Sąd Najwyższy uznał się związany własnym postanowieniem i oddał sprawę Prezesowi Izby

II CSKP 649/22

2

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 12 grudnia 2025 r., w sprawie

II CSKP 649/22 stwierdził, że: (-) w związku z upływem okresu, na który

wyznaczono SSN Bohdana Bieńka do orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższo

b« jego zgody, skład tego Sądu wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy

nie jest prawidłowy z uwagi na niezgodność art. 35 § 3 ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r. poz. 154 ze zm.) -

w zakresie wyznaczenia sędziego do orzekania w innej izbie bez jego zgody -

z art. 178 ust 1 w związku z art. 180 ust 2 oraz art. 2 Konstytucji RP a także

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka

i podstawowych wolności (pkt 1); (-) przedstawił akta sprawy Prezesowi Sądu

Najwyższego kierującemu pracą Izby Cywilnej Sądu Najwyższego celem

wystąpienia do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z wnioskiem

o wyznaczenie SSN Bohdana Bieńka do rozpoznania sprawy El CSKP 649/22

za Jego zgodą.

Po wydaniu orzeczenia, pismem z dnia 30 grudnia 2025 r., Pierwszy Prezes

Sądu Najwyższego zwrócił się do SSN Bohdana Bieńka (dalej jako sprawozdawca)

z informacją, że w jego ocenie treść art. 35 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o Sądzie Najwyższym (dalej jako u.SN) jest zgodna z Konstytucją RP i ma silne

uwarunkowania historyczne, zaś o zgodności aktu normatywnego z Konstytucją

orzeka Trybunał Konstytucyjny. Jednocześnie nadawca omawianego pisma zwrócił

się z prośbą o pilne wyznaczenie tej sprawy oraz innych pozostających w referacie

sprawozdawcy do końca pierwszego kwartału 2026 r. W przypadku zaniechania

wyznaczenia tych spraw, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zasygnalizował,

że potraktuje to jako odmowę sprawowania wymiaru sprawiedliwości.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2025 r. w sprawie

II CSKP 649/22 nie zostało wykonane, zaś Prezes Sądu Najwyższego kierujący

pracą Izby Cywilnej Sądu Najwyższego zarządził przedstawienie sprawy

II CSKP 649/22 sędziemu sprawozdawcy celem wyznaczenia.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy wyznaczył termin posiedzenia

i postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2026 r. stwierdził, że: (-) jest związany

II CSKP 649/22

3

prawomocnym postanowieniem z dnia 12 grudnia 2025 r. oraz że nie zostało

ono wykonane przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego przez wyznaczenie

SSN Bohdana Bieńka za jego zgodą do rozpoznania sprawy II CSKP 649/22

(pkt 1); (-) przedstawił akta sprawy Prezesowi Sądu Najwyższego kierującemu

pracą Izby Cywilnej Sądu Najwyższego celem wyznaczenia składu Sądu

Najwyższego zgodnego z prawem do rozpoznania niniejszej sprawy (pkt 2).

Wydając postanowienie z dnia 8 kwietnia 2026 r. Sąd Najwyższy zważył,

co następuje:

Po pierwsze, prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko sąd, który je wydał,

lecz również inne sądy i organy państwowe i organy administracji publicznej

(art. 365 § 1 k.p.c.). Po wtóre, nie doszło do uchylenia postanowienia

z dnia 24 listopada 2025 r. w myśl art. 359 § 1 i 2 k.p.c., bowiem nie doszło

do zmiany okoliczności towarzyszących jego wydaniu ani też Trybunał

Konstytucyjny nie orzekł o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego

zostało ono wydane.

Po trzecie, moc wiążąca prawomocnego postanowienia Sądu Najwyższego

obejmuje również organy Sądu Najwyższego, w tym Pierwszego Prezesa Sądu

Najwyższego oraz Prezesów tego Sądu. W świetle przepisów k.p.c.

oraz u.SN organ Sądu Najwyższego nie jest wyposażony w uprawnienie nadzorcze

(na przykład takie jak Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w myśl

art. 14 ust. 2d ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1749), które

obligowałoby Sąd Najwyższy do ponownego rozpoznania spawy z jednej strony

oraz uprawniało do zaniechania jego wykonania z drugiej strony. Innymi słowy,

działalność orzecznicza Sądu Najwyższego, nawet gdy nie znajduje aprobaty

w ocenie organu Sądu Najwyższego, wywołuje skutki wynikające

z tego rozstrzygnięcia. Tym samym kierowanie pism do sędziego sprawozdawcy

z informacją o odmiennej ocenie okoliczności, w jakich doszło wydania do spornego

postanowienia, nie usuwa pierwotnej wady związanej ze sposobem ukształtowania

II CSKP 649/22

4

składu Sądu Najwyższego i nie stanowi autonomicznej podstawy do korekty

omawianego orzeczenia.

Po czwarte, organy Sądu Najwyższego nie powinny podejmować działań,

które mogą godzić w niezawisłość sędziowską w sytuacji, w której skład Sądu

Najwyższego wydał postanowienie - oceniając podstawy albo ich brak

(czemu zresztą dał wyraz w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 grudnia 2025 r.)

do merytorycznego rozpoznania sprawy. Skierowanie pisma do sędziego

sprawozdawcy można uznać za „mające wywołać efekt mrożący”, skoro w tle tego

pisma jest mowa o potraktowaniu całej sytuacji jako zaniechania sprawowania

wymiaru sprawiedliwości, bez jednoczesnej oceny w ilu sprawach w Izbie

macierzystej ów sędzia w tym czasie podjął czynności procesowych (rozpoznawał

skargi kasacyjne, zażalenia, sporządzał ich uzasadnienia, etc.).

Z tych względów, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Bohdan Bieniek

Paweł Grzegorczyk

Marta Romańska

(M.M.)

[SOP]