Skazani wskazywali na udział neosędzi w składzie. SN nie wznowił sprawy z urzędu

Skazany M.S. skierował do Sądu Apelacyjnego w Lublinie pismo datowane

28 kwietnia 2025 r., w którym w nawiązaniu do wcześniejszej korespondencji podał,

że cyt. „obrońca jest mi potrzebny do złożenia wniosku do Sądu Najwyższego o

uchyleniu wyroku z dnia 25.02.2020 r. sygn. akt 322/19 (IV K 27/15) i odbycia się

nowego procesu apelacyjnego. Takie pismo ma złożyć obrońca w moim imieniu z

uwagi na to, że przy orzekaniu wyroku z dnia 25.02.2020 r. był źle obsadzony

skład sędziowski (neo sędzia) X.Y. Wyrok został wydany nieprzepisowo”. Zbieżne

w treści pismo datowane 15 czerwca 2025 r. skierował do wymienionego Sądu

także skazany M.G.

Oba pisma zgodnie z właściwością zostały przekazane Sądowi

Najwyższemu.

II KO 108/25

2

Odnosząc się do przedmiotowych pism, w pierwszej kolejności należy

stwierdzić, że skazani zbędnie ubiegają się o wyznaczenie obrońców z urzędu w

celu sporządzenia przez te podmioty fachowe wniosków o wznowienie

postępowania, skoro podają, że powodem wznowienia miałby być udział w składzie

orzekającego w ich sprawie Sądu Apelacyjnego w Lublinie sędzi nazwanej przez

nich „neosędzią”, tj. powołanej do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, której skład ukształtowano w trybie określonym przepisami ustawy z

dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). W ten sposób sugerują

zaistnienie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu), jednak

trzeba mieć na uwadze, że Sąd Najwyższy od dawna konsekwentnie wskazuje, iż

wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., tj. w razie ujawnienia

się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., może nastąpić tylko z

urzędu, a nie na wniosek strony [zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05 (publ. OSNKW 2005, z. 6, poz. 48)

i szereg wydanych później przez ten Sąd orzeczeń]. W takim razie, mając w polu

widzenia treść art. 118 § 1 i 2 k.p.k., jak też art. 9 § 2 k.p.k., pisma skazanych

należało potraktować jako sygnalizację potrzeby wznowienia postępowania z

urzędu z powodu zaistnienia wspomnianego uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Pogląd skazanych, że w ich sprawie takie uchybienie zachodzi nie jest

słuszny. Zdaje się on opierać na założeniu, że nienależyta obsada sądu zachodzi

zawsze, gdy w jego skład wchodzi sędzia nominowany na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, której skład ukształtowano w trybie określonym przepisami

wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., tj. organu, który sposobem

powołania jego części sędziowskiej rzeczywiście odbiega od modelu

przewidzianego dla niego przez Konstytucję RP. Założenie to jest błędne; w tym

względzie Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca

2022 r., I KZP 2/22 (publ. OSNK 2022, z. 6, poz. 22), stwierdził, że brak jest

podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał

nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą

Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu

bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w

II KO 108/25

3

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wcześniej Sąd Najwyższy w uchwale

połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23

stycznia 2020 r., BSA I - 4110 - 1/20, wskazał, że „nienależyta obsada sądu w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu

bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo

wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach,

do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności”. Wypada zatem przyjąć, że jeżeli strona postuluje

wznowienie postępowania z tego powodu, iż w procesie nominacyjnym sędziego,

który orzekał w sprawie, brała udział wadliwie ukształtowana Krajowa Rada

Sądownictwa, to powinna wykazać in concreto, że z uwagi na dające się

zidentyfikować okoliczności związane z powołaniem danego sędziego do pełnienia

urzędu, istnieją tego rodzaju wątpliwości, iż sąd, w składzie którego zasiadał taki

sędzia, był sądem nienależycie obsadzonym. W odniesieniu do sędzi X.Y. skazani

żadnej tego rodzaju okoliczności nie podnieśli, nadto trzeba wspomnieć, że na

etapie postępowania apelacyjnego ani oni, ani ich obrońca nie zgłosili zastrzeżeń

co do znanego im składu Sądu, chociaż przepisy ustawy procesowej dają taką

możliwość. Wymaga też podkreślenia, że obrońca m.in. skazanych M.S. i M.G.

wniosła kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2020 r.,

sygn. akt II AKa 322/19, w której nie podniosła zarzutu zaistnienia uchybienia z art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wypada jednak przyjąć, że z uwagi na treść art. 536 k.p.k.

nakazującego zbadanie – nawet gdy w kasacji nie podniesiono takiego zarzutu –

czy w sprawie nie zaistniało któreś z uchybień określonych w art. 439 k.p.k., Sąd

Najwyższy miał to w polu widzenia. Skoro oddalił kasację (jako oczywiście

bezzasadną) wydanym na rozprawie postanowieniem z dnia 25 lutego 2022 r.,

sygn. akt II KK 323, to przy braku pisemnego uzasadnienia orzeczenia zachodzi

domniemanie, że tego rodzaju uchybienia nie stwierdził.

II KO 108/25

4

Należy również zaznaczyć, że kwestia obsady sądu w kontekście udziału w

składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego w Lublinie sędzi X.Y. była już

przedmiotem uwagi Sądu Najwyższego. Wydając orzeczenia Sąd ten uznał, że

udział w składzie wymienionej sędzi nie skutkuje nienależytą obsadą sądu w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (np. sprawy II KK 350/22, II KS 17/22).

Co do sposobu procedowania w związku z wystąpieniem skazanych należy

wskazać, iż Sąd Najwyższy niejednokrotnie wskazywał, że gdy strona (jej

pełnomocnik) wystąpi o rozważenie wznowienia postępowania z urzędu,

utrzymując, iż w sprawie zachodzi któraś z bezwzględnych przyczyn odwoławczych,

w razie niepodzielenia tego poglądu jest dopuszczalne wydanie przez sędziego

zarządzenia o niestwierdzeniu podstaw do wznowienia postępowania z urzędu (zob.

np. uzasadnienie wspomnianej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r.,

I KZP 5/05; postanowienie z dnia 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21, nadto zarządzenie

sędziego SN z dnia 27 kwietnia 2023 r., II KO 33/23).

Mając powyższe na uwadze, zarządzono jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]