Spóźnione świadectwa pochodzenia z kogeneracji przez URE. SN oddalił skargę Skarbu Państwa

II CSKP 26/24

2

1. Wyrokiem z 20 kwietnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził

od Skarbu Państwa - Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz G. S.A. w P.

825 554 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 23 marca 2015 r. do dnia

zapłaty (pkt 1), w pozostałej części powództwo oddalił (pkt 2) oraz orzekł o kosztach

procesu (pkt 3).

2. Wyrokiem z 23 maja 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, na skutek

apelacji obu stron, m.in. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten sposób,

że zasądził od pozwanego na rzecz powoda dalszą kwotę 209 891,14 zł

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 23 marca 2015 r. do dnia zapłaty (pkt I),

oddalił apelację powoda w pozostałym zakresie (pkt II), oddalił apelację pozwanego

w całości (pkt III) oraz orzekł o kosztach procesu (pkt IV).

3. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach

faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej:

Powód w latach 2011-2012 korzystał z publicznego systemu wsparcia

produkcji energii ze źródeł odnawialnych. Wsparcie to polegało na wydawaniu przez

Urząd Regulacji Energetyki (dalej: „URE”) świadectw pochodzenia z kogeneracji

(tzw. ,, żółtych” certyfikatów), które stanowiły prawa majątkowe. Obowiązek wsparcia

przez zakup tych certyfikatów przez przedsiębiorstwa energetyczne wygasł z dniem

31 marca 2013 r. W związku z wygaśnięciem dotychczasowego systemu wsparcia

ustawodawca wprowadził nowy instrument w postaci tzw. „fioletowych” certyfikatów

o dwukrotnie mniejszej wartości.

Wnioski o wydanie świadectw pochodzenia z kogeneracji za 2011 r. i 2012 r.

składane przez powoda do URE były dotknięte wadami. URE wzywał powoda do ich

usunięcia co też nastąpiło. Jednak URE prowadząc postępowania wyjaśniające

dopuścił się opóźnień, wskutek których tzw. „żółte” certyfikaty zostały wydane

po terminie, w ciągu którego pozwany mógł je odpłatnie zbyć. Prezes URE nie

podejmował czynności w ustawowym terminie 14 dni od złożenia wniosku.

W przypadku wniosków dotyczących roku 2011 doszło do wielomiesięcznych

okresów bezczynności. Natomiast w odniesieniu do wniosków dotyczących roku

2012 czynności te nie były podejmowane w terminie ustawowym.

II CSKP 26/24

3

Wnioski powoda za 2011 r. dotyczące energii elektrycznej wytworzonej

w jednostkach zlokalizowanych w miejscowościach K., U., P. i K.1 wpłynęły do URE 28 lutego

2012

r.

Pismem

z

17

kwietnia

2012 r., a więc skierowanym do powoda po upływie 14 dni od ich wpływu Prezes URE

poinformował o brakach złożonych wniosków. W odpowiedzi powód przedłożył 7 maja 2012

r. pismo zawierające uzupełnienie danych, w tym korektę wniosków. Kolejne pismo URE

wzywające do usunięcia nieprawidłowości zostało skierowane do powoda dopiero 21 marca

2013

r.,

czyli

po

upływie

ponad

10

miesięcy

od odpowiedzi powoda na poprzednie wezwanie, co uniemożliwiło uzyskanie przezeń tzw.

„żółtych” certyfikatów przez upływem terminu umożliwiającego

ich zbycie, czyli przed 31 marca 2013 r.

Świadectwa pochodzenia dotyczące energii elektrycznej wytworzonej

w lokalizacji P. oraz K. w okresie od 1 września do 31 grudnia 2012 r. zostały wydane przez

URE bez opóźnienia. Pozostałe wnioski dotyczące 2012 r. zostały rozpatrzone przez URE po

upływie terminu 14 dni od daty złożenia wniosku, co uniemożliwiło powodowi zbycie

uzyskanych tzw. „żółtych” certyfikatów przed upływem terminu ich wygaśnięcia. Wniosek

dotyczący lokalizacji P. wpłynął do URE 26 lutego 2013 r., a wnioski dotyczące lokalizacji N. i

Ś. wpłynęły 20 lutego 2013 r. Prezes URE pismem z 23 marca 2013 r. poinformował powoda

o brakach wniosków, wyznaczając termin udzielenia odpowiedzi do 26 marca 2013 r., W

przypadku P,. powinien był to uczynić najpóźniej do 12 marca 2013 r.,

a w przypadku N. i Ś. do 6 marca 2013 r. Z uwagi na opóźnienie

w wezwaniu powoda do usunięcia braków, uzyskane 29 marca 2013 r. tzw. „żółte”

certyfikaty dotyczące tych lokalizacji, nie zostały zbyte przez powoda przed upływem

terminu ich wygaśnięcia, czyli przed 31 marca 2013 r.

Wysokość szkody doznanej przez powoda wyniosła 1 035 445,14 zł.

4. Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany ponosi odpowiedzialność za szkodę na

podstawie ogólnego przepisu art. 417 § 1 k.c., a nie regulacji szczególnej z art. 4171 § 3 k.c.,

ponieważ świadectwo pochodzenia z kogeneracji wydane przez Prezesa URE na podstawie

art. 9L Prawa energetycznego nie jest decyzją administracyjną. W ocenie Sądu Apelacyjnego

bezczynność pozwanego była przyczyną niewydania powodowi świadectw za 2011 r. przed

31 marca 2013 r., a więc datą wygaśnięcia wsparcia w postaci tzw. „żółtych” certyfikatów,

jak i zbyt późnego wydania świadectw za 2012 r. (z wyjątkiem lokalizacji P. i K.), co

uniemożliwiło ich zbycie przed 31 marca 2013 r. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, gdyby

pozwany

z zachowaniem ustawowego terminu skierował do powoda wezwania do uzupełnienia

złożonych wniosków i uczynił to w sposób pozwalający na jednoznaczną identyfikację

braków, to do wydania wszystkich świadectw pochodzenia z kogeneracji za 2011 r. i 2012 r.

II CSKP 26/24

4

doszłoby

przed

31

marca

2013.

r.

w terminie umożliwiającym powodowi ich zbycie.

Sąd Apelacyjny odmiennie niż Sąd Okręgowy nie uznał, że powód przyczynił się do

powstania szkody, ponieważ gdyby nie opieszałość pozwanego

w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i brak precyzji pozwanego

w identyfikacji dostrzeżonych braków wniosków, powód uczyniłby zadość kierowanym do

niego wezwaniom, co umożliwiłoby wydanie świadectw pochodzenia z kogeneracji w

terminie umożliwiającym powodowi ich zbycie. Zdaniem tego Sądu nie było również

podstaw

do

zmniejszenia

należnego

powodowi

odszkodowania

z tego powodu, że nie dokonał zmiany złożonych wniosków o wydanie tzw. „żółtych”

certyfikatów na wnioski o wydanie tzw. „fioletowych” certyfikatów. Powód mógł bowiem

zasadnie oczekiwać na nowe prawne rozwiązania, zwłaszcza

po opublikowaniu komunikatu Prezesa URE z 10 kwietnia 2013 r.

5. W skardze kasacyjnej pozwany zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego

w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania. Postanowieniem z 12 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy odrzucił skargę

kasacyjną w zakresie dotyczącym pkt. II zaskarżonego wyroku.

6. Skarżący zarzucił zaskarżanemu wyrokowi naruszenie następujących

przepisów prawa materialnego:

1) art. 4171 § 3 k.c. oraz art. 417 § 1 k.c. przez błędną wykładnię polegającą

na przyjęciu, że zakres pojęcia „orzeczeń i decyzji” w art. 4171 § 3 k.c. nie obejmuje

świadectw pochodzenia z kogeneracji o których mowa w art. 9L ust. 1 pkt 1

oraz 3 ustawy dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (dalej : „pr.energ.”)

w brzmieniu obowiązującym przed dniem 4 kwietnia 2015 r., gdyż jedynymi

działaniami organów administracyjnych objętymi pojęciem „orzeczeń i decyzji”

w rozumieniu art. 4171 § 3 k.c. są ostateczne decyzji administracyjne,

a w konsekwencji przyjęciem, że podstawą prawną oceny roszczeń

odszkodowawczych powoda jest ogólny przepis dotyczący odpowiedzialności

odszkodowawczej władzy publicznej, czyli art. 417 § 1 k.c., podczas gdy prawidłowa

wykładnia prowadzi do wniosku, że pojęcie „orzeczeń i decyzji” zawarte w art. 4171

§ 3 k.c. obejmuje także „świadectwa pochodzenia z kogeneracji”, o których mowa

w art. 9L ust.1 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. - Prawo energetyczne

w brzmieniu obowiązującym przed dniem 4 kwietnia 2015 r., a co za tym idzie

II CSKP 26/24

5

prawidłowo ustalony zakres zastosowania art. 417 § 1 k.c. nie obejmuje roszczeń

odszkodowawczych opartych na przewlekłości/bezczynności w postępowaniach

o wydanie w/w świadectwa pochodzenia z kogeneracji; konsekwencją błędnej

wykładni art. 4171 § 3 k.c. oraz art. 417 § 1 k.c. było nieprawidłowe zastosowanie art.

4171 § 3 k.c. oraz art. 417 § 1 k.c. przez Sąd Apelacyjny; prawidłowe oparcie oceny

roszczeń powoda o art. 4171 § 3 k.c. skutkowałoby oddaleniem powództwa w całości

ze względu na brak prejudykatu stwierdzającego we właściwym postępowaniu

niezgodności z prawem niewydania decyzji;

2) art. 362 k.c. w zw. z art. 361 k.c. w zw. z art. 355 § 2 k.c. przez niewłaściwe

zastosowanie w zakresie oceny roszczeń powoda dotyczących postępowań

o wydanie świadectw pochodzenia z kogeneracji za rok 2011 oraz 2012 polegające

na przyjęciu, że powód nie przyczynił się do powstania szkody oraz,

że odszkodowanie nie podlegało zmniejszeniu, podczas gdy z poprawnie

dokonanych ustaleń faktycznych przez Sądy obu instancji wynika, że (a) powód

za okres od stycznia do marca 2013 r. dokonał modyfikacji części wniosków

o wydanie świadectw pochodzenia z kogeneracji tzw. „żółtych” certyfikatów

na wnioski o wydanie tzw. „fioletowych” certyfikatów oraz (b) począwszy od 2011 r.,

w tym także po 31 marca 2013 r. powód miał możliwość modyfikacji swoich wniosków

o wydanie tzw. „żółtych” certyfikatów na wnioski o wydanie „fioletowych” certyfikatów,

a wartość „fioletowego” certyfikatu była dwukrotnie niższa od wartości certyfikatu

„żółtego”, a co za tym idzie powód mógł obniżyć wysokość poniesionej szkody

o połowę czego nie uczynił, w sytuacji, gdy (a) system wsparcia oparty o „żółte”

certyfikaty wygasł w dniu 31 marca 2013 r., (b) nigdy nie było pewności co do tego

czy ten system wsparcia zostanie przywrócony i kontynuowany i w jakim zakresie

oraz (c) na powodzie jako przedsiębiorstwu energetycznemu ciążył szczególny

wymóg staranności w prowadzeniu spraw związanych z jego działalnością;

3) art. 362 k.c. w zw. z art. 361 k.c. w. zw. z art. 355 § 2 k.c. poprzez

niewłaściwe zastosowanie w zakresie oceny roszczeń powoda dotyczących

postępowań o wydanie świadectw pochodzenia z kogeneracji za rok 2012

polegającego na przyjęciu (odmiennie niż Sąd pierwszej instancji), że powód nie

przyczynił się do poniesienia szkody w 50 % oraz, że odszkodowanie nie podlegało

zmniejszeniu, bez przeprowadzenia jakiejkolwiek oceny w świetle kryteriów art. 362

II CSKP 26/24

6

w zw. z art. 361 k.c. w.zw. z art. 355 § 2 k.c. poprawnie dokonanych ustaleń

faktycznych przez Sądy obu instancji, tj., że (a) powód za okres od stycznia do marca

2013 r. dokonał modyfikacji części wniosków o wydanie świadectw pochodzenia

z kogeneracji tzw. „żółtych” certyfikatów na wnioski o wydanie tzw. „fioletowych”

certyfikatów oraz (b) począwszy od 2011r., w tym także po 31 marca 2013r. powód

miał możliwość modyfikacji swoich wniosków o wydanie tzw. „żółtych” certyfikatów

na wnioski o wydanie „fioletowych” certyfikatów, a wartość „fioletowego” certyfikatu

była dwukrotnie niższa od wartości certyfikatu „żółtego”, a co za tym idzie powód

mógł obniżyć wysokość poniesionej szkody o połowę czego nie uczynił, w sytuacji,

gdy (a) system wsparcia oparty o „żółte” certyfikaty wygasł w dniu 31 marca 2013r.,

(b) nigdy nie było pewności co do tego czy ten system wsparcia zostanie

przywrócony i kontynuowany i w jakim zakresie oraz (c) na powodzie jako

przedsiębiorstwu energetycznemu ciążył szczególny wymóg staranności

w prowadzeniu spraw związanych z jego działalnością.

7. Skarżący zarzucił również naruszenie prawa procesowego, które to

uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art.

391 § 1 k.p.c. oraz art. 387 § 21 k.p.c. polegającego na braku sporządzenia

uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie podstawy faktycznej oraz prawnej

rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego odnośnie przyczynienia się powoda

do powstania szkody ze względu na zaniechanie przekształcenia wniosków

o wydanie świadectw pochodzenia z kogeneracji tzw. „żółtych” certyfikatów za rok

2012 na wnioski o wydanie tzw. „fioletowych” certyfikatów za rok 2012,

co uniemożliwia poznanie motywów rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego oraz

powoduje, że zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej w tym zakresie,

a co za tym idzie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

8. Strona powodowa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie

skargi kasacyjnej, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

9. Odnosząc się, w pierwszej kolejności, do zarzutu naruszenia prawa

procesowego, tj. art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 387 § 21 k.p.c.

II CSKP 26/24

7

należy wskazać, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, iż uchybienie

tym przepisom tylko wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną podstawę

kasacyjną - wtedy, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu

zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Zatem nie każde

uchybienie w zakresie konstrukcji uzasadnienia sądu drugiej instancji może stanowić

podstawę dla skutecznego podniesienia zarzutu kasacyjnego, lecz tylko takie, które

uniemożliwia Sądowi Najwyższemu przeprowadzenie kontroli prawidłowości

orzeczenia (zob. wyroki SN: z 7 października 2005 r., IV CK 122/05; z 28 listopada

2007 r., V CSK 288/07; z 21 lutego 2008 r., III CSK 264/07; postanowienie SN

z 23 lipca 2015 r., I CSK 654/14).

10. Wbrew stanowisku skarżącego uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia

spełnia wymogi ustawowe pomimo pewnych mankamentów. Sąd drugiej instancji

wyczerpująco odniósł się do zarzutów apelacyjnych i rzeczowo uzasadnił dokonaną

zmianę zaskarżonego wyroku. Na str. 30-32 uzasadnienia szeroko wyjaśnił,

dlaczego dokonał odmiennej niż Sąd Okręgowy oceny zachowania powoda

i dlaczego przyjął, że powód nie przyczynił się do powstania szkody w przypadku

opóźnienia pozwanego w wydaniu świadectw pochodzenia z kogeneracji za rok

2011r. Rację ma skarżący, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera

rozbudowanej argumentacji w zakresie odmowy uznania przyczynienia się powoda

do szkody związanej z opóźnieniem pozwanego w wydaniu świadectw pochodzenia

z kogeneracji za rok 2012 r. Jednak pomimo tego uchybienia zaskarżony wyrok

poddaje się kontroli kasacyjnej, ponieważ ocena sądu ad quem, czy zachowanie

powoda stanowiło przyczynienie się do powstania szkody, miała charakter

uniwersalny, a z analizy całokształtu sprawy wynika, że dotyczyła zarówno roku 2011,

jak i 2012 r. (zwłaszcza w zakresie braku zmiany wniosków o wydanie tzw. „żółtych”

certyfikatów na tzw. „fioletowe” certyfikaty, co zostało szeroko przedstawione na str.

32 uzasadnienia: „zdaniem Sądu Apelacyjnego nie można postawić powodowi

zarzutu, że powinien był dokonać korekty wniosków poprzez wniesienie o wydanie

świadectw fioletowych w miejsce świadectw żółtych”). Stąd też niezasadny okazał

się zarzut naruszenia prawa procesowego.

11. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy

wskazać, że przedmiotem skargi jest w istocie prawidłowość zastosowania przez Sąd

II CSKP 26/24

8

Apelacyjny art. 417 § 1 k.c., zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez

niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej

ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub

inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

12. Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany ponosi odpowiedzialność

odszkodowawczą na podstawie art. 417 § 1 k.c., ponieważ świadectwa pochodzenia

z kogeneracji wydawane przez Prezesa URE w trybie ustawy Prawo energetyczne

nie są decyzjami, o których mowa w art. 4171 § 3 k.c. Stąd uzyskanie prejudykatu

w postaci stwierdzenia we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem

niewydania świadectwa pochodzenia z kogeneracji nie było konieczne dla

dochodzenia odszkodowania przez powoda.

13. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną podziela

stanowisko Sądu drugiej instancji. Ogólna zasada odpowiedzialności Skarbu

Państwa za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem

przy wykonywaniu władzy publicznej wynika z art. 417 § 1 k.c. Przepis ten przesądza

o zasadzie odpowiedzialności Skarbu Państwa, której warunkiem jest bezprawność

działania lub zaniechania. Przepis art. 4171 k.c. reguluje natomiast przesłanki

odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu

władzy publicznej polegającej na niezgodnym z prawem wydaniu albo zaniechaniu

wydania orzeczenia, decyzji lub aktu normatywnego. Przepis ten stanowi więc lex

specialis wobec regulacji ogólnej z art. 417 k.c. Bezprawność działania

lub zaniechania w myśl art. 4171 k.c., w odróżnieniu od art. 417 k.c., ma charakter

kwalifikowany, który wyraża się, co do zasady, w niemożności jej samodzielnego

stwierdzenia przez sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody. Stwierdzenie

bezprawności wydania lub niewydania orzeczenia, decyzji lub aktu normatywnego

powinno nastąpić w innym postępowaniu, a ustalenie takie ma charakter prejudykatu

w postępowaniu odszkodowawczym.

14. Wskazane przepisy Kodeksu cywilnego stanowią realizację konstytucyjnej

zasady odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych wyrażonej w art.

77 ust. 1 Konstytucji. W związku z powyższym powinny być interpretowane w taki

sposób, aby zapewnić pełną realizację zasady, że każdy ma prawo do

II CSKP 26/24

9

wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem

działanie (zaniechanie) organu władzy publicznej. Przepis art. 4171 k.c.

w porównaniu do regulacji ogólnej z art. 417 k.c., z jednej strony ogranicza

samodzielność judykacyjną sądu merytorycznie rozpoznającego sprawę

o odszkodowania, a z drugiej strony zaostrza przesłanki odpowiedzialności

odszkodowawczej Skarbu Państwa poprzez nałożenie na poszkodowanego

obowiązku uprzedniego uzyskania prejudykatu w innym (właściwym) postępowaniu.

15. Treść przepisu art. 4171 § 2 i § 3 k.c. expressis verbis dotyczy jedynie

decyzji, przez co – lege non distinguente - należy rozumieć decyzje wydawane przez

organ administracji publicznej (art. 104 k.p.a.). Z uwagi na szczególną (wyjątkową)

regulację, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendendae, przepis ten

powinien być interpretowany ściśle. Nie ma więc podstaw do rozszerzania pojęcia

„decyzji” na inne postacie (formy) działalności organów administracji publicznej,

o których mowa w przepisach Kodeksu postepowania administracyjnego lub innych

ustawach. Stąd też za szkody spowodowane wydaniem lub niewydaniem innego aktu

administracyjnego (w tym postanowienia z art. 123 k.p.a. lub zaświadczenia z art.

217 k.p.a.) Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach

ogólnych z art. 417 k.c.

16. Zgodnie z art. 9L ust. 3 pr.energ. (w brzmieniu obowiązującym przed

dniem 4 kwietnia 2015 r.) świadectwo pochodzenia z kogeneracji wydawał Prezes

URE na wniosek przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się wytwarzaniem

energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji, złożony za pośrednictwem

operatora systemu elektroenergetycznego, na którego obszarze działania

znajdowała się jednostka kogeneracji określona we wniosku, w terminie 14 dni od

dnia otrzymania wniosku. Do wydawania świadectw pochodzenia z kogeneracji

stosowało się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego

o wydawaniu zaświadczeń.

17. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że świadectwo pochodzenia z

kogeneracji nie jest decyzją, a aktem administracyjnym innego rodzaju, do wydania którego

miały odpowiednio zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o

wydawaniu zaświadczeń. Przepisy k.p.a. nie miały jednak zastosowania „wprost”, a powinny

być

stosowane

„odpowiednio”,

II CSKP 26/24

10

z uwzględnieniem specyficznych rozwiązań zawartych w ustawie - Prawo energetyczne.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego świadectwo pochodzenia z

kogeneracji jest zaświadczeniem w rozumieniu art. 217 k.p.a. (zob. uchwała SN z 14 stycznia

2010 r., III SZP 3/09; postanowienie SN z 6 marca 2013r., III SZ 6/12). Świadectwo

pochodzenia z kogeneracji zawierało bowiem dane potwierdzające określony fakt, to jest

wytworzenie

przez

wnioskodawcę

w konkretnym przedziale czasu określonej ilości energii elektrycznej w jednostce kogeneracji

spełniającej warunki ustanowione w przepisach ustawy - Prawo energetyczne.

18. Przepis art. 9L ust. 3 pr.energ. nakładał na Prezesa URE obowiązek wydanie

świadectwa pochodzenia z kogeneracji w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Przy

czym - zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a. - Prezes URE przed wydaniem świadectwa mógł

przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. W przypadku uchybienia

terminowi wydania świadectwa pochodzenia z kogeneracji zastosowanie znajdowały

przepisy art. 36 - 38 k.p.a. odnoszące się do sposobu postępowania organu administracji

publicznej po upływie terminu załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 36 k.p.a. o każdym

przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, także w przypadku zwłoki w

załatwieniu

sprawy

z przyczyn niezależnych od organu, organ administracji publicznej jest obowiązany

zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

19. W związku z powyższym, w ocenie Sądu Najwyższego, art. 417 k.c.

dotyczy naprawienia szkody wyrządzonej przez zaniechanie wydania przez Prezesa

URE świadectwa pochodzenia z kogeneracji, ponieważ obowiązek jego wydania

wynikał z przepisów ustawy – Prawo energetyczne. Przy czym pod pojęciem

zaniechania należy rozumieć zarówno odmowę wydania zaświadczenia,

jak i opóźnienie jego wydania ze względu na przewlekłość prowadzonego przez URE

postępowania. Niezałatwienie sprawy przez Prezesa URE we właściwym terminie

uprawniało powoda, który w wyniku opóźnienia poniósł szkodę, do żądania

odszkodowania. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną

podziela stanowisko Sądów meriti, że przyznanie odszkodowania w trybie

art. 417 k.c. nie jest w takiej sytuacji uzależnione od uzyskania we właściwym

postępowaniu prejudykatu w postaci stwierdzenia niezgodności z prawem

zaniechania wydania świadectwa pochodzenia z kogeneracji.

20. Okoliczność, że powodowi przysługiwała możliwość wniesienia środka

prawnego w postaci ponaglenia (art. 37 k.p.a.) jest irrelewantna dla

odpowiedzialności z art. 417 k.c. Wbrew twierdzeniom skarżącego dopuszczalność

II CSKP 26/24

11

wniesienia ponaglenia z art. 37 k.p.a. nie świadczy o tym, że do oceny prawnej

roszczeń powoda powinien znaleźć zastosowanie art. 4171 k.c. W związku

z powyższym zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 4171 § 3 k.c. oraz art. 417

§ 1 k.c. okazał się chybiony.

21. Kolejne zarzuty kasacyjne dotyczyły kwestii przyczynienie się powoda

do powstania szkody, tj. naruszenia art. 362 k.c. w zw. z art. 361 k.c. i art. 355 § 2

k.c. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego o tym, czy obowiązek

naprawienia szkody należy zmniejszyć ze względu na przyczynienie się

poszkodowanego, a jeżeli tak, w jakim stopniu należy to uczynić, decyduje sąd

w procesie sędziowskiego wymiaru odszkodowania (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 23 lutego 2024 r. I CSK 5688/22).

22. Decyzja o obniżeniu odszkodowania jest uprawnieniem sądu,

a rozważenie wszystkich okoliczności, in casu, w wyniku konkretnej

i zindywidualizowanej oceny - jego powinnością (zob. wyroki SN: z 29 października

2008 r., IV CSK 243/08; z 17 czerwca 2009 r., IV CSK 84/09; z 19 listopada 2009 r.,

IV CSK 241/09). W konsekwencji ocena stopnia przyczynienia się poszkodowanego

do powstania szkody, a także odstąpienie od zmniejszenia odszkodowania z uwagi

na przyczynienie stanowi uprawnienie sądu meriti, które Sąd Najwyższy może

zakwestionować, jeżeli jest oparte na rażąco błędnych przesłankach

(zob. postanowienie SN z 13 października 2023 r., I CSK 5191/22).

23. Zdaniem Sądu Najwyższego skarżący nie wykazał zaistnienia rażąco

błędnych przesłanek w ocenie zachowania powoda przeprowadzonej przez Sąd

Apelacyjny, która to ocena mieści się w graniach dopuszczalnego sędziowskiego

uznania wynikającego z art. 362 k.c. W ocenie Sądu Najwyższego w okolicznościach

sprawy zasadna jest ocena sądu ad quem, że zachowanie powoda nie stanowiło

przyczynienia się do powstania szkody i nie było podstaw do zmniejszenia należnego

mu odszkodowania tylko z tego powodu, że nie dokonał zmiany złożonych wniosków

o wydanie tzw. „żółtych” certyfikatów na wnioski o wydanie tzw. „fioletowych”

certyfikatów. Sąd Apelacyjni trafnie bowiem wskazał, że powód – w realiach roku

2013 - mógł zasadnie oczekiwać na nowe rozwiązania prawne. Stąd też niezasadny

okazał się zarzut naruszenia art. 362 k.c.

II CSKP 26/24

12

24. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c., oddalił

skargę kasacyjną.

25. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108

§ 1 i art. 98 § 1, § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Krzysztof Grzesiowski

Kamil Zaradkiewicz

Maciej Kowalski

(G.N.-J.)

[a.ł]