwierdzenia

prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Zamawiający może skorzystać z niego

w ściśle określonych przypadkach. Przesłanki zastosowania tego trybu mają

charakter katalogu zamkniętego. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie

podkreśla się, że zamówienie z wolnej ręki jest trybem szczególnym, który jest

stosowany w sytuacjach, gdy nie jest możliwe zastosowanie przetargu lub innego

konkurencyjnego trybu postępowania. Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że

przepisy zezwalające na odstąpienie od stosowania trybu podstawowego

(konkurencyjnego) muszą być interpretowane ściśle, a lista przesłanek

umożliwiających zastosowanie poszczególnych trybów jest zamknięta.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji z art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy o zamówieniach

publicznych wynika jednoznacznie, że przesłanka "jednego wykonawcy”,

warunkująca dopuszczalność udzielania zamówienia z wolnej ręki ma charakter

obiektywny. Dotyczy ona sytuacji, w której w danym miejscu i czasie na rynku

występuje tylko jeden wykonawca - monopolista świadczący tego rodzaju szczególne

usługi. Przepis ten nie dotyczy natomiast sytuacji, w której - obiektywnie rzecz biorąc-

II CSKP 1109/23

6

w danym miejscu i czasie na rynku istnieje dwu lub więcej wykonawców mogących

świadczyć tego rodzaju szczególne usługi. W tym wypadku, decyzja, któremu z nich

należy udzielić zamówienia publicznego powinna być podjęta zasadniczo w trybie

przetargu. Zatem wybór jednego wykonawcy uzależniony jest od istnienia faktycznie

jednego wykonawcy, który może wykonać określone zamówienie. Taki stan rzeczy

musi mieć charakter trwały i nieprzezwyciężalny. Istnienie tylko jednego wykonawcy

zdolnego do realizacji konkretnego zamówienia musi być oczywiste i mieć źródło

w obiektywnych, niebudzących wątpliwości faktach, a nie w subiektywnym

przekonaniu zamawiającego. Okoliczności muszą mieć charakter zobiektywizowany,

gdyż w przeciwnym razie odbywa się to z naruszeniem zasad uczciwej konkurencji.

Skoro zasadą jest tryb przetargowy, to ciężar udowodnienia, że zaistniały przesłanki

do odstąpienia od procedury przetargowej ciążył na pozwanym.

Fakt, że w chwili zawierania umowy istniały nieruchomości, które mogły być

przeznaczone na potrzeby szkoły wykluczał dopuszczalność zastosowania trybu z

wolnej ręki i jednocześnie miał wpływ na wynik postępowania, gdyż doszło do

nieuzasadnionego wydatkowania środków publicznych. Nie budzi wątpliwości, że

Powiat N. równolegle wnioskował o nabycie od Skarbu Państwa udziału w prawie

własności nieruchomości położonej w N. przy [...], z przeznaczeniem na potrzeby

szkoły. W tym budynku w chwili zawarcia umowy szkoła się dalej mieściła. Pozwany

dysponował także inną nieruchomością, która spełniała wymogi siedziby szkoły.

Zatem w sposób nieuprawniony został wykorzystany tryb zamówienia

z wolnej ręki. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy były podnoszone przez

strony kwestie związane z interpretacją ustawy z dnia 25 lipca 1998 r. o zmianie

ustawy o systemie oświaty i przepisów wprowadzających reformę administracji.

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. Nr 19,

poz. 177 ze zm.), która uchyliła ustawę z dnia z dnia 10 czerwca 1994 r.

o zamówieniach publicznych w art. 220 ust. 2 stanowi, że do umów zawartych przed

dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Dla oceny umowy

z dnia 3 kwietnia 2001 r. należało zatem stosować art. 72 ustawy z dnia 10 czerwca

1994 r. Nieważnością, o jakiej stanowi art. 58 § 1 i 2 k.c., dotknięta jest czynność

prawna sprzeczna z nakazem lub zakazem zawartym w każdym bezwzględnie

obowiązującym przepisie prawnym. Badając ważność umowy dotyczącej

II CSKP 1109/23

7

zamówienia publicznego trzeba uwzględnić nie tylko bezwzględnie obowiązujące

przepisy prawa prywatnego, ale także nakazy i zakazy zamieszczone w przepisach

prawa publicznego, regulującego postępowanie poprzedzające zawarcie takiej

umowy. Umowa w sprawie zamówienia publicznego zawarta z pominięciem

obowiązkowej procedury przetargowej niweczy wskazany wyżej cel i charakter

zamówienia publicznego. Celem takiej wadliwie zawartej umowy jest obejście

ustawy. Nie może zatem budzić wątpliwości, że jest nieważna. W tej sytuacji istniały

podstawy do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

poprzez przywrócenie stanu sprzed zawarcia umowy.

Wyrokiem z dnia 21 marca 2022 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apelację

pozwanego. Podzielił i przyjął za własne ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną

Sądu pierwszej instancji. Zdaniem Sądu drugiej instancji wnioski dowodowe

zgłoszone w apelacji były spóźnione, a pozwany nie wykazał, że ich przedłożenie na

wcześniejszym etapie nie było możliwe.

Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji

art. 379 pkt 5 k.p.c. Brak zarządzenia zobowiązującego pozwanego do złożenia

pisma w odpowiedzi na pismo powoda z dnia 22 lipca 2022 r. nie stanowił

pozbawienia pozwanego możliwości obrony swoich praw i nie skutkował

nieważnością postępowania.

Powództwo miało na celu obalenie domniemania wynikającego z art. 3 ustawy

z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Doszło do obalenia tego

domniemania przez powoda, który wykazał przesłanki stwierdzenia nieważności

umowy z dnia 3 kwietnia 2001 r. Jeżeli zdaniem pozwanego nie istniały przesłanki

do uznania umowy z dnia 3 kwietnia 2001 r. za nieważną, albowiem zachodziły

podstawy do zastosowania trybu z wolnej ręki i odstąpienia od obowiązkowej

procedury przetargowej, to ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanym.

Powód wykazał, że w chwili zawierania umowy z dnia 3 kwietnia 2001 roku

pozwany dysponował innymi nieruchomościami, spełniającymi warunki do

przeznaczenia ich na siedzibę Szkoły, a zatem nie zostały spełnione ustawowe

przesłanki zezwalające na zastosowanie trybu z wolnej ręki.

Z tego względu doszło do naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów

II CSKP 1109/23

8

ustawy z dnia 10 czerwca 1994 roku o zamówieniach publicznych (u.z.p.), co

skutkowało nieważnością umowy z dnia 3 kwietnia 2001 roku.

Pozwany w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego, art. 6

k.c. w zw. z art. 71 ust 1 pkt 3 u.z.p., art. 72 ust. 2 u.z.p. i art. 3 ust. 1 u.k.w.h., art. 71

ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 72 ust. 2 u.z.p., art. 72 ust. 2 u.z.p., art. 5 k.c. w zw. z art.

3531 k.c., oraz naruszenie przepisów postępowania, art. 2 § 3 k.p.c. w zw. z art. 16

k.p.a. i art. 156 k.p.a., art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 386 § 2 k.p.c., art. 378 § 1 k.p.c.

oraz art. 387 § 22 pkt 2 i art. 3271 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Skarżący wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu

w Poznaniu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego

wyroku i jego zmianę przez oddalenie powództwa w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c. i art. 3271 § 1 w zw. z art. 391 k.p.c.

był nieuzasadniony. Uzasadnienie wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną spełnia

wymogi przewidziane dla uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji

przewidziane w art. 387 § 21 k.p.c. Zawiera wskazanie, jakie ustalenia faktyczne

stanowiły podstawę wydania wyroku oraz wskazanie art. 58 k.c. i art. 72 u.z.p. jako

podstawy prawnej do stwierdzenia nieważności umowy zawartej przez strony,

w wyniku stwierdzenia naruszenia przepisów u.z.p. regulujących sposób zawarcia

umowy w trybie zamówienia publicznego. Podstawą skargi kasacyjnej nie mógł być

natomiast zarzut naruszenia art. 3271 k.p.c., który określa wymogi dotyczące

uzasadnienia wyroku wydanego przez sąd pierwszej instancji. Brak było także

podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przez Sądem Rejonowym

w Nowym Tomyślu z przyczyn wskazanych w skardze kasacyjnej pozwanego,

w której skarżący wskazał wyłącznie na brak zarządzenia o rozpoznaniu sprawy na

posiedzeniu niejawnym i nie kwestionował istnienia podstaw do rozpoznania sprawy

przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym. Z tego względu

nieuzasadniony był zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 378 § 1 w zw. z art.

386 § 2 k.p.c. Brak także podstaw do podzielenia stanowiska skarżącego

o zaniechaniu rozpoznania przez Sąd Okręgowy zarzutów zawartych w apelacji

II CSKP 1109/23

9

pozwanego, przy uwzględnieniu, że Sąd drugiej instancji podzielił w całości ocenę

prawną Sądu Rejonowego i poczynione przez ten Sąd ustalenia faktyczne.

Uzasadniona była natomiast podstawa kasacyjna obejmująca zarzuty

naruszenia prawa materialnego, powiązana z zarzutami naruszenia art. 2 § 3 k.p.c.,

art.16 k.p.a. i art. 156 k.p.a. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu pierwszej

instancji o spełnieniu przesłanek do stwierdzenia nieważności umowy zawartej przez

strony z uwagi na naruszenie art. 71 ust 1 pkt 3 ustawy o zamówieniach publicznych

w wyniku nieuprawnionego pominięcia trybu przetargowego przy wyborze oferenta.

W skardze kasacyjnej zasadnie zarzucono dokonanie przez Sądy obu instancji

wadliwej oceny istnienia przesłanek umożliwiających zamawiającemu dokonanie

wyboru oferenta w trybie z wolnej ręki.

Sąd Okręgowy stwierdził prawidłowo, że dla dokonania oceny nieważności

umowy zawartej przez strony w dniu 3 kwietnia 2001 r., co podnosił powód, należało

zastosować przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych z 10 czerwca 1994,

zmienionej przez ustawę z 29 stycznia 2004 r. Podstawy do udzielenia zamówienia

z wolnej ręki określał art. 71 ust 1 tej ustawy. Powyższy przepis wprowadzał

odstępstwo od zasady przewidującej obowiązek wyboru oferenta w trybie przetargu

publicznego. Uzasadniało to dokonywanie jego ścisłej wykładni, co do istnienia

przesłanki przewidującej, że zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki

w przypadku, gdy ze względu na szczególny rodzaj dostaw, usług lub robót

budowlanych można je uzyskać tylko od jednego dostawcy lub wykonawcy.

Dokonując oceny w tym zakresie należało w rozpoznawanej sprawie uwzględnić

przede wszystkim przedmiot zamówienia, którym była nieruchomość przeznaczona

na potrzeby Szkoły.

W takim przypadku określenie wymogów, które powinien spełniać budynek

potrzebny na prowadzenie tego rodzaju placówki należało do uprawnień

zamawiającego, który w okolicznościach ustalonych w rozpoznawanej sprawie

musiał uwzględnić potrzebę pozyskania odpowiedniego budynku także

w odpowiednim czasie, z uwagi na obowiązującą regulację ustawową dotyczącą

prowadzenia placówek oświatowych. Pod tym kątem należało dokonać zatem oceny,

czy zawarcie umowy z powodem, który był właścicielem nieruchomości

II CSKP 1109/23

10

odpowiadającej określonym potrzebom zamawiającego, stanowiło przypadek

szczególnego rodzaju dostawy w rozumieniu powołanego wyżej art. 71 ust. 1 pkt 3

p.z.p. Z tego względu nieuprawnione było zatem stwierdzenie Sądów obu instancji,

że dokonanie na etapie rozpoznawania sprawy oceny o możliwości przeznaczenia

na potrzeby zamawiającego innej nieruchomości, która ostatecznie stała się siedzibą

Szkoły, uzasadnia stwierdzenie, iż nie wystąpił przypadek szczególnego rodzaju

dostawy, możliwej do uzyskania tylko od jednego dostawcy. Dotyczy to odpowiednio

powołanego przez Sąd argumentu, że w jego ocenie zawarcie przez strony umowy

prowadziło do nieuzasadnionego wydatkowania środków publicznych przez

pozwanego. Określenie przez zamawiającego konkretnych wymogów dotyczących

przedmiotu dostawy w postaci nieruchomości o określonym przeznaczeniu, innych

niż posiadane już przez zamawiającego nieruchomości i związane z tym

wydatkowanie środków publicznych nie pozwala na stwierdzenie, że z tych jedynie

powodów doszło do naruszenia przepisów zawartych w u.z.p. Skarżący zarzucił

także zasadnie, że wykazanie, iż przy zawarciu określonej umowy doszło do

naruszenia przepisów ustawy o zamówieniach publicznych obciąża podmiot, który

powołuje się na związaną z tym nieważność umowy i z tego faktu wywodzi skutki

prawne.

W skardze kasacyjnej zasadnie zarzucono również pominięcie w rozważaniach

Sądów obu instancji pełnego rozważenia skutków regulacji zawartej w p.z.p.,

przewidującej zatwierdzenie trybu zamówienia z wolnej ręki przez Prezesa Urzędu

Zamówień Publicznych. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne wskazują zaś, że

przed zawarciem przez strony umowy w dniu 3 kwietnia 2001 r. pozwany wystąpił do

Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o zatwierdzenie trybu zamówienia z wolnej

ręki do dokonania zakupu nieruchomości powoda z przeznaczeniem na potrzeby

Szkoły, który w decyzji z dnia 21 grudnia 2000 r. zatwierdził tryb zamówienia z wolnej

ręki dla dokonania tej czynności. Decyzja Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o

potwierdzeniu trybu zamówienia z wolnej ręki wskazuje, że w tym postępowaniu

dokonano stwierdzenia, iż istnieje w odniesieniu do konkretnej dostawy podstawa do

jej dokonania w trybie zamówienia z wolnej ręki. W przypadku tego rodzaju

uregulowania zawartego w p.z.p. do kompetencji sądu powszechnego, oceniającego

skuteczność umowy zawartej w trybie z wolnej ręki, nie należy ocena zasadności

II CSKP 1109/23

11

decyzji wydanej przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Przeciwko takiej

możliwości przemawia także wzgląd na potrzebę zapewnienia stabilności stosunków

prawnych ukształtowanych w wyniku wydania przez Prezesa Urzędu Zamówień

Publicznych decyzji o zatwierdzeniu trybu zamówienia z wolnej ręki w sytuacji, gdy

decyzja w tym zakresie nie została podważona we właściwym postępowaniu

administracyjnym.

Wobec zasadności zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących

naruszenia przepisów ustawy o zamówieniach publicznych, uzasadniających

uwzględnienie skargi kasacyjnej, bezprzedmiotowe stało się rozpoznanie zarzutu

naruszenia art. 5 k.c. w zw. z art. 3531 k.c.

Z tych względów, wobec zasadności podstawy kasacyjnej obejmującej zarzuty

naruszenia prawa materialnego, zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu na podstawie

art. 39815 § 1 k.p.c.

Monika Koba

Dariusz Dończyk

Dariusz Zawistowski

[r.g.]