Sprawa oskarżonego o zgwałcenie trafi z Tomaszowa Lubelskiego do Zamościa

Do Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim wypłynął akt oskarżenia

przeciwko X. Y., któremu zarzucono popełnienie czterech przestępstw,

kwalifikowanych odpowiednio z art. 197 § 1 k.k., art. 189 § 1 k.k., art. 245 k.k. i oraz

z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2026 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie

Lubelskim zwrócił się do Sądu Najwyższego o podjęcie decyzji w przedmiocie

przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie

art. 37 k.p.k. Sąd wnioskujący wywodził, że w przedmiotowej sprawie oskarżonym

jest syn X.1 Y.1, która wykonuje zawód radcy prawnego na obszarze właściwości

II KO 90/26

2

Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim. Jest ona również współwłaścicielką

nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z budynkiem sądu. Z uwagi na

niewystarczającą liczbę miejsc parkingowych na terenie sądu sędziowie oraz

pracownicy sądu od wielu lat korzystają – za zgodą właścicielki – z jej działki jako

miejsca parkingowego dla swoich pojazdów. Sąd wnioskujący uznał, że z uwagi na

te powiązania – wynikające zarówno z wieloletniego wykonywania przez matkę

oskarżonego zawodu radcy prawnego i związanego z tym występowania przed tym

sądem, jak i z faktu udostępniania przez nią działki na potrzeby parkowania pojazdów

sędziów i pracowników – przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu

sądowi będzie korzystnie odebrane społecznie, jako działanie eliminujące

wątpliwości co do bezstronności postępowania.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim uznać należało za

zasadny.

Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, dobro wymiaru

sprawiedliwości – jako wartość nadrzędna – może samodzielnie stanowić

wystarczającą i merytorycznie uzasadnioną podstawę do odstąpienia od ogólnych

zasad określających właściwość miejscową sądu. Przesłanka „dobra wymiaru

sprawiedliwości” z art. 37 k.p.k. dotyczy sytuacji, które mogą realnie wpływać na

swobodę wydawania orzeczeń albo wywoływać w opinii publicznej – nawet

obiektywnie błędne – przekonanie, że sąd miejscowo właściwy nie jest w stanie

rozpoznać sprawy bezstronnie. Właśnie taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

Istotne są przy tym dwie okoliczności.

Po pierwsze, sprawa zawisła przed Sądem w Tomaszowie Lubelskim dotyczy

między innymi przestępstwa zgwałcenia, a więc przestępstwa cechującego się

zarówno wysoką szkodliwością, jak i budzącego poruszenie w społeczności. W takiej

sytuacji zapewnienie najwyższych standardów bezstronności, także w ujęciu

subiektywnym, jest niezbędne dla zapewnienie zaufania do Sądu.

Po drugie, matka oskarżonego jest radcą prawnym, prowadzącym swoją

praktykę, w kancelarii znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie Sądu

Rejonowego, co w oczach opinii publicznej stanowić może zagrożenie dla

bezstronności Sądu, orzekającego w niniejszej sprawie. Wrażenie to potencjalnie

potęguje fakt, że będąca jej własnością nieruchomość od lat jest wykorzystywana

przez sędziów Sądu do parkowania samochodów. Choć utrzymywanie takiego stanu

II KO 90/26

3

rzeczy nie powinno mieć miejsca, to stanowi to okoliczność, którą w realiach sprawy

trudno byłoby go zignorować. Powyższe okoliczności zyskują dodatkowo na

znaczeniu, jeśli wziąć pod uwagę, że T. jest stosunkowo małą miejscowością, w

której praktykę prowadzi relatywie niewielu radców prawnych i adwokatów. W

odbiorze społecznym może prowadzić do postrzegania osób zaangażowanych w

sprawę jako przedstawicieli tego samego środowiska, powiązanego siecią

wzajemnych relacji zawodowych i prywatnych.

We wniosku nie zawarto sugestii dotyczącej Sądu, do którego przedmiotowa

sprawa winna zostać przekazana. Biorąc jednak po uwagę, że najbliższym

geograficznie Sądem równorzędnym jest Sąd Rejonowy w Zamościu, Sąd

Najwyższy rozstrzygnął, jak w sentencji.

[WB]

[r.g.]