Poniedziałek Wydanie nr 37

Sygnatura akt
II CSKP 833/23
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział II
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
12 grudnia 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Skarga oddalona
Żądanie pozwu
326 338 zł
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Bank nie zatrzymał zwrotu rat po upadku kredytu frankowego

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Kredytobiorcy R.W. i J.W. domagali się od banku zwrotu 326 337,80 zł z odsetkami z tytułu nieważnej umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF. Bank kwestionował roszczenie i podnosił zarzut zatrzymania.

Ustalenia sądu

Sąd Apelacyjny ustalił, że umowa z 4 grudnia 2007 r. zawierała klauzule indeksacyjne, a powodowie nie potwierdzili ich po stwierdzeniu abuzywności. Ustalił też, że bank nie udowodnił doręczenia powodom oświadczenia o skorzystaniu z zatrzymania.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną banku.

Dlaczego

Sąd Najwyższy uznał, że abuzywne klauzule indeksacyjne nie mogą być zastąpione kursem NBP, a umowa jest trwale bezskuteczna. Ustalenie o niedoręczeniu oświadczenia o zatrzymaniu wiąże Sąd Najwyższy i nie podlega kontroli kasacyjnej.

Dla firm

Kredyt indeksowany do CHF z abuzywnymi klauzulami, którego konsument nie potwierdził, jest trwale bezskuteczny, a bank nie może zastąpić kursu kursem średnim NBP. Zarzut zatrzymania wymaga wykazania skutecznego doręczenia oświadczenia, a jego brak przesądza o oddaleniu.

Więcej o sprawie

Powodowie spłacili 106 743,43 zł oraz 59 137,70 CHF. Sąd Najwyższy nie zgodził się na rozliczenie według średniego kursu NBP, bo konsumenci nie potwierdzili klauzul indeksacyjnych.

Pismo banku o zatrzymaniu świadczenia wysłano pełnomocnikowi powodów, który zaprzeczył jego otrzymaniu, a bank nie przedstawił dowodu doręczenia.

Rozstrzygnięcie
Skarga oddalona
Żądanie pozwu
326 338 zł
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział II
Sygnatura
II CSKP 833/23

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

II CSKP 833/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

12 grudnia 2025 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Władysław Pawlak

SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 12 grudnia 2025 r. w Warszawie

skargi kasacyjnej Bank w W. Oddział w Polsce

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z 16 grudnia 2021 r., VI ACa 499/19,

w sprawie z powództwa R.W. i J.W.

przeciwko Bank w W. Oddział w Polsce

o zapłatę,

oddala skargę kasacyjną.

Władysław Pawlak

Grzegorz Misiurek Agnieszka Piotrowska

(A.D.)

Uzasadnienie

Wyrokiem z 16 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił

powództwo J.W. i R.W. o zasądzenie od pozwanego Bank z siedzibą w W. (dalej

II CSKP 833/23

2

Bank) kwotę 326 337,80 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie z tytułu zwrotu

świadczenie uiszczonego na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego.

Sąd ustalił, że w dniu 4 grudnia 2007 r. powodowie jako konsumenci zawarli

z poprzednikiem prawnym pozwanego Banku umowę o kredyt hipoteczny

waloryzowany (indeksowany) kursem franka szwajcarskiego (CHF), na podstawie

której został im udzielony kredyt w kwocie 444 873,43 zł, indeksowany do franka

szwajcarskiego (CHF), przeznaczony na zakup lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd szczegółowo opisał postanowienia umowy oraz sposób

jej wykonywania przez strony. Aneks z 13 września 2011 r. do umowy umożliwiał

spłatę rat kredytu w CHF. Powodowie nadal spłacają ten kredyt.

Sąd Okręgowy ocenił, że wbrew stanowisku powodów, umowa kredytu jest

ważna, nawet przy przyjęciu abuzywności wskazanych przez powodów § 7 ust.4

i § 9 ust.2 pkt 1 regulaminu stanowiącego integralną część umowy. Skutkiem

abuzywności klauzul przewidzianym w art. 3851 § 1 k.c. jest jedynie ich

bezskuteczność; w pozostałym zakresie umowa wiąże zatem strony, zaś jej

postanowienia uznane za abuzywne powinny i mogą być uzupełnione w oparciu

o odpowiednie postanowienie wynikające z ustawy, z zasad współżycia społecznego

lub z ustalonych zwyczajów (art. 56 k.c.). Odnosząc się do takiej możliwości, Sąd

Okręgowy wskazał, że w miejsce jednostronnie ustalanych i stosowanych arbitralnie

przez pozwanego kursów waluty indeksacji (kupna i sprzedaży), możliwe jest

zastosowanie obiektywnego i weryfikowalnego przez obie strony kursu waluty,

którym, zgodnie z ustalonym zwyczajem, jest średni kurs ogłaszany przez Narodowy

bank Polski (NBP), albowiem zasadne jest zastosowanie przez analogię

art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe. Z podanych przyczyn

oddalił powództwo o zapłatę jako pozbawione podstaw.

Po rozpoznaniu apelacji powodów, Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem

z 16 grudnia 2021 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w punkcie pierwszym

częściowo w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę

324 161,20 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 8 grudnia 2021 r. do dnia

zapłaty oraz oddalił ich apelację w pozostałej części.

II CSKP 833/23

3

Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji,

dokonując jednak ich odmiennej oceny prawnej. Ustalił ponadto uzupełniająco, że

w okresie objętym żądaniem, powodowie spłacili z tytułu kredytu kwotę

106 743,43 zł oraz kwotę 59 137,70 CHF. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny,

powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej (TSUE) wskazał, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji,

konsekwencją uznania postanowień umownych za niedozwolone jest ich eliminacja

z umowy, co, przy niedopuszczalności ich substytuowania oraz zastosowania w celu

rozliczeń stron średniego kursu NBP, prowadzi do upadku umowy jako nieważnej

i powoduje powstanie uprawnienia powodów do żądania zwrotu uiszczonych na

rzecz pozwanego kwot jako świadczenia nienależnego.

Sąd Apelacyjny nie uwzględnił podniesionego przez pozwany Bank w toku

postępowania apelacyjnego zarzutu zatrzymania, albowiem uznał, że po pierwsze

umowa kredytu nie jest umową wzajemną, zaś po drugie, pozwany Bank nie

udowodnił doręczenia powodom, na ich adres, materialnoprawnego oświadczenia

pozwanego o skorzystaniu z tego prawa. Pismo procesowe pozwanego zawierające

zarzut procesowy i dołączone do niego oświadczenie o charakterze

materialnoprawnym zostało nadane na adres pełnomocnika powodów, który nie

legitymuje się pełnomocnictwem materialnym do działania w ich imieniu, a ponadto

zaprzeczył, aby to pismo otrzymał. Pozwany nie przedstawił zaś dowodu jego

skutecznego doręczenia na adres pełnomocnika powodów.

W skardze kasacyjnej wniesionej od opisanego wyroku pozwany Bank

zarzucił naruszenie:

- art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia

1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE

L.95 z 21 kwietnia 1993 r.- dalej dyrektywa 93/13) przez brak wyodrębnienia

i odróżnienia klauzul ryzyka walutowego, dotyczących zastosowania indeksacji

zobowiązania kredytowego kursem waluty obcej i klauzul spreadowych odsyłających

do stosowanych przez kredytodawcę kursów waluty obcej, przez przyjęcie, że

określają one główne świadczenia stron,

II CSKP 833/23

4

- art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 przez błędne przyjęcie, że

postanowienia umowne dotyczące indeksacji kredytu kursem waluty obcej nie

zostały sformułowane w sposób jednoznaczny,

- art. 3851 § 1 i 2 k.c. przez błędne przyjęcie, że postanowienia umowne dotyczące

indeksacji kredytu kursem waluty obcej są niedozwolone, jako sprzeczne z dobrymi

obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumenta;

- art. 69 ust. 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. nr 140,

poz.939 ze zm., dalej „prawo bankowe”) , art. 65 k.c. oraz art. 358 § 2 k.c.

w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 przez nieprzyjęcie przez Sąd, że przy wykładni

umowy kredytu jest dopuszczalne odwołanie się do bezwzględnie obowiązującego

i bezpośrednio stosowanego przepisu prawa krajowego w postaci art. 69 ust. 3 prawa

bankowego, do wykładni oświadczeń woli stron w myśl art. 65 k.c. lub normy

dyspozytywnej w postaci art. 358 § 2 k.c. w miejsce uznanych za niedozwolone

postanowień umownych;

- art. 3851 § 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz w związku

z motywem dwudziestym pierwszym dyrektywy 93/13 przez przyjęcie, że wskutek

stwierdzenia niedozwolonego (nieuczciwego) charakteru całego mechanizmu

indeksacji zastosowanego w umowie dochodzi do wyeliminowania z umowy

postanowień indeksacyjnych dotyczących zasad wypłaty oraz spłaty kredytu,

a w konsekwencji do upadku umowy;

- art. art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 przez

przyjęcie, że powodowie nie zostali należycie poinformowana o skutkach ryzyka

kursowego i jego wpływu na wysokość zobowiązania kredytowego,

- art. 496 k.c. i 497 k.c. przez ich niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że

pozwanemu nie przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje

zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot, gdyż

w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania umowy kredytu za umowę

wzajemną.

Formułując te podstawy, pozwany Bank wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania.

II CSKP 833/23

5

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie są uzasadnione rozbudowane zarzuty pozwanego dotyczące naruszenia

art. 3851 k.c. w związku ze wskazanymi w podstawach kasacyjnych przepisami

kodeksu cywilnego, prawa bankowego oraz dyrektywy 93/13. Kwestie w nich

poruszone zostały już rozważone i rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu

Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), w świetle

którego nie doszło do naruszenia przytoczonych w skardze norm prawnych.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że istnieje ścisłe

powiązanie klauzuli ryzyka walutowego i klauzuli spreadu walutowego polegające na

tym, że klauzula ryzyka walutowego nie może funkcjonować bez klauzuli kursowej

określającej przeliczenie zobowiązań stron w celu ustalenia wysokości ich

świadczenia - wysokości kapitału kredytu wypłaconego przez bank i wysokości rat

spłacanych przez kredytobiorcę. Klauzula spreadowa nie ma racji bytu w umowie,

w której nie zastosowano mechanizmu przeliczeniowego i związanego z nim

narażenia konsumenta na ryzyko kursowe. W konsekwencji obie te klauzule,

składające się na, przyjęty w umowach kredytowych, mechanizm przeliczeniowy

(waloryzacyjny, indeksacyjny), są ze sobą ściśle powiązane, a ich rozszczepienie

byłoby zabiegiem sztucznym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 8 listopada 2022 r.,

II CSKP 1153/22).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje aktualnie pogląd (po

początkowym okresie przyjmowania poglądu przeciwnego), że klauzule kształtujące

mechanizm indeksacji, zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do

waluty obcej (lub denominowanego w walucie obcej) określają główne świadczenia

stron (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,

OSNC-ZD 2021, Nr 2, poz. 20; z 4 kwietnia 2019 r., I CSK 159/17; z 9 maja 2019 r.,

I CSK 242/18; z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21 oraz z 3 lutego 2022 r.,

II CSKP 459/22).

Skarżący zarzucił wadliwe przyjęcie przez Sąd drugiej instancji, że

postanowienia umowy stron przewidujące indeksację kredytu kursem waluty obcej

nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zarzut ten jest niezasadny,

II CSKP 833/23

6

albowiem w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE wyjaśniono już, że wymaganie

wyrażenia postanowienia umownego w sposób jednoznaczny, prostym

i zrozumiałym językiem jest spełnione, gdy umowa przedstawia konsumentowi

w sposób przejrzysty działanie mechanizmu waloryzacyjnego tak, aby konsument

był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria,

wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne związane

z zaciągnięciem wieloletniego zobowiązania kredytowego waloryzowanego kursem

waluty obcej. Konsument powinien być jasno poinformowany przez bank, że

podpisując umowę kredytu indeksowanego do waluty obcej, ponosi przez cały okres

obowiązywania umowy nieograniczone niczym ryzyko kursowe, które

z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia

w przypadku silnej deprecjacji waluty, w której otrzymuje wynagrodzenie (zob. wyroki

TSUE z 10 czerwca 2021 r., C - 776/19, C - 782/19; z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13

oraz z 20 września 2017 r., C-186/16, a także wyrok Sądu Najwyższego

z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22). W wyroku z 10 czerwca 2021 r., C - 776/19,

C - 782/19 TSUE wyjaśnił, że wykładni art. 3 ust. 1 Dyrektywy 93/13 należy

dokonywać w ten sposób, że warunki umowny kredytu, które powodują skutek

w postaci ponoszenia nieograniczonego ryzyka kursowego przez kredytobiorcę,

mogą doprowadzić do powstania znaczącej nierównowagi wynikających z tej umowy

kredytu praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, jeśli przedsiębiorca nie

mógłby racjonalnie oczekiwać, przestrzegając wymogu przejrzystości w stosunku do

konsumenta, że ten konsument zaakceptowałby, w następstwie indywidualnych

negocjacji, nieproporcjonalne ryzyko kursowe, które wynika z takich warunków.

W uzasadnieniu wyroku z 27 listopada 2019 r. II CSK 483/18, Sąd Najwyższy

podniósł, że nie jest wystarczające wskazanie w umowie, że ryzyko związane

z zmianą kursu waluty ponosi kredytobiorca oraz odebranie od niego oświadczenia

o standardowej treści, że został poinformowany o ponoszeniu ryzyka wynikającego

ze zmiany kursu waluty oraz przyjął do wiadomości i akceptuje to ryzyko.

Wprowadzenie do umowy kredytowej zawieranej na wiele lat mechanizmu działania

ryzyka kursowego, wymagało szczególnej staranności Banku w zakresie wyraźnego

wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał

pełne rozeznanie konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy. W takim stanie

II CSKP 833/23

7

rzeczy przedkontraktowy obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego

powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający

konsumentowi, który z reguły posiada elementarną znajomość rynku finansowego,

że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne. Ochrona konsumenta

może zostać zapewniona jedynie wtedy, gdy uwzględnione zostaną jego rzeczywiste

i tym samym bieżące interesy, a nie interesy, jakie miał w okolicznościach

istniejących w chwili zawarcia danej umowy.

Klauzule waloryzacyjne, które określają główne świadczenia stron i nie zostały

wyrażone w umowie kredytu w sposób jasny i precyzyjny, podlegają badaniu pod

kątem spełnienia przesłanek z art. 3851 § 1 k.c. Nie jest zasadny kasacyjny zarzut

wadliwego przyjęcia przez Sąd Apelacyjny, iż postanowienia umowne dotyczące

indeksacji kredytu stanowią niedozwolone postanowienia umowne. Abuzywność tych

klauzul została już przesądzona w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE,

w którym wyjaśniono, że postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno

zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu,

jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować

kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych, gdyż

kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami,

rażąco naruszając jego interesy. Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie

interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości

świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji

banku. Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki w chwili jego wypłaty,

jak i przeliczenie odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat,

służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie postanowienia,

które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są

nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku; obarczają

kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron. Są

one niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku)

w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona, np. w razie

wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od kursu ustalanego

z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (zob. wyroki Sądu Najwyższego

z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, Nr 11, poz. 134; z 1 marca

II CSKP 833/23

8

2017 r., IV CSK 285/16; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18 oraz z 11 grudnia 2019 r.,

V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, Nr 2, poz. 20).

W świetle ustabilizowanego już orzecznictwa Sądu Najwyższego i TSUE nie

zasługuje na uwzględnienie kasacyjny zarzut pozwanego, że Sąd drugiej instancji

nie zastosował art. 69 ust. 3 prawa bankowego ani art. 358 § 2 k.c. w celu zastąpienia

wynikającego z abuzywnych klauzul umownych kursu CHF ustalanego przez Bank

w jego tabeli kursów walut obcych, kursem średnim CHF, ustalanym przez Narodowy

Bank Polski (NBP). Sąd Najwyższy wyraził ponadto w swoich orzeczeniach pogląd,

że nie jest skuteczne powoływanie się przez Bank na art. 65 k, c. jako uzasadniający

przeprowadzenie wykładni umowy kredytu po eliminacji z niej abuzywnych klauzul

przeliczeniowych w sposób zmierzający do utrzymania tej umowy. Proponowane

przez pozwanego zabiegi sprowadzałyby się bowiem, w istocie, do zmiany treści

klauzuli indeksacyjnej, prowadząc do zmiany jej rozumienia przez wprowadzenie

odesłania do wartości rynkowej CHF. Groziłoby to ryzykiem dalszego pogorszenia

sytuacji konsumenta dotkniętego nadużyciem, gdyby strona, która narzuciła

niedozwolone postanowienie umowne wywodziła, że nie zawarłaby umowy z jego

pominięciem. Takie rozwiązanie stałoby w sprzeczności z celami prewencyjnymi

dyrektywy 93/13 w postaci zniechęcenia przedsiębiorców do wykorzystywania

w zawieranych umowach nieuczciwych postanowień umownych (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22).

Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy samego prawa,

dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że konsument

następczo udzieli świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci

ich skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego - zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9,

poz. 56), czego powodowie w tej sprawie nie uczynili. Nie jest zatem dopuszczalne

zastosowanie do rozliczeń stron średniego kursu Narodowego Banku Polskiego

w oparciu o art. 358 § 2 k.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 8 listopada 2022 r.,

II CSKP 1153/22 i z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22). Postulat zastąpienia

(substytucji) abuzywnych klauzul kursowych odwołaniem do kursu średniego

Narodowego Banku Polskiego nie uwzględnia koniecznego warunku tego rodzaju

zastąpienia, zgodnie z którym - w świetle powołanego utrwalonego orzecznictwa

II CSKP 833/23

9

- wchodzi ono w rachubę tylko wtedy, gdyby jego brak narażał konsumenta, przez

upadek umowy w całości, na szczególnie niekorzystne skutki, przy czym decydujące

w tym zakresie jest zdanie konsumenta.

Jeżeli bez niedozwolonych postanowień umownych umowa nie może

obowiązywać i nie zaszły przesłanki umożliwiające zastosowanie regulacji

zastępczej, a konsument - tak jak ma to miejsce w okolicznościach sprawy

- postanowień abuzywnych nie potwierdził, nie udzielając następczo świadomej

i wolnej zgody na te klauzule i tym samym odmawiając przywrócenia im skuteczności

z mocą wsteczną, (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56; uchwała Sądu

Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, Nr 6, poz. 40; wyroki

TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18 i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20 oraz wyroki

Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD, 2021, Nr 2,

poz. 20; z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21 i z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22),

umowę kredytu należy uznać za trwale bezskuteczną (nieważną) na podstawie

art. 58 k.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21;

z 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23;

z 9 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz z 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22).

Skarżący sformułował ponadto w skardze zarzut naruszenia art. 496 k.c.

i art. 497 k.c. przez nieuwzględnienie podniesionego przez pozwanego na etapie

postępowania apelacyjnego zarzutu zatrzymania, wskutek wadliwego przyjęcia

przez Sąd Apelacyjny, po pierwsze, że umowa kredytu nie jest umową wzajemną

oraz po drugie błędnego uznania, że oświadczenie o skorzystaniu z zarzutu

zatrzymania nie dotarło do powodów, a zatem nie zostało im skutecznie złożone.

W uchwale składu siedmiu sędziów z 28 lutego 2025 r., III CZP 126/22

(OSNC 2025/11/97) Sąd Najwyższy orzekł, że umowa o kredyt bankowy, określona

w art. 69 ust. 1 prawa bankowego jest umową wzajemną. Stanowisko to, jak wynika

z motywów uchwały, dotyczy również kredytów powiązanych z walutą obcą, bez

względu na ich indeksowany lub denominowany charakter. Z poglądem tym należy

się zgodzić, odsyłając w tym miejscu do uzasadnienia przywołanej uchwały bez

potrzeby jego przytaczania i powielania w tym miejscu. Nie oznacza to jednak

II CSKP 833/23

10

zasadności sformułowanego przez pozwanego zarzutu, albowiem z ustaleń

faktycznych poczynionych przez Sąd Apelacyjny wynika, że, dostrzegając złożenie

przez pozwanego w dniu 10 grudnia 2021 r. do akt sprawy pisma Banku datowanego

2 grudnia 2021 r., adresowanego do obojga powodów i zawierające oświadczenie

Banku o skorzystaniu z prawa zatrzymania (k. 462-463 akt sprawy), Sąd drugiej

instancji ustalił, że pozwany nie przedstawił dowodu doręczenia tego pisma ani

bezpośrednio powodom ani też ich pełnomocnikowi procesowemu, który zanegował

twierdzenie Banku o doręczeniu mu tego pisma.

Zagadnienie, czy określone pisemne oświadczenie rodzące określone skutki

materialnoprawne, zostało doręczone adresatowi, stanowi przedmiot oceny

dowodów i ustalenia faktów przez Sąd meriti. Ustalenia, przyjęte za podstawę

faktyczną zaskarżonego orzeczenia, wiążą Sąd Najwyższy przy rozpoznaniu skargi

kasacyjnej (art. 39813 § 2 k.p.c.), a zarzuty dotyczące oceny dowodów i ustaleń

faktycznych nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c.).

Z tej perspektywy, ustalenie przez Sąd Apelacyjny, że datowane 2 grudnia

2021 r. oświadczenie Banku o skorzystaniu z prawa zatrzymania nie zostało

doręczone powodom, a zatem nie odniosło związanego z nim skutku prawnego

zatrzymania, usuwają się spod kontroli kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy, orzeczono, jak w sentencji (art. 39814 k.p.c.).

Władysław Pawlak Grzegorz Misiurek Agnieszka Piotrowska

(A.D.)

[r.g.]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.