Kredyt waloryzowany kursem USD. Bank przegrał skargę o nieważność umowy

II CSKP 2301/22

2

Pozwem z 8 marca 2018 r. Powodowie A.K. i Z.K. wnieśli przeciwko Bankowi S.A. w

W. o stwierdzenie, że umowa o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych […]

waloryzowany kursem USD zawarta przez nich 10 marca 2008 r. z pozwanym

bankiem (uprzednio Bankiem.1 S.A.) jest bezwzględnie nieważna

i nie wiąże stron postępowania, ewentualnie o ponowne przeliczenie niespłaconych

dotąd rat kredytu z wyłączeniem kwestionowanych przez powodów jako abuzywnych

klauzul waloryzacyjnych względnie o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego banku

solidarnie kwoty 30 213,88 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Wyrokiem z 29 października 2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo.

Sąd ustalił, że 10 marca 2008 r. w L. Bank.1 S.A. z siedzibą w W. oraz powodowie

zawarli umowę o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych […] waloryzowany kursem

USD celem sfinansowania zakupu na rynku wtórnym spółdzielczego

własnościowego praw do lokalu mieszkalnego nr […] w L.

przy ul. C., ustalając kwotę kredytu w wysokości 319 500 zł

i wskazując jako kwotę waloryzacji USD. Kwota kredytu wyrażona w walucie

waloryzacji określona została według kursu kupna USD z tabeli kursów ustalonej

przez bank raty kapitałowo-odsetkowe kredytu spłacane miały być w PLN

[p uprzednim przeliczeniu według kursu sprzedaży z tabeli kursowej banku.

Sąd przyjął, że kwestionowane przez powodów klauzule waloryzacyjne nie regulują

głównych świadczeń stron i ocenił, że nie mają one charakteru abuzywnego, wobec

czego brak podstaw do uznania umowy kredytowej łączącej strony za nieważną.

Apelację od wyroku z 29 października 2019 r. wnieśli powodowie. Wyrokiem

z 9 listopada 2021 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uwzględniając apelację powodów

zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustalił, że umowa o kredyt

hipoteczny łącząca strony jest nieważna. Sąd Apelacyjny podtrzymał ustaleni

faktyczne poczynione w pierwszej instancji, lecz dokonał ich odmiennej oceny

prawnej, przyjmując, że kwestionowane w sprawie klauzule walutowe kształtują

główne świadczenia stron i stanowią niedozwolone postanowienia umowne,

kształtując prawa i obowiązki powodów jako konsumentów w sposób sprzeczny z

dobrymi obyczajami , a ich wyeliminowanie z umowy kredytowej skutkuje jej

nieważnością.

Skargę kasacyjną od wyroku z 9 listopada 2021 r. wywiódł pozwany bank. Zarzucając

naruszenie art. 3851 §1 w związku z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 oraz art. 69 ustawy

- Prawo bankowe i art. 189 k.p.c. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący starał się podważyć w zarzutach kasacyjnych stanowisko, że klauzule

walutowe przyznające jednej ze stron umowy kredytu uprawnienie do samodzielnego

decydowania o kursach waluty waloryzacji mają charakter abuzywny, i że bez nich

II CSKP 2301/22

3

kwestionowana umowa kredytu nie może być utrzymana. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego dominuje jednak stanowisko, że nie jest możliwe utrzymanie umowy

kredytowej takiej jak umowa zawarta w rozpatrywanej sprawie, w razie stwierdzenia

abuzywności jej postanowień kształtujących mechanizm waloryzacji świadczenia

kursem waluty obcej (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r.,

II CSK 282/18 nie publ. i z 13 maja 2022 r. III CSKP 293/22 nie publ. oraz

z 6 czerwca 2023 r.( II CSKP 950/22) (II CSKP950/22). Sąd Najwyższy w niniejszym

składzie stanowisko to podziela. Gdy chodzi o kwestię abuzywności klauzul

umownych rozpatrywanych w niniejszej sprawie, to odnośny zarzut kasacyjny jest

bezzasadny, albowiem Sąd drugiej instancji wyczerpująco, rzetelnie i w pełni

przekonująco wykazał, że przedmiotowe klauzule mają charakter niedozwolony,

a Sąd Najwyższy podziela tę ocenę. Nie mógł także odnieść skutku zarzut

naruszenia art. 189 k.p.c., gdyż w judykaturze Sądu Najwyższego utrwalone

jest już stanowisko, że dopuszczalne jest wystąpienie z żądaniem ustalenia

nieistnienia stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy kredytu, nawet jeżeli

stronie przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie

tej umowy. (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 25 lipca 2025 r. II CSKP (475/23)

nie publ. i powołane tam dalsze orzecznictwo), a Sąd Najwyższy w niniejszym

składzie podziela to stanowisko.

Z tych względów, na podstawie art. 39814 oraz art. 98 § 1 i art.108 § 1 w związku

z art. art. 39821 i z art. 391 §1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Marta Romańska

Karol Weitz

Roman Trzaskowski

(R.N.)

[a.ł]