Kredyt indeksowany do CHF nie utrzyma się bez klauzul indeksacyjnych

Wyrokiem z 14 stycznia 2022 r., I C 1891/20, Sąd Okręgowy w Toruniu

w sprawie z powództwa M.W. i P.W. przeciwko Bankowi S.A. w W. o zapłatę i

ustalenie, ustalił, że umowa o kredyt hipoteczny nr […] zawarta 8 października 2008

r. między M.W. i P.W. a Bankiem S.A. w W. jest nieważna (pkt 1); zasądził od

pozwanej na rzecz powodów łącznie kwotę 57 876,89 zł z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od dnia 18 października 2021 r. do dnia zapłaty (pkt 2); oddalił powództwo

w pozostałym zakresie (pkt 3); zasądził od pozwanej na rzecz powodów kwotę 6434

zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do

dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 4).

Sąd pierwszej instancji ustalił, że strony w dniu 8 października 2008 r. zawarły

umowę o kredyt hipoteczny, w której jako kwotę kredytu wskazano 100 000 zł. Kredyt

był indeksowany kursem waluty CHF.

Zgodnie z umową powodowie zobowiązani byli do spłaty rat kredytu

wyrażonych w CHF w złotych polskich, po ich przeliczeniu z zastosowaniem kursu

sprzedaży waluty CHF obowiązującego w dniu płatności danej raty, zgodnie z tabelą

kursów walut obcych ogłaszaną w pozwanym banku. Kredyt miał być spłacony

w 480 ratach miesięcznych, które miały zawierać malejącą część odsetek oraz

rosnącą cześć raty kapitałowej.

Powodom przy podpisywaniu umowy przedstawiono tabelę zatytułowaną

„Przykład wpływu zmiany stopy procentowej oraz kursu waluty na wysokość raty

kredytu indeksowanego do CHF”, zakładającą sytuację modelową polegającą

m.in. na wzroście kursu CHF o wartość stanowiącą różnicę miedzy maksymalnym

i minimalnym wzrostem kursu waluty CHF z okresu ostatnich 12 miesięcy

tj. o 18,75%.

Od 13 listopada 2008 r. powodowie dokonali na rzecz pozwanej spłat

w łącznej wysokości 58 280,21 zł.

II CSKP 566/23

3

Pismem z 8 września 2020 r. powodowie wezwali pozwany bank do podjęcia

negocjacji z uwagi na istnienie w umowie niedozwolonych klauzul umownych.

Następnie pismem z 31 sierpnia 2021 r. powodowie wezwali pozwaną do

zapłaty kwoty 57 876,89 zł w terminie do 8 września 2021 r. (pismo zostało doręczone

pozwanej w dniu 3 września 2021 r.).

W ocenie Sądu a quo powództwo zasługiwało na uwzględnienie

w przeważającej części.

Sąd uznał, że umowa kredytu zawarta przez strony postępowania jest

nieważna, zwracając uwagę, że umowa kredytu powinna w szczególności określać

obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu, a co za tym idzie wysokość rat,

w których kredyt ma być spłacony, a umowa zawarta przez strony tego wymogu nie

spełniała.

Ponadto, Sąd a quo podkreślił, że za sprzeczne z istotą stosunku

zobowiązaniowego należy uznać takie ukształtowanie umowy, na podstawie którego

o rozmiarze świadczenia jednej strony decyduje na zasadzie swobodnego uznania

druga strona w toku wykonywania umowy. W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja

wystąpiła w niniejszej sprawie - wysokość świadczenia powodów została określona

w taki sposób, że kwotę kredytu przeliczano najpierw ze złotych na franki

szwajcarskie (po kursie wskazanym przez bank), uzyskując równowartość kredytu

wyrażoną w walucie obcej a następnie - już bezpośrednio w celu określenia

wysokości każdej kolejnej raty - przeliczano wskazywaną przez bank kwotę w CHF

na złotówki po kursach ustalanych przez kredytodawcę. Jednocześnie, jak wynika

z treści umowy oraz regulaminu stanowiącego jej integralną część, brak było

jakichkolwiek ograniczeń w określaniu przez bank kursów walut obcych. Ponadto,

ani umowa ani regulamin nie wskazywały, że kurs waluty ustalony przez pozwaną,

mający zastosowanie do wykonania umowy kredytu, musiał przybrać wartość

rynkową, albo jakąkolwiek wartość możliwą do ustalenia przez drugą stronę umowy.

Niezależnie od powyższego, Sąd pierwszej instancji uznał, że postanowienia

umowy i regulaminu dotyczące ustalania kursu waluty obcej na potrzeby wykonania

umowy kredytu miały charakter abuzywny a ich wyeliminowanie z umowy powoduje,

że umowa ta nie może dalej obowiązywać.

II CSKP 566/23

4

Wobec stwierdzenia nieważności umowy, Sąd za zasadne uznał roszczenie

powodów o zwrot nienależnego świadczenia. W ocenie Sądu powodowie wykazali

również interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu.

Apelację od wyroku Sądu a quo wniosła pozwana, zaskarżając go w części,

tj. co do punktów 1, 2 i 4 oraz formułując w apelacji zarówno zarzuty naruszenia

przepisów postępowania (m.in. art. 233 § 1 k.p.c.; art. 2352 § 1 pkt 2 w zw. z art. 227

w zw. z art. 278 k.p.c.) jak i naruszenia prawa materialnego (m.in. art. 189 k.p.c.;

art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia

1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

(Dz.Urz. UE z 1993 r., Nr L 95, str. 29; dalej jako: „dyrektywa 93/13”)

w zw. art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13; art. 3851 § 2 k.c. w zw. z art. 189 k.p.c.).

Wyrokiem z 29 czerwca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku sprostował punkt

pierwszy sentencji wyroku Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że przed słowem

„nieważna" dodał słowo „jest" (pkt 1); oddalił apelację (pkt 2); zasądził od pozwanej

na rzecz powodów kwotę 4050 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu apelacyjnym (pkt 3).

W ocenie Sądu drugiej instancji apelacja pozwanej nie zasługiwała na

uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutów apelacji Sąd ad quem wskazał m.in., że pozwana

nie udowodniła, aby sporne klauzule tworzące mechanizm indeksacyjny (obejmujący

klauzulę ryzyka walutowego i klauzulę kursową) zostały wspólnie ustalone przez

strony umowy i aby powodowie mieli „rzeczywisty wpływ” na ich treści a sam fakt

wybrania przez powodów kredytu indeksowanego kursem waluty CHF nie oznacza,

że mieli oni wpływ na treść klauzul kształtujących mechanizm indeksacyjny.

W konsekwencji, nie zachodziła w niniejszej sprawie przesłanka negatywna

wyłączająca badanie abuzywności klauzul umownych w postaci ich indywidualnego

uzgodnienia z powodami-konsumentami.

Sąd odwoławczy zwrócił również uwagę, że zastrzeżone w umowie kredytu

złotowego indeksowanego do waluty obcej klauzule kształtujące mechanizm

indeksacji określają główne świadczenie kredytobiorcy. Nie oznaczało to jednak, że

w niniejszej sprawie postanowienia te zostały wyłączone z zakresu badania pod

II CSKP 566/23

5

kątem ich ewentualnej abuzywności, zgodnie z art. 3851 § 1 k.c. W ocenie Sądu

drugiej instancji, sporne klauzule wprowadzające do umowy mechanizm indeksacji

nie były bowiem wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Dla spełnienia wymogu

przejrzystości informacje przekazane przez przedsiębiorcę powinny umożliwić

przeciętnemu konsumentowi, właściwie poinformowanemu, dostatecznie uważnemu

i racjonalnemu nie tylko zrozumienie, że w zależności od zmian kursu wymiany

zmiana parytetu pomiędzy walutą rozliczeniową a walutą spłaty może pociągać za

sobą niekorzystne konsekwencje dla jego zobowiązań finansowych, lecz również

zrozumieć rzeczywiste ryzyko, na które narażony jest on w trakcie całego okresu

obowiązywania umowy w razie znacznej deprecjacji waluty, w której otrzymuje

wynagrodzenie, względem waluty rozliczeniowej. Symulacje liczbowe mogą

stanowić użyteczną informację, jeżeli są oparte na wystarczających i prawidłowych

danych oraz jeśli zawierają obiektywne oceny, które są przekazywane konsumentowi

w sposób jasny i zrozumiały. Sąd odwoławczy uznał, że wbrew zarzutom apelacji

przedstawiona powodom przez pozwaną symulacja wysokości raty nie

zadośćuczyniła w pełni obowiązkowi informacyjnemu wnikającemu z dyrektywy

93/13, o tyle, że symulacja wzrostu raty kapitałowo - odsetkowej została

przedstawiona przy założeniu wzrostu kursu na poziomie do 18,76%, a nie

wyższego, co sugerowało, iż waluta CHF jest stabilna. W ocenie Sądu ad quem,

powyższe oznacza, że nie sposób uznać, aby informacje przekazane przez pozwaną

o ryzyku kursowym (w rozumieniu ryzyka walutowego, to znaczy ryzyka zmiany kursu

waluty CHF na przestrzeni okresu obowiązywania umowy) spełniały wymóg

przejrzystości, skoro opierały się na założeniu, że kurs waluty CHF pozostanie

stabilny, czy względnie stabilny.

Sąd drugiej instancji wskazał dalej - w kontekście oceny jednoznaczności

i transparentności spornych postanowień umowy - że postanowienia te nie określały

precyzyjnie rzeczywistej wysokości udzielonego kredytu po przeliczeniu z waluty

obcej a także wysokości świadczeń kredytobiorców w sposób możliwy do ustalenia

w oparciu o czynniki obiektywne, niezależne od kredytodawcy.

W ocenie Sądu odwoławczego, odwołanie się do bliżej niesprecyzowanych

tabel kursowych powodowało, że na podstawie postanowień umowy powodowie nie

byli w stanie w sposób racjonalnie uzasadniony określić wysokości własnego

II CSKP 566/23

6

zobowiązania, a tym samym ocenić skutków ekonomicznych wynikających

z zawartej umowy kredytowej, a także ryzyka związanego z samym podpisaniem

umowy. Tym samym sytuacja, w której bank w sposób jednostronny, dowolny

i nieograniczony, określa wysokość kursów kupna i sprzedaży walut, na podstawie

których jest następnie ustalana wysokość wypłaconego kredytu i świadczenia

konsumenta (raty), godzi w równowagę kontraktową stron, wprowadzając daleko

idącą dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta. W konsekwencji,

Sąd uznał, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy są sprzeczne

z dobrymi obyczajami. Pozwana nie mogłaby bowiem racjonalnie spodziewać się, iż

powodowie zgodziliby się na te postanowienia w drodze negocjacji indywidualnych,

gdyby w sposób zrozumiały i prostym językiem przedstawiono im wymienione

konsekwencje i ryzyka dotyczące w istocie braku przewidywalności poziomu waluty

indeksowanej w dłuższej perspektywie czasowej (w niniejszej sprawie umowa

została zawarta na okres 40 lat).

Sąd ad quem wskazał dalej, że postanowienia odwołujące się do kursów walut

zawartych w tabeli kursowej naruszają również w sposób rażący interes konsumenta,

w tym przede wszystkim jego interes ekonomiczny związany z wysokością

poszczególnych rat kredytu. Postanowienia te godzą bowiem w równowagę

kontraktową, nierównomiernie rozkładając prawa i obowiązki między stronami

umowy, ponieważ przyznają pozwanej uprawnienie do jednostronnego kształtowania

wysokości świadczeń stron, poprzez stosowanie bliżej niesprecyzowanego

mechanizmu przeliczeń walutowych. Mechanizm ten kształtowany jest bowiem

poprzez odesłanie do kursów walut ustalanych każdorazowo na podstawie tabeli

sporządzanej przez bank, w oparciu o nieustalone z powodami kryteria, które nie są

transparentne.

Sąd drugiej instancji podkreślił również, że klauzula ryzyka walutowego

(rozumiana jako ryzyko zmiany kursu waluty w trakcie obowiązywania umowy) oraz

klauzula kursowa (rozumiana jako wynikające z umowy uprawnienie do ustalania

kursu waluty obcej z odwołaniem się do tabel kursowych banku) stanowią elementy

składające się na całościowy mechanizm indeksacyjny (w orzecznictwie nazywany

także jako „klauzula indeksacyjna”, „klauzula waloryzacyjna”). W rezultacie, w ocenie

Sądu odwoławczego, ze względu na ich ścisłe powiązanie nie jest dopuszczalne

II CSKP 566/23

7

uznanie, że brak abuzywności jednej z tych klauzul skutkuje brakiem abuzywności

całego mechanizmu indeksacyjnego; innymi słowy, wystarczy, że jedna tych klauzul

jest uznana za abuzywną, aby cały mechanizm indeksacji został uznany za

niedozwoloną klauzulę umowną. Bezskuteczność abuzywnych klauzul określających

sposób przeliczania salda kredytu i rat kapitałowo - odsetkowych według ustalonego

przez pozwaną kursu CHF oznacza wyeliminowanie mechanizmu indeksacji oraz

różnic kursów walutowych, a także wyeliminowanie ryzyka kursowego (walutowego),

zaś kwota zobowiązania w tej sytuacji byłaby wyrażona w walucie polskiej, przy

jednoczesnym pozostawieniu oprocentowania opartego o stawkę bazową LIBOR

3M. W ocenie Sądu ad quem, taki skutek prowadziłby do zmiany charakteru

przedmiotowej umowy i pozostawałby w sprzeczności z naturą (właściwością)

stosunku prawnego (art. 3531 k.c.), jakim jest umowa kredytu waloryzowanego

kursem waluty obcej, stanowiąca wyróżniony w doktrynie i judykaturze podtyp

umowy kredytu.

W rezultacie, skoro przedmiotowe klauzule umowne są abuzywne,

a utrzymanie w mocy umowy bez zawartych w niej nieuczciwych warunków nie jest

możliwe, spełnione zostały pozytywne przesłanki ustalenia nieważności umowy jako

konsekwencji bezskuteczności abuzywnych klauzul umownych, przy wystąpieniu

przesłanki negatywnej - braku niekorzystnego skutku stwierdzenia nieważności

umowy dla kredytobiorców.

Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,

zaskarżając to orzeczenie w części, tj. co do punktów II i III oraz formułując w skardze

zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj.: 1) art. 3851 1 i 2 w zw. z art. 58 § 3 k.c.

w zw. z art. 69 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe

(tekst jedn. Dz.U. 2024 poz. 1646; dalej jako: „pr. bank.”) w zw. z art. 56 i art 65 k.c.;

2) art. 3851 § 1 i 2 w zw. z art. 56 w zw. z art. 358 § 2 k.c. i art. 69 ust. 3 pr. bank.;

3) art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 3 w zw. z art. 4 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy

93/13; 4) art. 65 § 1 i 2 w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy

93/13 w zw. art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13; 5) art. 358 § 2 w zw. z art 56

w zw. z art. 65 k.c.; 6) art. 24 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku

Polskim (tekst jedn.: Dz.U. 2022 poz. 2025; dalej jako: „ustawa o NBP”)

w zw. z art. 32 ustawy o NBP, względnie art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. -

II CSKP 566/23

8

Prawo wekslowe (tekst jedn.: Dz.U. 2022 poz. 282; dalej jako: „pr. wekslowe”);

7) art. 65 § 1 i 2 w zw. z art. 3531 i art. 354 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank.

w zw. z art. 58 § 1 k.c.; 8) art. 487 § 2 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank.

w zw. z art. 496 i art. 497 k.c.

W oparciu o sformułowane w skardze zarzuty pozwana wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zmianę wyroku Sądu

pierwszej instancji i oddalenie powództwa w całości. Ponadto, pozwana wniosła

o zasądzenie solidarnie od powodów na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, w której wnieśli

o oddalenie skargi oraz o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

Obecnie w orzecznictwie nie budzi wątpliwości stanowisko

o niedopuszczalności utrzymania w mocy umowy kredytowej po wyeliminowaniu

z niej postanowień niedozwolonych dotyczących mechanizmu indeksacji. Znalazło to

wyraz w treści uchwały składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia

2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024 Nr 12, poz. 118).

W pkt 1 uchwały Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że w razie uznania, że

postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się

do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie

umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że

miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Z kolei w myśl pkt 2 - w razie

niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu

indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym

zakresie.

II CSKP 566/23

9

Jak wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jeżeli eliminacja

niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji

umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw

i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą

częścią umowy. Koresponduje to z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, który przewiduje, że

nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców

z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części

będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej

nieuczciwych warunków (zob. np. wyroki SN: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21;

z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 9 maja 2024 r., II CSKP 170/23).

Wyeliminowanie z łączącej strony umowy abuzywnych postanowień umownych rodzi

zatem konieczność dokonania oceny, czy umowa w pozostałym zakresie jest

możliwa do utrzymania. Jak wskazał Sąd Najwyższy, wyeliminowanie ryzyka

kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej

i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest

równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za

umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny

podtyp czy wariant umowy kredytu.

Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie

umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za

jej całkowitą nieważnością (wyroki SN: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 19 maja

2022 r., II CSKP 797/22; z 9 maja 2024 r., II CSKP 170/23). Stanowisko to znalazło

także swoje potwierdzenie w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, w pkt 2 której stwierdzono, że

w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie

kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym

zakresie. Stwierdzenie nieważności umowy mieści się także w zakresie sankcji, jaką

dyrektywa 93/13 przewiduje w związku z wykorzystywaniem przez przedsiębiorcę

nieuczciwych postanowień umownych.

Powyższa uchwała ma moc zasady prawnej, wiążącej Sąd Najwyższy również

w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę (art. 87 § 1 u.SN). Ewentualne

odstąpienie od niej wymagałoby ponownego rozstrzygnięcia w drodze uchwały

II CSKP 566/23

10

składu całej Izby Cywilnej (art. 88 § 2 u.SN), przy czym brak przesłanek do

wystąpienia o podjęcie takiego rozstrzygnięcia. Motywy cytowanej uchwały,

wyrażone w jej uzasadnieniu, należy uznać za aktualne. Za niezasadne należy tym

samym uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące możliwości utrzymania spornej

umowy w mocy po wyeliminowaniu z niej klauzul abuzywnych.

W orzecznictwie wskazuje się, że klauzule ryzyka walutowego i klauzuli

spreadu walutowego, składające się na przyjęty w umowach kredytowych

mechanizm przeliczeniowy, są ze sobą ściśle powiązane, a ich rozszczepienie jest

zabiegiem sztucznym (m.in. wyroki SN: z 8 listopada 2023 r., II CSKP 2099/22;

z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 28 października 2022 r., II CSKP 910/22;

z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22; z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 27 listopada 2019 r.,

II CSK 483/18; z 5 lutego 2025 r., II CSKP 389/23).

Wreszcie, w odniesieniu do zarzutu zatrzymania w orzecznictwie dominuje

stanowisko, że w sprawach dotyczących rozliczeń między stronami umów kredytu,

w których stwierdzono stosowanie niedozwolonych postanowień skutkujących

bezskutecznością umowy, brak jest podstaw do podniesienia zarzutu zatrzymania.

TSUE uznał, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten

sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie

z którą w kontekście stwierdzenia nieważności zawartej przez instytucję bankową

z konsumentem umowy kredytu hipotecznego z uwagi na nieuczciwy charakter

niektórych warunków tej umowy powołanie się przez tę instytucję na prawo

zatrzymania prowadzi do uzależnienia przysługującej konsumentowi możliwości

uzyskania przez niego zapłaty kwot, które zasądzono od wspomnianej instytucji ze

względu na skutki restytucyjne wynikające ze stwierdzenia nieuczciwego charakteru

tych warunków, od równoczesnego zaofiarowania przez rzeczonego konsumenta

zwrotu albo zabezpieczenia zwrotu całości świadczenia otrzymanego od tej samej

instytucji przez konsumenta na podstawie wspomnianej umowy, niezależnie od spłat

dokonanych już w wykonaniu tej umowy (zob. postanowienie TSUE

z 8 maja 2024 r., C-424/22).

II CSKP 566/23

11

Z kolei w uchwale składu siedmiu sędziów z 19 czerwca 2024 r. (III CZP 31/23,

OSNC 2025, nr 3, poz. 25) Sąd Najwyższy wskazał, że prawo zatrzymania

(art. 496 k.c.) nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność

z wierzytelności drugiej strony.

Ponadto w razie dochodzenia od banku zwrotu świadczenia spełnionego na

podstawie umowy kredytu, która okazała się niewiążąca, bankowi nie przysługuje

prawo zatrzymania na podstawie art. 496 w z. z art. 497 k.c. (zob. uchwałę składu

siedmiu sędziów SN z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24, OSNC 2025, nr 11, poz. 98).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 39814 k.p.c., orzeczono jak

w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie

z art. 98 § 1 i 3 k.p.c., 108 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6, § 10 ust. 4

pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r.,

poz. 1935).

Krzysztof Grzesiowski

Kamil Zaradkiewicz

Maciej Kowalski

(M.M.)

[SOP]