Sędzia SN powołany z udziałem KRS z 2017 r. wyłączony z kasacji w sprawie T. D.

W zawisłej przed Sądem Najwyższym sprawie o sygn. II KK 79/26,

pełnomocnik oskarżycieli prywatnych A. W. i T. W. w dniu 12 marca 2026 r. złożyła

wniosek o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu tej sprawy sędziego Ryszarda

Witkowskiego.

Uzasadniając swoją inicjatywę wskazała, że rozpoznanie złożonej przez nią

kasacji przez sąd z udziałem sędziego Ryszarda Witkowskiego, powołanego na

urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

II KK 79/26

2

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z

2018 r., poz. 3 – dalej w tekście ustawa o KRS z 2017 r.), w świetle orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka będzie naruszało art. 6 ust. 1 Konwencji

o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC), a wydane przez tak

ukształtowany sąd orzeczenie, wobec uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20, będzie dotknięte wadą mającą postać bezwzględnej przyczyny

odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Odwołała się do faktu orzekania

wymienionego sędziego w Izbie Dyscyplinarnej i jego przeniesienia w

niekonstytucyjnej procedurze do Izby Karnej, wskazując również szereg orzeczeń

Sądu Najwyższego wyłączających Ryszarda Witkowskiego od orzekania w

sprawach kasacyjnych, skargowych i wznowieniowych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Złożony w niniejszej sprawie wniosek pełnomocnika oskarżycieli prywatnych

o wyłączenie od udziału w niej sędziego Ryszarda Witkowskiego jest zasadny w

sposób oczywisty.

Sąd Najwyższy w tym składzie podtrzymuje pogląd o konieczności

wyłączenia od rozpoznawania spraw zawisłych w Sądzie Najwyższym, osób

powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą o KRS z 2017 r., z uwagi na to, że

wydanie orzeczenia z udziałem takiej osoby skutkowałoby wystąpieniem

bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. [zob. pkt

1 uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-2110-1/20 (OSNK

2020, z. 2, poz. 7)].

Co więcej, niewyłączenie wymienionego sędziego od udziału w

rozpoznawaniu spraw kasacyjnych na gruncie regulacji traktatowych daje podstawę

do rozważania takiej okoliczności jako naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC, na co

wskazują liczne orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - ETPCz (zob.

wyroki – z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce [skarga nr 43447/19],

z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce [skargi nr

49868/19 i 57511/19], z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o.

II KK 79/26

3

przeciwko Polsce [skarga nr 1469/20], z dnia 15 marca 2022 r. [Wielka Izba],

Grzęda przeciwko Polsce [skarga 43572/18] oraz z dnia 23 listopada 2023 r.,

Wałęsa przeciwko Polsce [skarga nr 50849/21]) oraz art. 47 Karty Praw

Podstawowych Unii Europejskiej (zob. np. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21 i

z dnia 4 września 2025 r., C-225/22), co w konsekwencji może spowodować

odpowiedzialność finansową Rzeczypospolitej Polskiej w wypadku wniesienia i to z

większym niż duże prawdopodobieństwem, skutecznej skargi opartej o zarzut

naruszenia przepisów konwencyjnych.

Niebagatelne znaczenie mają również – co zasygnalizowała w swoim

wniosku pełnomocnik – okoliczności, które skutkują obecnym orzekaniem przez

sędziego Ryszarda Witkowskiego (wcześniej prokuratora) w Izbie Karnej i to

poczynając o sposobu powołania go do mającej charakter sądu specjalnego Izby

Dyscyplinarnej w nietransparentnej procedurze w 2018 r., a następnie przeniesienia

– po likwidacji Izby Dyscyplinarnej w 2022 r. – do legalnej Izby Sądu Najwyższego

decyzją osoby pełniącej funkcję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, w sposób

stanowiący ominięcie wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP.

Sąd Najwyższy w tym składzie uznaje więc za uzasadnione stwierdzenie, iż

akty nominacji na stanowiska w Izbie Dyscyplinarnej, która od początku zasadnie

traktowana była jako organ niespełniający konstytucyjnego i konwencyjnego

wymogu sądu niezależnego i bezstronnego „ustanowionego ustawą” (zob.

powołane już wyżej: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz

wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 lipca 2021 r.,

Reczkowicz przeciwko Polsce), podjęte przez Prezydenta RP wyłącznie w ramach

konkursu na stanowiska w tej Izbie, nie obejmują powołania do każdej innej Izby

Sądu Najwyższego i tym samym nie wywołują skutków związanych z takim

powołaniem. Wadliwość pierwotnego powołania, niezależnie od intencji

ustawodawcy, który w nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym z 2022 r. usunął

istniejące dotąd formalne ograniczenia w przenoszeniu sędziów tej Izby, nie mogą

prowadzić do usankcjonowania tej pierwotnej wady, a tym bardziej uprawniać do

orzekania w innych Izbach Sądu Najwyższego. Ta pierwotna wadliwość powołania

na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w konkursie do Izby Dyscyplinarnej nie

II KK 79/26

4

może być również w drodze wtórnych, mających charakter techniczny zabiegów,

konwalidowana. Skutek taki (konwalidacja) mógłby zostać osiągnięty wyłącznie

poprzez przeprowadzenie prawidłowej procedury powołania i to powołania do

prawidłowo ukształtowanego sądu (zob. także w tym przedmiocie postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 26 października 2023 r., II KK 82/23; z dnia 1 marca

2024 r., II KK 493/22; z dnia 7 marca 2024 r., IV KK 571/23).

Podsumowując, zgodzić należy się z autorką wniosku co do konieczności

wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego od udziału w prowadzonej w Sądzie

Najwyższym sprawie II KK 79/26, gdyż sąd, w którego składzie by uczestniczył, nie

spełniałby kryteriów określonych w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1

EKPC, natomiast postępowanie prowadzone przez taki sąd dotknięte byłoby

bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Z tych wszystkich względów postanowiono jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]