Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
II CSKP 1984/22
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział II
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
11 grudnia 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie uchylone
Żądanie pozwu
83 296 zł
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Trzeci wniosek chorej pozwanej o odroczenie. SN uchylił wyrok w sprawie weksla

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Bank domagał się od pozwanej B.T. zapłaty 83 296,25 zł na podstawie weksla wystawionego w zabezpieczeniu kredytu z 14 lipca 2015 r.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że pozwana nie spłacała kredytu i nie wykupiła weksla, a wierzytelność wraz z wekslem przeszła na powoda w drodze przelewu od poręczyciela. Pozwana przedstawiła dokumentację leczenia onkologicznego, na podstawie której uznano, że dwa wcześniejsze terminy rozpraw wypadły w czasie jej niezdolności do udziału.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 9 lutego 2021 r., znosząc postępowanie w zakresie rozprawy z tego dnia, i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.

Dlaczego

Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o odroczenie rozprawy był uzasadniony, a jego oddalenie pozbawiło pozwaną możliwości obrony, co stanowi nieważność postępowania z art. 379 pkt 5 k.p.c. Sąd Apelacyjny nie wykazał zamiaru utrudniania postępowania.

Dla firm

Odmowa odroczenia rozprawy jako nadużycia prawa procesowego wymaga dogłębnej oceny okoliczności, a niezachowanie terminu z art. 149 § 2 k.p.c. przy wyroku wydanym bezpośrednio po rozprawie może prowadzić do nieważności postępowania.

Więcej o sprawie

Zawiadomienie o rozprawie na 9 lutego 2021 r. doręczono pozwanej 3 lutego, a dwa wcześniejsze terminy odroczono z powodu jej choroby. Sąd Apelacyjny w Krakowie uznał trzeci wniosek o odroczenie za nadużycie prawa procesowego i wydał wyrok po zamknięciu rozprawy.

Pozwana przedstawiała zwolnienia lekarskie i dokumentację leczenia nowotworu piersi, a zawiadomienie o rozprawie odebrała sześć dni przed jej terminem.

W tej sytuacji złożony przez pozwaną wniosek o odroczenie rozprawy wobec braku realnej możliwości należytego przygotowania się do terminu rozprawy i wyznaczenia pełnomocnika był uzasadniony

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie uchylone
Żądanie pozwu
83 296 zł
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział II
Sygnatura
II CSKP 1984/22

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

II CSKP 1984/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

11 grudnia 2025 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Karol Weitz (przewodniczący)

SSN Monika Koba (sprawozdawca)

SSN Agnieszka Piotrowska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 11 grudnia 2025 r. w Warszawie

skargi kasacyjnej B.T.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z 9 lutego 2021 r., I AGa 231/19,

w sprawie z powództwa […] Bank spółka akcyjna we W.

przeciwko B.T.

o zapłatę,

uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie przed Sądem

Apelacyjnym w Krakowie w zakresie rozprawy przeprowadzonej w

dniu 9 lutego 2021 r. i przekazuje sprawę temu sądowi

do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania kasacyjnego.

Monika Koba

Karol Weitz

Agnieszka Piotrowska

[A.T]

II CSKP 1984/22

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z 9 lutego 2021 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie, podzielając w całości

ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu pierwszej instancji, oddalił apelację

pozwanej B.T. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 16 kwietnia 2019 r., w

którym Sąd ten utrzymał w mocy w całości nakaz zapłaty wydany

na podstawie weksla w postępowaniu nakazowym przez Sąd Okręgowy w Krakowie

28 grudnia 2017 r. (IX GNc 1807/17), którym uwzględniono w całości powództwo […]

Bank spółki akcyjnej we W. (poprzednio Bank […] spółka akcyjna we W. – dalej:

„Bank”) o zapłatę kwoty 83 296,25 zł wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami

procesu.

Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że 14 lipca 2015 r. strony zawarły

umowę kredytu bankowego w kwocie 150 000 zł. Zabezpieczeniem spłaty kredytu

był między innymi weksel in blanco z deklaracją wekslową oraz poręczenie udzielone

przez Bank […] (dalej: „B […]”) do kwoty 90 000 zł w ramach portfelowej linii

gwarancyjnej de minimis. Pismem z 2 maja 2016 r. Bank wezwał pozwaną do zapłaty

kwoty 9 287,67 zł pod rygorem wypowiedzenia umowy kredytu. W związku z brakiem

dokonania płatności powód pismem z 7 maja 2016 r. wypowiedział umowę kredytu.

B […] wypłacił 2 listopada 2016 r. na rzecz powoda kwotę 75 840,30 zł wykonując

poręczenie gwarancyjne udzielone pozwanej. W dniu 22 listopada 2016 r. doszło do

zawarcia pomiędzy B […] a powodem umowy przelewu wierzytelności w związku z

zapłatą przez B […] kwoty 75 840,30 zł z tytułu poręczenia za pozwaną. Wraz z

wierzytelnością przeniesiono na rzecz powoda weksel wystawiony przez pozwaną.

Powód wypełnił weksel in blanco na kwotę 83 296,25 złotych z terminem płatności

na 26 października 2017 r. i pismem z 25 września 2017 r. wezwał pozwaną do

wykupu weksla. Pozwana nie spłaciła kredytu i nie dokonała wykupu weksla.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu

Okręgowego, że wniesione przez pozwaną zarzuty od nakazu zapłaty były

bezzasadne, a nakaz zapłaty powinien być utrzymany w mocy. Pozwana nie spłacała

zadłużenia objętego umową kredytu, powód miał zatem prawo do wypowiedzenia

umowy, którego dokonał zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami.

II CSKP 1984/22

3

Zarzuty pozwanej, że powodowi nie przysługuje roszczenie, bo na skutek

otrzymania środków od B […] wierzytelność wygasła oraz że nie istnieje podmiot

Bank […] spółka akcyjna we W. ocenił jako bezzasadne.

Stwierdził, że B […] dokonując spłaty na rzecz powoda kredytu stał się

wierzycielem pozwanej (art. 851 k.c. w związku z art. 376 § 1 zd. 1 k.c.).

Na podstawie umowy portfelowej doszło do zawarcia umowy przelewu wierzytelności,

jaka przysługiwała B […] (poręczycielowi) wobec pozwanej na skutek spłaty kredytu.

Jednocześnie B […] przelał wierzytelność wobec pozwanej na rzecz powoda (art.

509 w związku z art. 510 § 1 k.c.). Pozwana wystawiła weksel na rzecz B […] tytułem

zabezpieczenia umowy gwarancji, a wierzytelność ta wraz z zabezpieczeniem

w postaci weksla była przedmiotem przelewu na rzecz powoda. Jako nieskuteczny

i niewykazany ocenił zarzut, że przelew wierzytelności z B […] na powoda w celu

przeprowadzenia windykacji był czynnością pozorną.

W konsekwencji przyjął, że powód był uprawniony do wypełnienia weksla

in blanco wystawionego przez pozwaną zgodnie z poręczeniem wekslowym, a zarzut

braku legitymacji czynnej powoda nie zasługuje na podzielenie.

Dodatkowo Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że nie uwzględnił trzeciego wniosku

pozwanej o odroczenie rozprawy. Pozwana została bowiem pouczona o możliwości

ustanowienia w sprawie pełnomocnika z wyboru lub wystąpienia z wnioskiem

o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pouczono ją także, że kolejny wniosek

o odroczenie rozprawy, nawet usprawiedliwiony zaświadczeniem lekarskim, może

zostać uznany za nadużycie prawa procesowego i skutkować odmową odroczenia

rozprawy. Pomimo tego pozwana po raz trzeci złożyła wniosek o odroczenie

rozprawy (mailem nadesłanym w przeddzień rozprawy o godz. 2315), tym razem

z uwagi na to, że zawiadomienie o rozprawie odebrała 3 lutego 2021r, a zatem

w krótszym czasie niż wymagane 7 dni wynikające z art. 149 § 2 k.p.c.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie zachowanie tego terminu nie pozbawia

zawiadomienia skuteczności ani nie jest jednoznaczne z pozbawieniem strony

możliwości obrony swoich praw. W okolicznościach sprawy nie miało ono także

wpływu na wynik sprawy, skoro opóźnienie w doręczeniu zawiadomienia

nie spowodowało per se niemożności należytego przygotowania pozwanej

II CSKP 1984/22

4

do rozprawy, wobec poprzednio dwukrotnego jej odroczenia. Poza tym, pozwana

zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na 9 lutego odebrała 3 lutego

2021 r. i nie wykazałaby 9 lutego 2021 r. istniała jakakolwiek przeszkoda

uniemożliwiająca jej stawiennictwo; powołała się wyłącznie na zbyt późne przesłanie

zawiadomienia o terminie.

Sąd Apelacyjny miał także na uwadze, że pozwana swoją postawą naruszyła

art. 3 k.p.c., zgodnie z którym strony i uczestnicy postępowania obowiązani są

dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami. Te zaś nakazują,

aby nie podejmować działań o charakterze destrukcyjnym, które godzą w sprawny

tok postępowania sądowego i w sposób nieuzasadniony utrudniają przeprowadzenie

czynności procesowych. Wprawdzie prawo do osobistego udziału w czynnościach

procesowych jest istotnym elementem sprawiedliwej procedury sądowej, w realiach

sprawy wystąpiły jednak szczególne okoliczności, które uzasadniają przyjęcie,

że skorzystanie przez pozwaną z uprawnienia wynikającego z art. 214 § 1 k.p.c.

stanowiło nadużycie prawa procesowego (art. 4 1 k.p.c.) i podyktowane było

utrudnianiem i przedłużaniem postępowania. Wprawdzie powoływanie się przez

pozwaną na przyczynę odroczenia rozprawy z powodu doręczenia zawiadomienia

o jej terminie w czasie krótszym niż wskazany w art. 149 § 2 k.p.c. jest jej

uprawnieniem procesowym, nie wyłącza to jednak możliwości dokonania przez sąd

kontroli pod katem nadużycia tego uprawnienia. W każdym przypadku istotne

znaczenie ma to, czy korzystanie z tej przyczyny odroczenia następuje dla realizacji

celu, jakiemu przepis ten służy. W rozpoznawanym przypadku sam fakt otrzymania

przez pozwaną zawiadomienia o terminie rozprawy w czasie krótszym niż tydzień

przed posiedzeniem nie stanął na przeszkodzie jej obecności na rozprawie w dniu

9 lutego 2021 r.

Sąd Apelacyjny miał także na uwadze, że stanowisko co do kwestii

materialnoprawnych i procesowych pozwana przedstawiła w apelacji; wypowiedziała

się także co do twierdzeń strony przeciwnej. Można zatem przyjąć, że jej prawo do

wysłuchania zostało zrealizowane.

W skardze kasacyjnej pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego

w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi

II CSKP 1984/22

5

do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

kasacyjnego, z uwzględnieniem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

jej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie art. 149 § 2 w związku

z art. 214 § 1, art. 3, art. 41 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 5 i art. 391 § 1 k.p.c.

poprzez przyjęcie, że dopuściła się nadużycia prawa procesowego poprzez

składanie wniosków o odroczenie rozprawy, a w konsekwencji nieuwzględnienie

ostatniego jej wniosku o odroczenie rozprawy oraz zamknięcie rozprawy i wydanie

wyroku, w sytuacji, gdy całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności stan

zdrowia pozwanej, w tym pozostawanie w długotrwałym leczeniu onkologicznym

oraz inne dolegliwe schorzenia występujące w okresie zarówno przed pierwszym

wyznaczonym terminem rozprawy, w czasie wyznaczania kolejnych terminów

rozpraw, jak i na długo po zakończeniu postępowania, a także niemożność

należytego przygotowania się do rozprawy z uwagi na wskazany stan zdrowia oraz

obiektywną niemożliwość wyznaczenia pełnomocnika z uwagi na niezachowanie

przez Sąd przy planowaniu terminu rozprawy i ekspediowania zawiadomienia

wymogów z art. 149 § 2 k.p.c., stanowiły uzasadnioną podstawę do odroczenia

terminu rozprawy i umożliwienia pozwanej czynnego udziału w postępowaniu,

co stanowi o zaistnieniu w sprawie nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Najwyższy miał na względzie, że skargę kasacyjną przyjął

do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym 20 września 2022 r. sędzia Sądu

Najwyższego, który został powołany do urzędu na stanowisku sędziowskim przez

Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa,

ukształtowanej w trybie określonej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. z 2018 r., poz. 3, z późn. zm.), co zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego

z 23 stycznia 2020 r. podjętą w składzie połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych (BSA I – 4110-1/2020), mającą moc zasady prawnej,

skutkuje sprzecznością tak ukształtowanego składu sądu - orzekającego po dniu

II CSKP 1984/22

6

wydania uchwały - z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c.

(pkt 1 i 3 oraz 54 uchwały), (zob. także wyroki Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka: z 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek, Ozimek przeciwko Polsce, skargi

nr 49868/19 i 57511/19; z 3 lutego 2022 r., Advance Pharma spółka z.o.o. przeciwko

Polsce, skarga nr 1469/20; i z 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga

nr 50849/21).

Sąd Najwyższy miał jednak na uwadze, że pozytywna decyzja procesowa

w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, warunkowana

stwierdzeniem publicznoprawnych okoliczności przemawiających za merytorycznym

rozstrzygnięciem skargi przez Sąd Najwyższy (przyczyn kasacyjnych - art. 3989 § 1

k.p.c.), nie kończy postępowania kasacyjnego i nie podlega badaniu w aspekcie

materialnym lub procesowym przez skład Sądu Najwyższego orzekający

o zasadności podstaw skargi kasacyjnej. Rozstrzygnięcie to nie mogłoby

w konsekwencji rzutować na ostateczny wynik postępowania kasacyjnego. Brak było

zatem przeszkód proceduralnych do merytorycznego rozpoznania skargi, zwłaszcza

że skarga kasacyjna zasługiwała na jej przyjęcie do rozpoznania. Czyni to

bezprzedmiotowym potrzebę szczegółowych rozważań dotyczących pozostawania

tej uchwały w mocy, mimo zmian stanu prawnego i wydania orzeczeń Trybunału

Konstytucyjnego jej dotyczących.

W badanej sprawie pozwana złożyła osobiście apelację od wyroku Sądu

pierwszej instancji (k.197-199), a w postępowaniu apelacyjnym uzyskała zwolnienie

od kosztów sądowych w zakresie opłaty od apelacji.

Pierwszy termin rozprawy apelacyjnej został wyznaczony na 11 grudnia 2020

r. Pozwana wniosła o odroczenie terminu rozprawy wskazując, że chciałaby w niej

uczestniczyć osobiście, co jest niemożliwe z uwagi na stan zdrowia (k. 231).

Do wniosku dołączyła zwolnienie lekarskie na okres od 2 do 21 grudnia 2020 r.,

z którego wynika, że chora powinna leżeć (k. 232). Sąd Apelacyjny wniosek

uwzględnił i odroczył termin rozprawy na dzień 8 stycznia 2021 r. (k. 235). Przed

terminem rozprawy pozwana złożyła kolejny wniosek o jej odroczenie z powodu

choroby (k. 240). Do wniosku załączono zwolnienie lekarskie na okres od 22 grudnia

2020 r. do 22 stycznia 2021 r., ze wskazaniem, że w okresie od 21 do 23 grudnia

II CSKP 1984/22

7

pozwana przebywała w szpitalu, a w okresie, na który zostało wystawione zwolnienie

lekarskie chora powinna leżeć (k. 241). Sąd Apelacyjny wniosek uwzględnił

odraczając termin rozprawy na 9 lutego 2021 r. (k. 243 – 244). Jednocześnie

pozwana została poinformowana o możliwości ustanowienia pełnomocnika z wyboru

ewentualnie wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W informacji wskazano także, że kolejny wniosek o odroczenie rozprawy z powodu

choroby, nawet usprawiedliwionej zwolnieniem lekarskim, może zostać uznany za

nadużycie przez nią prawa procesowego i skutkować odmową odroczenia terminu

rozprawy. Zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonym na 9 lutego 2021 r.

wraz z wyżej przytoczonym pouczeniem zostało pozwanej przesłane 18 stycznia

2021 r. (k. 244-245), a doręczone dopiero 3 lutego 2021 r. (k. 241). W dniu 8 lutego

2021 r. pozwana złożyła kolejny wniosek o odroczenie terminu rozprawy

argumentując, że chciałaby w niej uczestniczyć osobiście, co zostało jej

uniemożliwione z uwagi na zbyt późne przesłanie zawiadomienia o terminie, które

zgodnie z art. 149 § 2 k.p.c. powinno być doręczone co najmniej na tydzień przed

posiedzeniem (k. 246). Sąd Apelacyjny odwołując się do nadużycia przez pozwaną

prawa procesowego (art. 41 k.p.c.) wniosku o odroczenie rozprawy jednak

nie uwzględnił, zamknął rozprawę i wydał zaskarżony wyrok (k. 248).

Artykuł 41 k.p.c. nie podlega wykładni rozszerzającej i co do zasady

przyjmować należy, że strona korzysta z ochrony procesowej w dobrej wierze.

Przyjęcie przez sąd, że skorzystanie przez stronę z uprawnienia procesowego

stanowi nadużycie praw procesowych, może nastąpić tylko na podstawie dogłębnej

oceny okoliczności sprawy, w pełni uzasadniającej ustalenie, że działanie strony było

podyktowane nierzetelnym celem, a w szczególności zamiarem utrudnienia

lub przedłużenia postępowania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 21 czerwca

2024 r., II CSKP 741/23, niepubl.). Nie można odmówić racji skarżącej, że całokształt

ujawnionych w sprawie okoliczności nie potwierdza stanowiska Sądu Apelacyjnego,

że składając trzeci wniosek o odroczenie terminu rozprawy nadużyła swojego prawa

procesowego.

Mając na względzie, iż obowiązujący w postępowaniu kasacyjnym zakaz

prowadzenia dowodów ( art. 39813 § 2 k.p.c.), nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu

dowodów mających na celu ocenę zarzutu nieważności postępowania przed sądem

II CSKP 1984/22

8

drugiej instancji, jako nie skierowanych przeciwko ustaleniom tego sądu

stanowiącym podłoże orzeczenia ( zob. wyroki Sądu Najwyższego z 13 lutego 1997r.,

I PKN 71/96, OSNAPUS 1997r., nr 19, poz. 377 oraz z 10 maja 2000r.,

III CKN 416/98, OSNC 2000, nr 12, poz.220), Sąd Najwyższy uwzględnił dokumenty

dołączone do skargi kasacyjnej obrazujące proces leczenia skarżącej i przyczyny

korzystania ze zwolnień lekarskich w okresie istotnym dla badania zarzutu

nieważności postępowania.

Zarówno dokumenty złożone do akt sprawy na etapie postępowania

apelacyjnego, jak i dołączone do skargi kasacyjnej wskazują, że w okresie

wyznaczonych przez Sąd Apelacyjny w krótkich odstępach czasu rozpraw

obejmujących niespełna 2 miesiące (11 grudnia 2020 r., 8 stycznia 2021 r.

i 9 lutego 2021 r.) pozwana pozostawała w trwającym od 2 grudnia 2020 r.,

wymagającym hospitalizacji i zabiegu operacyjnego, leczeniu choroby nowotworowej

piersi i jej następstw związanych z usunięciem guzów nowotworowych.

Z tej przyczyny w okresie od 2 grudnia 2020 r. do 22 stycznia 2021 r. przebywała

nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim, a w dniach 21-23 grudnia 2020 r. była

hospitalizowana. Dwa pierwsze terminy rozpraw odbyły się zatem w okresie trwania

tego leczenia, co obiektywnie nie pozwalało na osobisty udział w wyznaczonych

rozprawach apelacyjnych.

Ponadto w dniu 21 stycznia 2021 r. pozwana na skutek upadku doznała

powierzchownego urazu głowy i kręgosłupa szyjnego. Z tej przyczyny 23 stycznia

2021 r. była konsultowana na szpitalnym oddziale ratunkowym, skierowana

do dalszego leczenia w lecznictwie ambulatoryjnym i w okresie od 22 stycznia

2021 r. do 5 lutego 2021 r. (piątek) korzystała ze zwolnienia lekarskiego, przy czym

3 lutego 2021 r. (środa) odebrała zawiadomienie o terminie rozprawy wraz z wyżej

przytoczonym pouczeniem. W takich okolicznościach efektywny czas na

skorzystanie z profesjonalnej pomocy prawnej i ewentualne ustanowienie

pełnomocnika z wyboru, ograniczył się do jednego dnia (8 lutego 2021 r.-

poniedziałek), na 9 lutego 2021 r. (wtorek) był już bowiem wyznaczony termin

rozprawy.

II CSKP 1984/22

9

W takiej sytuacji złożenie wniosku o odroczenie rozprawy z uwagi na

nie zachowanie terminu, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.c., było uzasadnione.

Kondycja zdrowotna pozwanej, potwierdzona złożoną do akt sprawy dokumentacją

lekarską mogła jej bowiem znacząco utrudniać rzetelne przygotowanie się

do wyznaczonego na 9 lutego 2021 r. terminu rozprawy i wzięcie w nim udziału

lub zlecenie prowadzenia sprawy w postępowaniu apelacyjnym profesjonalnemu

pełnomocnikowi zgodnie z pouczeniem doręczonym wraz z zawiadomieniem

o terminie rozprawy apelacyjnej.

Trafnie Sąd Apelacyjny przyjął, że nie zachowanie terminów, o których mowa

w art. 149 § 2 k.p.c. nie pozbawia zawiadomienia skuteczności, ani nie jest

co do zasady jednoznaczne z pozbawieniem strony możliwości działania (zob. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2013 r., IV CZ 155/12, niepubl.

i z 17 marca 1978 r., IV CRN 62/78, niepubl.). Nie wziął jednak dostatecznie

pod uwagę, że terminy te mają zapewnić stronie możliwość pogodzenia terminu

rozprawy z innymi obowiązkami prywatnymi i zawodowymi oraz należytego

przygotowania się do rozprawy. Nie zachowanie tych terminów może zatem

prowadzić w okolicznościach konkretnych spraw do nieważności postępowania,

w sytuacji gdy – tak, jak ma to miejsce w badanej sprawie - bezpośrednio

po zamknięciu rozprawy wyznaczonej z uchybieniem art. 149 § 2 k.p.c. zapadł wyrok

(zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 3 lutego 2010 r., II CSK 404/09, niepubl.

oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 21 września 2018 r., V CZ 64/18, niepubl.

i z 19 czerwca 2015 r., IV CSK 101/15, niepubl.)

Przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, że dwukrotne wnioskowanie o odroczenie

rozprawy z uwagi na chorobę, mimo wyznaczania kolejnych rozpraw w krótkim

okresie, może być ocenione jako podyktowane nierzetelnym celem utrudniania

i przedłużania postępowania sądowego nie jest w okolicznościach sprawy

uzasadnione. Pozwana mimo zajęcia stanowiska w apelacji miała bowiem prawo

wzięcia udziału w rozprawie apelacyjnej, co po raz pierwszy było możliwe 9 lutego

2021 r. Jednak wobec przebywania do 5 lutego 2021 r. na zwolnieniu lekarskim

i nie zachowania przez Sąd przynajmniej siedmiodniowego terminu od doręczenia

jej zawiadomienia o terminie wraz z pouczeniem, nie można odmówić słuszności

zarzutom skargi, że pozwana nie mogła podjąć skutecznej ochrony swoich praw.

II CSKP 1984/22

10

Celem skorzystania z profesjonalnej pomocy prawnej dysponowała bowiem okresem

od 3 lutego do 8 lutego 2021 r., przy czym od 3 do 5 lutego 2021 r. przebywała

na zwolnieniu lekarskim, a 6 i 7 luty 2021 r. były dniami wolnymi od pracy ( sobota,

niedziela). W tej sytuacji złożony przez pozwaną wniosek o odroczenie rozprawy

wobec braku realnej możliwości należytego przygotowania się do terminu rozprawy

i wyznaczenia pełnomocnika był uzasadniony (art. 214 § 1 w związku z art. 149 § 2

k.p.c.), a jego nieuwzględnienie, rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku pod

nieobecność pozwanej spowodowało pozbawienie jej możliwości obrony swoich

praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.).

Sytuacja taka ma bowiem miejsce gdy strona z powodu naruszenia przepisów

postępowania przez sąd, wbrew swej woli została pozbawiona możliwości działania

w postępowaniu lub jego istotnej części, jeżeli skutków tego uchybienia nie można

było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji (zob. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z 10 grudnia 2009 r., II CSK 89/09, niepubl.; z 17 grudnia

2004 r., III CK 226/02, niepubl. i z 14 marca 2007 r., I CSK 368/06, niepubl.).

Stanowisko Sądu Apelacyjnego zarzucające pozwanej nadużycie prawa

procesowego jest zbyt daleko idące, nie można jej bowiem w świetle wyżej

przytoczonych okoliczności przypisać celowego utrudniania postępowania. Wzgląd

na szybkość postępowania nie może przesłaniać prawa strony do obrony i prowadzić

do ograniczenia jej tego prawa. Rzeczą sądu jest przeciwdziałanie przewlekłości

postępowania ale w żadnym razie nie może się to odbywać kosztem naruszenia

prawa strony do obrony (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 16 lipca 2009 r.,

I CSK 30/09, niepubl.).

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39815 §

1 k.p.c. i 108 § 2 w zw. z 391 § 1 i 39821 k.p.c.).

Monika Koba

Karol Weitz

Agnieszka Piotrowska

[A.T.]

II CSKP 1984/22

11

[a.ł]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.