Koszty dojazdu tłumacza nie uzasadniają przekazania sprawy z Lublina do innego sądu

Sąd Okręgowy w Lublinie postanowieniem z dnia 30 września 2025 r.,

wydanym w sprawie o sygn. akt IV Ko 601/25, wystąpił do Sądu Najwyższego z

inicjatywą przekazania ww. sprawy, w trybie art. 37 § 1 k.p.k., innemu sądowi

równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wprawdzie wnioskodawczyni L.M.

zamieszkuje w B. i wniosła o rozpoznanie sprawy (IV Ko 601/25 - o

zadośćuczynienie za niesłuszne umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla

cudzoziemców) pod jej nieobecność, to zachodzi konieczność jej przesłuchania i w

tym celu niezbędne jest powołanie tłumacza języka perskiego. Zdaniem Sądu

II KO 193/25

2

Okręgowego z danych Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że w Polsce

zarejestrowanych jest jedynie pięciu tłumaczy języka perskiego (troje w Krakowie i

dwoje w Warszawie), a tym samym ich udział w rozprawie „pociągał będzie duże

koszty związane z obowiązkiem pokrycia kosztów dojazdu tłumacza”. W

przekonaniu Sądu wnioskującego za przekazaniem sprawy innemu sądowi

równorzędnemu przemawia też fakt, że pełnomocnikiem wnioskodawczyni jest

adwokat prowadzący kancelarię w Warszawie, zaś wszystkie przytoczone

okoliczności wskazują również, iż „w wypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd

Okręgowy w Lublinie istnieje zagrożenie naruszenia prawa strony do rozpoznania

jej sprawy w rozsądnym terminie”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek Sądu Okręgowego w Lublinie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przekonanie wyrażone w przedstawionej inicjatywie, jakoby dobro wymiaru

sprawiedliwości wymagało, w realiach przedmiotowej sprawy, przekazania jej

innemu sądowi równorzędnemu, nie znajduje racjonalnego oparcia w art. 37 § 1

k.p.k.

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że instytucja określona w ww.

unormowaniu ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania

sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia

sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego

sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Przekazanie sprawy w

omawianym trybie może nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują

okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do

obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Za takie

okoliczności należy uznać sytuacje, które mogłyby wywierać wpływ na swobodę

orzekania lub stwarzać nawet mylne przekonanie, podjęte jednak w oparciu o

racjonalne przesłanki, że w sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających

warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny (por.

postanowienia SN: z 29 sierpnia 2012 r., V KO 48/12; z 7 czerwca 2018 r., V KO

39/18; z 14 marca 2018 r., IV KO 14/18). Dobro wymiaru sprawiedliwości może

zostać zagrożone także wtedy, kiedy do rozstrzygnięcia sprawy nie dochodzi w

rozsądnym terminie. Do podstawowych warunków optymalnego funkcjonowania

II KO 193/25

3

wymiaru sprawiedliwości należy bowiem - obok zapewnienia stanu obiektywnego i

niezawisłego orzekania - również realizowanie celów postępowania karnego,

określonych w art. 2 § 1 k.p.k. (por. postanowienia SN: z 13 lipca 1995 r., III KO

34/95, OSNKW 1995, z. 9 - 10, poz. 68; z 10 grudnia 1999 r., III KO 98/99, Prok. i

Pr. 2000, Nr 3, poz. 7; z 7 kwietnia 2000 r., II KO 105/00). W orzecznictwie Sądu

Najwyższego wielokrotnie wskazywano na wyjątkowy charakter instytucji

uregulowanej we wskazanym przepisie, podkreślając, że zbyt szerokie jej

stosowanie może spowodować skutki wręcz sprzeczne z ratio legis powołanego

przepisu, osłabiając poczucie zaufania nie tylko do konkretnego sądu, lecz również

do całego wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie SN z 4 sierpnia 2000 r., II

KO 156/00, Prok. i Pr. 2001, Nr 1, poz. 9).

W świetle powyższych uwarunkowań stwierdzić należy, że tego rodzaju

sytuacja, która przemawiałaby za uwzględnieniem przedłożonego wniosku, nie

zaistniała w niniejszej sprawie. Okoliczności faktyczne wskazane przez Sąd

Okręgowy (generalnie względy ekonomiki procesowej), nie przemawiają za jej

przekazaniem do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, bowiem nie można

uznać, że byłaby to decyzja podjęta z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W

istocie, tak jak wskazuje wnioskujący Sąd, sprawność postępowania karnego w

szczególnych przypadkach może stanowić argument przemawiający za

skorzystaniem z instytucji unormowanej w art. 37 k.p.k. Jednak ta wyjątkowa

instytucja nie może stanowić instrumentu służącego „obejściu" regulacji natury

ustawowej, zaś przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie

uzasadniają problemy techniczne, organizacyjne lub kadrowe (por. postanowienia

SN: z 28 marca 2008 r., II KO 13/08; z 18 grudnia 2013 r., IV KO 101/13; z 22

stycznia 2015 r., II KO 85/14; z 10 maja 2018 r., III KO 43/18; z 15 maja 2019 r., II

KO 47/19).

Nie sposób również pominąć, że instytucja tzw. właściwości z delegacji,

określona w art. 37 § 1 k.p.k., nie może być wykładana rozszerzająco i zastępować

trybu przekazania sprawy przez sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym w

związku z zamieszkiwaniem większości osób podlegających wezwaniu na rozprawę

blisko tego sądu, a z dala od sądu właściwego (art. 36 k.p.k.), lecz musi być oparta

na innych podstawach, ściśle korespondujących z „dobrem wymiaru

II KO 193/25

4

sprawiedliwości". Niedopuszczalne zatem jest motywowanie przez sąd właściwy

inicjatywy przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu istnieniem

okoliczności, o których mowa w art. 36 k.p.k. Oba te rozwiązania oparte są bowiem

na zupełnie innych przesłankach i nie mogą być utożsamiane. Nie jest także rzeczą

Sądu Najwyższego, działającego w trybie art. 37 § 1 k.p.k., weryfikowanie miejsc

zamieszkania poszczególnych osób podlegających wezwaniu na rozprawę i

celowości ich wzywania, warunków dojazdu i połączeń komunikacyjnych z

poszczególnymi sądami, zaś zadanie to przekazane zostało sądom wyższego

rzędu nad sądami właściwymi miejscowo (por. postanowienia SN: z 18 grudnia

2002 r., II KO 63/02; z 28 marca 2008 r., II KO 13/08; z 28 kwietnia 2005 r., III KO

22/05, OSNwSK 2005, poz. 875; z 20 grudnia 2018 r., IV KO 103/18; z 11 sierpnia

2022 r., IV KO 93/22).

Podnoszone przez Sąd Okręgowy w Lublinie kwestie, zawiązane w istocie z

ekonomiką procesu (vide wskazanie na „względy ekonomiki procesowej” na str. 83

in fine), nie mogły stanowić zatem przesłanki do przekazania przedmiotowej sprawy

- w trybie art. 37 § 1 k.p.k. – innemu sądowi równorzędnemu, skoro nie

przemawiało za tym „dobro wymiaru sprawiedliwości”.

Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy, orzekł jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]

SSN Stanisław Stankiewicz