Brak wykazu na stronie spółki T. bez kary. SN nie przyjął skargi Prezesa URE

Wyrokiem z 27 stycznia 2025 r., sygn. VII AGa 1516/23, Sąd Apelacyjny

w Warszawie, na skutek apelacji T. S.A. z siedzibą w Z. w W. (dalej: „powód” lub

„skarżący”) od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów z 14 listopada 2023 r.,

II NSK 33/25

2

sygn. XVII AmE 8/22, oddalającego odwołanie powoda od decyzji Prezesa Urzędu

Regulacji Energetyki (dalej: „pozwany” lub „Prezes URE”) z 29 listopada 2021 r.

Nr […], zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu

Ochrony Konkurencji i Konsumentów (I) w ten sposób, że:

1) w punkcie pierwszym:

1. zmienił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 29

listopada

2021

r.

Nr

[…]

w

części

tj. w pkt 2 nadając mu treść: „ze względu na znikomy stopień szkodliwości

czynu o którym mowa w pkt 1 oraz z uwagi na zaprzestanie naruszania

prawa i realizację obowiązku przez Przedsiębiorcę, odstępuję od

wymierzenia mu kary pieniężnej za działanie wskazane w pkt 1

na podstawie art. 56 ust. 6a ustawy – Prawo energetyczne tj. za brak

publikacji na posiadanej stronie internetowej aktualnego wykazu

przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się wytwarzaniem, obrotem, w

tym obrotem z zagranicą paliwami ciekłymi, podmiotów przywożących

i odbiorców końcowych paliw ciekłych, którym świadczył w ciągu ostatnich

12 miesięcy usługi magazynowania, przeładunku, przesyłania lub

dystrybucji.”

2) w punkcie drugim zasądził od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki

na rzecz T. S.A. z siedzibą w Z. kwotę 1.737 zł (tysiąc siedemset trzydzieści

siedem złotych) tytułem kosztów procesu;

Ponadto (II) zasądził od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz T.

S.A. z siedzibą w Z. kwotę zł 1.540 zł (tysiąc pięćset czterdzieści złotych) tytułem

zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Pozwany skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego

w Warszawie w całości. Skarżący wniósł o:

1) zmianę w całości wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia

27 stycznia 2025 r., sygn. akt: VII AGa 1516/23 i orzeczenie co do istoty sprawy

poprzez oddalenie apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie –

Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 listopada 2023 r.,

sygn. akt XVII AmE 8/22, ewentualnie

2) uchylenie w całości wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie

i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania,

II NSK 33/25

3

3) w każdym przypadku – zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego

kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm

przepisanych, oraz kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany wskazał,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że powód

nie dopełnił obowiązku nałożonego przez art. 4ba ust. 3 p.e., a następnie

zaproponował ocenę odnośnie zaistnienia przesłanek do zastosowania instytucji

odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 56 ust 6e p.e.,

odmienną aniżeli ocena dokonana przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej pozwanego do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie w całości

oraz w każdym przypadku wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów

zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za postępowanie przed Sądem

Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; istnieje potrzeba

wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów; zachodzi nieważność postępowania; skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Tak ujęta instytucja tzw. przedsądu jest zgodna z normami

konstytucyjnymi, a także z zaleceniami Rady Europy. Podkreślić przy tym należy, że

skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego zasadniczym celem

jest ochrona interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania

prawa. Stąd przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Sąd Najwyższy powinny być

te skargi kasacyjne, które dotyczą spraw najpoważniejszych, wpływających na rozwój

i kształtowanie systemu prawnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca

2005 r., SK 26/02).

Pozwany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparł na przesłance

wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. podniósł, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że kwestia oczywistej zasadności

skargi kasacyjnej była wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego.

II NSK 33/25

4

Wynikało z nich m.in., że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

jeżeli zaskarżone nią orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa,

rozumianego jako dostrzegalna bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy

jurydycznej sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem

albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, 17 października 2001 r.,

I PKN 157/01); skarżący powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

przepisów prawa materialnego lub procesowego, widoczną prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09); zasadność,

o której tu mowa, ma być łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze

skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09).

Skarżący musi wobec tego wykazać, że orzeczenie zapadło z oczywistym,

rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących

w praworządnym państwie, widocznym na pierwszy rzut oka, bez konieczności

przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 18 czerwca 2008 r., III CSK 110/08; z 18 września 2012 r.,

II CSK 179/12; z 13 marca 2017 r., I CSK 596/16). Powołując się na oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej należy wykazać, że popełnione przy ferowaniu

zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały charakter

kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom, były więc dostrzegalne w sposób

oczywisty dla przeciętnego prawnika (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00; z 29 marca

2019 r., V CSK 326/18). Uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

powinno zawierać wywód wskazujący na to, które przepisy skarżący uważa

za naruszone w sposób prowadzący do wydania oczywiście nieprawidłowego

wyroku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 marca 2024 r.,

I CSK 1030/23).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał, że problem sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zachodziły

przesłanki do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej,

przewidzianej w art. 56 ust. 6a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. –

II NSK 33/25

5

Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 266 z późn. zm. dalej „p.e.”).

Jak wyjaśnił skarżący, zaskarżone orzeczenie Sądu Apelacyjnego nie respektuje

konstrukcji i specyfiki regulacji art. 56 ust. 6a p.e., która wąsko określa granice,

w których możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary, zaznaczając jednocześnie,

że jej istota i wytyczne stosowania w praktyce przedstawione zostały

w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd,

zakładający uznaniowy charakter odstąpienia przez Prezesa URE od wymierzenia

kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 6a p.e., które zakłada możliwość wyboru

różnych rozstrzygnięć w tym samym stanie faktycznym (pogląd ten został

zaaprobowany także przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku

(k. 181akt VII AGa 1516/23). Oznacza to, że nawet w razie ziszczenia się

przesłanki znikomej szkodliwości społecznej czynu, Prezes URE nie ma obowiązku

odstąpienia od nałożenia kary i mając na względzie cele prawa energetycznego,

realia rynkowe i sytuację konsumentów, może on podjąć w takiej sytuacji decyzję

o nieskorzystaniu z kompetencji określonej w art. 56 ust. 6a p.e. (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., I NSK 95/18; postanowienie

Sądu Najwyższego z 16 listopada 2022 r., I NSK 67/22; z 23 sierpnia 2024 r.,

II NSK 41/24). Z uwagi na to, iż są to kryteria słusznościowe, których stosowanie

jest wpisane w istotę uznania administracyjnego, sąd nie powinien co do zasady

zastępować Prezesa URE w ocenie czy w danych okolicznościach wspomniane

kryteria wymagają nałożenia kary, czy też odstąpienia od jej nałożenia

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 2024 r., II NSK 41/24).

Jednocześnie jednak w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że sąd

orzekający w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa URE ma co do zasady

kompetencję do oceny legalności i zasadności odmowy zastosowania

art. 56 ust. 6a p.e. i w konsekwencji zastosowania tego przepisu,

gdy przedsiębiorstwo energetyczne kwestionuje zgodność decyzji Prezesa Urzędu

nakładającej karę pieniężną z przesłankami zastosowania tego przepisu i interesem

publicznym. Jak się precyzuje, na co też zwrócił też uwagę skarżący w skardze

kasacyjnej, sąd może zastosować art. 56 ust. 6a p.e., w sytuacji gdy przedsiębiorca

wykaże, że organ regulacyjny przekroczył zasady uznania administracyjnego,

II NSK 33/25

6

zaś stopień szkodliwości przypisanego czynu był znikomy, a przy tym

przedsiębiorca zaprzestał naruszenia prawa lub zrealizował obowiązek (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., I NSK 95/18, postanowienie

Sądu Najwyższego z 16 listopada 2022 r., I NSK 67/22). Jak wyjaśnił

Sąd Najwyższy, interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna

następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności: opiera się

na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie,

odwołuje się do nieudowodnionych informacji. Sąd Ochrony Konkurencji

i Konsumentów oraz Sąd Apelacyjny przy korzystaniu z kompetencji

do reformatoryjnego orzekania powinny kierować się zasadą powściągliwości

(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., I NSK 95/18).

W świetle przywołanego orzecznictwa, Sąd Apelacyjny mógł zatem dokonać

oceny legalności i zasadności odmowy zastosowania art. 56 ust. 6a p.e.

w przedmiotowej sprawie, a ocena ta doprowadziła Sąd Apelacyjny do przekonania,

że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia ww. przepisu, a wydana decyzja

w zaskarżonej części nosi cech dowolności, co zostało obszernie uzasadnione

przez Sąd Apelacyjny (k. 185 – 186 verte akt o sygn. VII AGa 1516/23). Podkreślić

należy, że okoliczność, iż decyzja w przedmiocie odstąpienia od wymierzenia kary

jest uznaniowa nie oznacza per se, że jest ona dowolna. Argumentacja przywołana

w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej w dużej mierze stanowi

natomiast polemikę z przyjętymi w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego zapatrywaniami

odnośnie zaistnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary.

Już zatem tego powodu, trudno uznać, aby doszło do tak oczywistego naruszenia

przez Sąd Apelacyjny art. 56 ust. 6a p.e., które jest widoczna prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Należy też podkreślić,

że na gruncie niniejszej sprawy skarżący próbował dowieść oczywistej zasadności

skargi kasacyjnej w obszernym (liczącym ponad 7 stron, k. 23 verte – 27 verte akt

o sygn. II NSK 33/25) uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

z tej przyczyny. Skoro twierdzenie o oczywistym naruszeniu art. 56 ust. 6a p.e.

wymagało tak szerokiej argumentacji odwołującej się do szczegółów sprawy

(w tym kwestii oceny przesłanek zaistnienia możliwości odstąpienia od wymierzenia

kary, a co jest z tym związane stopnia szkodliwości czynu), to także i z tego

II NSK 33/25

7

powodu nie sposób było uznać, że zarzucone naruszenie prawa materialnego miało

charakter oczywisty, co mogłoby ewentualnie świadczyć o oczywistej zasadności

skargi.

W związku z powyższym w ocenie Sądu Najwyższego nie sposób przyjąć,

by w realiach niniejszej sprawy działanie Sądu Apelacyjnego nosiło znamiona

kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego,

widocznego prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,

co uzasadniałoby uznanie, iż zaskarżone orzeczenie Sądu Apelacyjnego zapadło

wskutek oczywistego naruszenia prawa, co w konsekwencji pozbawia słuszności

tezę skarżącego, że w niniejszej sprawie skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1935 ze zm.).

[a.ł]