Pominięte decyzje skarbowe w sprawie M.R. Wyrok sądu odwoławczego uchylony

II KS 38/26

2

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. akt III K 190/25, Sąd Rejonowy dla

Warszawy-Woli w Warszawie uznał M.R. za winną popełnienia czynu

wyczerpującego dyspozycję przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art.

76 § 1 i 3 k.k.s. w zb. z art. 61 § 1 k.k.s. zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.

i za ten czyn wymierzył jej karę grzywny.

Po rozpoznaniu apelacji obrońcy Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z

dnia 26 maja 2026 r., sygn. akt IX Ka 362/26, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał

sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Woli w

Warszawie.

Skargę od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wniósł prokurator

Prokuratury Okręgowej w Warszawie, zaskarżając na podstawie art. 539a § 1 i 2

k.p.k. oraz art. 425 § 3 k.p.k. w zw. z art. 539f k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. wyrok

Sądu II instancji w całości i zarzucając mu:

„naruszenie art. 437 § 2 zd. drugie in fine k.p.k. poprzez uchylenie wyroku

skazującego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie z dnia 3 grudnia

2025 r. sygn. akt III K 190/25 i przekazanie sprawy temu sądowi w całości do

ponownego rozpoznania na skutek błędnego uznania, że w sprawie zaszła określona

we wskazanym przepisie podstawa do takiego rozstrzygnięcia w postaci

konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.”

Podnosząc powyższe, autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w

Warszawie.

W odpowiedzi na skargę, obrońca oskarżonej wniósł o oddalenie skargi oraz

o zasądzenie na rzecz oskarżonej zwrotu kosztów obrony.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie jest zasadna, co

spowodowało konieczność uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie i

przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym. Zaskarżony skargą wyrok wydano bowiem z rażącą obrazą art. 437

§ 2 k.p.k.

Zgodnie z przepisem art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. uchylenie orzeczenia i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w

II KS 38/26

3

wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne

przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Zakres kontroli dokonywanej przez

Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego, o którym mowa

w art. 539a § 1 k.p.k., ogranicza się do zbadania, czy stwierdzone przez sąd

odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego (tak

uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17,

OSNKW 2018, z. 3, poz. 23).

Analiza uzasadnienia zaskarżonego skargą wyroku Sądu Okręgowego w

Warszawie nie potwierdziła, aby podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego była

którakolwiek z podstaw przewidzianych w art. 437 § 2 k.p.k. Nie ulega wątpliwości,

że nie były nią w szczególności przyczyny określone w art. 439 § 1 k.p.k., nie

zachodziła też podstawa wskazana w art. 454 k.p.k. Należy stwierdzić, że podstawą

uchylenia wyroku Sądu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

nie mogła być w niniejszej sprawie także wskazana w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.

konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. Sąd Najwyższy

orzekający w niniejszym składzie opowiada się za ścisłą wykładnią podstawy

uchylenia orzeczenia, jaką jest "konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w

całości". Trafny jest pogląd wyrażony w tym zakresie w doktrynie, zgodnie z którym

użyty w zdaniu drugim wyżej powołanego art. 437 § 2 k.p.k. wyraz odnoszący się do

"konieczności" przeprowadzenia przewodu (tu: dowodów) należy odczytać w

kontekście określenia "w całości". Warunek ten będzie spełniony, gdy całość

dowodów została nieprawidłowo przeprowadzona lub oceniona. Wówczas dopiero

zachodzi konieczność ich ponowienia przed sądem pierwszej instancji (zob. D.

Świecki (w:) Kodeks postępowania karnego. Komentarz aktualizowany do art. 437

k.p.k., System Informacji Prawnej LEX 2019, teza 23).

W realiach przedmiotowej sprawy, jakkolwiek Sąd Okręgowy w Warszawie

wskazał na uchybienie Sądu I instancji w postaci naruszenia art. 410 k.p.k. poprzez

pominięcie dwóch dowodów, tj. „dokumentu w postaci decyzji Naczelnika

Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie” oraz „dokumentu z decyzji

Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 9 września 2025 r.”, to jednak nie

wykazał by zachodziła podstawa do ponownego przeprowadzenia przewodu

sądowego w całości. Odmienna bowiem ocena części zgromadzonych w sprawie

dowodów przez Sąd Okręgowy czy wskazana przez niego potrzeba uzupełnienia

postępowania dowodowego o dwa konkretnie wskazane dokumenty w realiach tej

II KS 38/26

4

sprawy nie wykazuje by zachodziła podstawa do uchylenia wyroku i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji.

Wyrażona w uzasadnieniu Sądu odwoławczego ocena, że ustalenia faktyczne

„w zakresie zastosowania przez organy podatkowe wobec oskarżonej klauzuli

przeciwko unikaniu opodatkowania” powinny być oparte także o treść tych

dokumentów nie stanowi uzasadnienia dla konieczności ponowienia całego

postępowania karnego, lecz wskazuje na istnienie podstaw dla przeprowadzenia

tych dowodów w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego przez Sąd II

instancji. Sąd ten działa w zgodzie z apelacyjnym modelem orzekania, którego istotą

jest m.in. prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w ramach

kontroli odwoławczej. Jeśli zatem zachodzi, jak w tej sprawie, potrzeba jedynie

uzupełnienia przewodu sądowego, tj. konkretny dowód czy dowody zostały

nieprawidłowo przeprowadzone albo zostały niesłusznie pominięte, czy zachodzi

konieczność ich ponowienia, to Sąd odwoławczy zobowiązany był te uchybienia

konwalidować. Uchylenie wyroku z powodu konieczności uzupełnienia postępowania

dowodowego jedynie w części stanowi naruszenie art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy dostrzegł potrzebę

przeprowadzenia dwóch kluczowych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy

dowodów, to samodzielnie winien ten materiał uzupełnić, a następnie dokonać

stosownej oceny tego dowodu oraz dowodów pozostałych przez pryzmat zarzutów

podniesionych w apelacji. Sąd odwoławczy z tej możliwości jednak nie skorzystał, co

skutkowało rażącym naruszeniem art. 437 § 2 k.p.k.

Sąd Okręgowy w Warszawie winien uzupełnić postępowanie dowodowe w

ramach przewodu apelacyjnego i wydać rozstrzygnięcie na podstawie całokształtu

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku.

Jacek Błaszczyk

Dariusz Kala

Paweł Wiliński

[WB]

[a.ł]