Spółka nie przebiła się z kasacją w sporze o karę 197 tys. zł za świadectwa efektywności

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej także: „Prezes URE”) decyzją

z 24 listopada 2020 r., znak: […], na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 i art. 36

II NSK 75/25

2

ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. 2015, poz.

2167, ze zm., dalej także: „Ustawa”), w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja

2016 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. 2020, poz. 264, ze zm.) oraz z art. 30

ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. 2020, poz.

833, ze zm.) a także z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks

postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020, poz. 256, ze zm., dalej: „k.p.a.”),

po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary

pieniężnej przedsiębiorcy E. S.A. (dawniej: P. SA) (dalej także: „powódka”,

„odwołująca”, „skarżąca”), posiadającemu numer identyfikacji podatkowej (NIP):

[…], orzekł, że:

1. Przedsiębiorca – powódka nie wywiązała się w okresie od 1 stycznia

2016 r. do 30 września 2016 r. z określonego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia

15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej, obowiązku uzyskania

i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa

efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 Ustawy, w terminie

określonym w art. 27 ust. 3 Ustawy lub uiszczenia opłaty zastępczej w terminie

określonym w art. 12 ust. 6 tej Ustawy, obliczonej w sposób określony w art. 12

ust. 5 Ustawy,

2. za zachowanie opisane w punkcie pierwszym wymierzył

przedsiębiorcy – powódce karę pieniężną w kwocie 197 086,51 zł, tj. w wysokości

0,32% przychodu osiągniętego przez tego przedsiębiorcę w 2019 r.

Odwołanie od decyzji wniosła powódka, zarzucając naruszenie:

1. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że powód

nie zaprzestał naruszania prawa, a waga naruszenia prawa była większa

niż znikoma,

2. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie,

pomimo istnienia podstaw do odstąpienia od nałożenia kary,

a w razie nieuwzględnienia powyższych zarzutów:

3. art. 12 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. a Ustawy

przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie zawyżonej kwoty przychodu

za podstawę obliczenia nałożonej kary pieniężnej,

II NSK 75/25

3

4. art. 35 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 36 Ustawy przez niewłaściwe

zastosowanie i nałożenie nieproporcjonalnie wysokiej kary.

Odwołująca wniosła o zmianę decyzji w całości poprzez odstąpienie

od wymierzenia kary, ewentualnie uchylenie decyzji w całości, rozpoznanie sprawy

na rozprawie oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu,

w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, wraz z odsetkami

w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się

orzeczenia zasądzającego te koszty do dnia zapłaty oraz przeprowadzenie

wskazanych dowodów.

Wyrokiem z 12 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony

Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie (pkt I) oraz zasądził od powódki

na rzecz pozwanego kwotę 720 zł tytułem zastępstwa procesowego

wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu

świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia

zapłaty.

Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka. Zarzuciła ona

nierozpoznanie istoty sprawy.

Nadto wskazała na naruszenie przepisów postępowania:

– art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c.

i art. 299 k.p.c. przez pominięcie wszystkich dowodów zawnioskowanych

przez powódkę,

– art. 3271 § 1 k.p.c. przez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku dlaczego Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił zasadniczego zarzutu

powódki dotyczącego zaniechania przez organ odstąpienia od wymierzenia kary

oraz jakie przepisy były podstawą nieuwzględnienia zarzutu powódki dotyczącego

zaniechania przez organ odstąpienia od wymierzenia kary, dlaczego pominął

wszystkie dowody zawnioskowane przez powódkę oraz które twierdzenia stron były

zdaniem Sądu pierwszej instancji sporne, a które bezsporne.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego – art. 189f § 1

pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, pomimo istnienia podstaw

do odstąpienia od nałożenia kary.

II NSK 75/25

4

Powódka wniosła o rozpoznanie wniosków dowodowych wskazanych

w odwołaniu oraz na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2024 r. Wniosła ponadto

o przeprowadzenie rozprawy oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

przy uwzględnieniu kosztów procesu za drugą instancję w orzeczeniu kończącym

sprawę, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasądzenie

zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Wyrokiem z 11 czerwca 2025 r., VII AGa 1038/24 Sąd Apelacyjny

w Warszawie oddalił apelację powódki oraz zasądził od niej na rzecz pozwanego

koszty postępowania odwoławczego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła powódka, zaskarżając

orzeczenie w całości.

Skarżąca zarzuciła Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie naruszenie:

I. przepisów postępowania:

1) art. 386 § 4 k.p.c. przez zaniechanie uchylenia wyroku Sądu I instancji,

pomimo nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy,

2) art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c.

i art. 299 k.p.c. przez nieuwzględnienie zarzutu pominięcia przez Sąd I instancji

wszystkich dowodów zawnioskowanych przez powódkę,

II. prawa materialnego:

1) art. 45 ust. 1, art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji RP

przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niedostrzeżeniu,

że postępowanie przed Sądem I instancji zostało przeprowadzone w sposób

naruszający prawo powódki do wysłuchania oraz merytorycznego rozpoznania

sprawy w dwóch instancjach sądowych,

2) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię polegającą

na uznaniu, że przepis ten nie znajduje zastosowania do naruszenia obowiązków

przewidzianych w Ustawie.

Mając na uwadze powyższe, powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu w Warszawie z uwzględnieniem zasądzenia od pozwanego na rzecz

powódki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

II NSK 75/25

5

procesowego, według norm przepisanych wraz z odsetkami w wysokości odsetek

ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia

zasądzającego te koszty do dnia zapłaty. Wniósł także o rozpoznanie sprawy

na rozprawie.

Ponadto powódka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

wskazując w uzasadnieniu wniosku, że skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, względnie o jej oddalenie w całości,

jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz o zasądzenie od powódki na jego

rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego, według norm przepisanych w każdym wskazanym wyżej przypadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;

istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; zachodzi nieważność

postępowania; skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Tak ujęta instytucja tzw. przedsądu jest zgodna z normami konstytucyjnymi,

a także zaleceniami Rady Europy. Podkreślić przy tym należy, że skarga kasacyjna

stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego zasadniczym celem jest

ochrona interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni

i stosowania prawa. Stąd przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Sąd

Najwyższy powinny być te skargi kasacyjne, które dotyczą spraw

najpoważniejszych, wpływających na rozwój i kształtowanie systemu prawnego

(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 2005 r., SK 26/02).

Skarżący wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparł

na przesłance wymienionej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. podniósł, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Odnosząc się do wskazanej podstawy wniosku, w pierwszej kolejności

podkreślić należy, że kwestia oczywistej zasadności skargi kasacyjnej była

II NSK 75/25

6

wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Wynikało z nich m.in.,

że: skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią

orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, rozumianego

jako dostrzegalna bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej

sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie

przyjętymi regułami interpretacji (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z:

26 lutego 2001 r., I PKN 15/01; 17 października 2001 r., I PKN 157/01); skarżący

powinien wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego

lub procesowego, widoczną prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2009 r.,

II PK 223/09); zasadność skargi, o której tu mowa, ma być łatwo dostrzegalna

już nawet przy pobieżnej lekturze tego pisma (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09).

Zaprezentowane wypowiedzi pozwalają spojrzeć z właściwej perspektywy

na twierdzenia, jakie skarżąca wysuwa w przedmiotowym wniosku, dotyczące

konkretnie: 1) oczywistego naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 45 ust. 1,

art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji, 2) oczywistego naruszenia art. 189f § 1 pkt 1

k.p.a.

Jeśli idzie o pierwszą podstawę wskazaną we wniosku, tj. oczywiste

naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. – nierozpoznania istoty sprawy, należy zwrócić

uwagę, że powódka odniosła ją w całości do wyroku i jego uzasadnienia sądu

I Instancji, nie zaś do wyroku i uzasadnienia sądu II Instancji. Świadczy o tym treść

uzasadnienia tegoż wniosku, w którym wskazuje on m.in., że „2. Głównym

zarzutem odwołania wniesionego przez powódkę od decyzji Organu był zarzut

naruszenia przez Organ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez nieodstąpienie od nałożenia

na powódkę kary pieniężnej. Temu uchybieniu została poświęcona znaczna część

odwołania (s. 4-11). Dalsze zarzuty odwołania zostały sformułowane przez

powódkę jedynie na wypadek nieuwzględnienia zarzutu zasadniczego. W petitum

odwołania powódka wskazała, że zarzuty dotyczące wadliwego określenia wymiaru

kary formułuje w razie nieuwzględnienia zarzutu, że Organ powinien był odstąpić

od wymierzenia kary. Także w uzasadnieniu odwołania powódka podkreśliła,

że «Na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd stanowiska powódki dotyczącego

II NSK 75/25

7

obowiązku odstąpienia przez organ od nałożenia kary powódka przedstawia

poniżej uzasadnienie zarzutów dotyczących nieprawidłowego określenia kwoty

nałożonej kary pieniężnej». 3. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się

ani jednym zdaniem do ww. fundamentalnej kwestii spornej, tj. zarzutu odwołania,

że zachodziły przesłanki obligujące Organ do odstąpienia od wymierzenia kary,

względnie, że Organ nienależycie przeprowadził w tym zakresie postępowanie

dowodowe, bezpodstawnie z góry przyjmując, że przesłanki odstąpienia

od nałożenia kary nie mogą być spełnione. Nic w uzasadnieniu wyroku Sądu

I instancji nie wskazuje, aby Sąd w jakikolwiek sposób rozważył wspomniany zarzut

powódki”.

Takie ujęcie wniosku należy uznać za nieprawidłowe. W ocenie

Sądu Najwyższego skarżąca winna koncentrować swą argumentację

na dostrzeganych przezeń wadach orzeczenia wydanego w II, a nie w I instancji.

Działanie odwrotne – a z takim mamy do czynienia w tym przypadku – przeczy

logice skargi kasacyjnej i jej procesowym założeniom. Ta bowiem nie jest środkiem

służącym ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy ani korygowaniu

uchybień popełnionych przez sąd pierwszej instancji w oderwaniu od stanowiska

sądu odwoławczego.

Formułując powyższą uwagę, podkreślić wypada, że wbrew temu,

co twierdzi skarżąca, w niniejszej sprawie sąd II instancji w uzasadnieniu swojego

wyroku odniósł się do podnoszonego przez powódkę już w apelacji zarzutu

nierozpoznania istoty sprawy. Ilustrują to szerokie fragmenty uzasadnienia

wydanego przezeń judykatu: „[n]ajdalej idącym zarzutem był zarzut nierozpoznania

istoty sprawy. Skarżący wywodził, iż głównym zarzutem był zarzut naruszenia

przez pozwanego art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak odstąpienia od nałożenia

kary, a pozostałe zarzuty zostały sformułowane jedynie na wypadek

nieuwzględnienia zarzutu zasadniczego. Brak odniesienia się Sądu pierwszej

instancji do okoliczności stanowiących zdaniem powoda o odstąpieniu stanowi

o nierozpoznaniu sprawy”. I dalej, powołując się – co rozumie się

przez nierozpoznanie istoty sprawy – Sąd Apelacyjny wskazał,

że „[w] okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji odniósł się do tego

co było przedmiotem sprawy, a zatem ocenił czy doszło do naruszenia

II NSK 75/25

8

przez powoda obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw

efektywności energetycznej. Sąd ocenił także podstawy wydania decyzji,

w szczególności także podstawy wymierzenia kary oraz jej wysokości.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał na wszystkie istotne okoliczności

sprawy oraz dokonał oceny zarzutów odwołania, w tym również co do kwestii

dotyczących wymiaru kary”; „[n]ie podzielił stanowiska skarżącego dotyczącego

przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary wskazując, że obiektywny charakter

odpowiedzialności sprawia, że wewnętrzne okoliczności związane

z funkcjonowaniem osoby prawnej nie mają znaczenia dla możliwości nałożenia

kary pieniężnej jak i jej wymiaru. Nadto wskazał, że uiszczenie opłaty po terminie

i tak dawało podstawy do ukarania także z uwagi na stopień społecznej

szkodliwości naruszonych obowiązków”.

Powyższe jasno pokazuje, że Sąd Apelacyjny rozpoznał istotę sporu

i odniósł się do podniesionego przez powódkę zarzutu. Trudno więc przychylić się

do twierdzeń skarżącej, że nie miało to miejsca i z tego powodu konieczne jest

uznanie skargi.

Jeśli idzie o drugą podstawę przywołaną we wniosku, tj. oczywiste

naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że naruszenie

to skarżąca zakwalifikowała jako główny zarzut odwołania przez powódkę

od decyzji Prezesa URE, wskazując jednocześnie, że „Sąd I instancji

w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się ani jednym zdaniem do ww. fundamentalnej

kwestii spornej, tj. zarzutu odwołania, że zachodziły przesłanki obligujące Organ

do odstąpienia od wymierzenia kary, względnie że Organ nienależycie

przeprowadził w tym zakresie postępowanie dowodowe, bezpodstawnie z góry

przyjmując, że przesłanki odstąpienia od nałożenia kary nie mogą być spełnione”;

„[n]ic w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji nie wskazuje, aby Sąd w jakikolwiek

sposób rozważył wspomniany zarzut powódki”.

Takie uzasadnienie wniosku w uznaniu Sądu Najwyższego nie brzmi

przekonująco. Skarżąca z jednej strony dowodzi bowiem, że doszło do oczywistego

naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., z drugiej zaś pokazuje, że zarzut oparty

na tym przepisie nie został w ogóle rozpoznany. W ten sposób popełnia ona rażący

II NSK 75/25

9

błąd logiczny – niezastosowanie danej regulacji wyklucza wszak możliwość

przyjęcia, że doszło do jej oczywistego naruszenia. Trudno zatem przyznać jej rację.

Niezależnie od powyższego Sąd Najwyższy zauważa, że Sąd Apelacyjny

odniósł się do zarzutu oczywistego naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w swoim

uzasadnieniu (k. 11-12 uzasadnienia wyroku), wskazując: czego dotyczy przepis

(przesłanki zastosowania nadzwyczajnej instytucji odstąpienia od wymierzenia kary

i poprzestanie na pouczeniu, którymi są znikomość wagi naruszenia

oraz zaprzestanie naruszenia prawa lub okoliczność wcześniejszego ukarania

za to samo); jakie argumenty zastosowania przedmiotowego przepisu sformułowała

powódka (wewnętrzne problemy spółki); czy mogą one stanowić podstawę

do zwolnienia powódki z wykonywania obowiązków („nie zwalniają powódki

z wykonywania obowiązków publicznoprawnych, na co wskazał Sąd pierwszej

instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku”). Ponadto Sąd Apelacyjny podniósł,

że odpowiedzialność na postawie art. 35 ust. 1 Ustawy nie jest oparta na zasadzie

winy, a bezprawności. A odpowiedzialność na niewykonanie obowiązków z art. 12

ust. 1 Ustawy ma charakter odpowiedzialności obiektywnej, nie zależy od winy.

Wreszcie podkreślił, że zaniechanie naruszenia obowiązków przez powódkę

nie może być uznane za noszące znamiona znikomej szkodliwości. Jak zaznaczył,

w tej sprawie rodzaj i charakter naruszonego dobra był poważny, podkreślając

w konsekwencji, że w okolicznościach sprawy Prezes URE prawidłowo

nie dostrzegł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary.

W ocenie Sądu Najwyższego nie sposób przyjąć, by w realiach niniejszej

sprawy działanie Sądu Apelacyjnego nosiło znamiona kwalifikowanego naruszenia

przepisów prawa materialnego lub procesowego, widocznego prima facie

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Twierdzenia skarżącej,

że nie rozpoznano istoty sprawy art. 386 § 4 k.p.c., a także że Sąd Apelacyjny

oczywiście naruszył art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., są zatem nieuzasadnione.

Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że orzeczenie Sądu Apelacyjnego

nie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, co czyni bezzasadną tezę,

że w niniejszej sprawie skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

II NSK 75/25

10

Na marginesie Sąd Najwyższy zauważa, że uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w gruncie rzeczy pokrywa się

z uzasadnieniem zarzutów skargi. Nie ma w nim natomiast rozważań,

które wykazywały by kwalifikowaną postać sygnalizowanego naruszenia.

To zaś oznacza, że brakuje elementu niezbędnego z punktu widzenia weryfikacji

skargi na etapie jej przyjęcia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989

§ 2 k.p.c., odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzeka na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1935, ze zm.).

[D.Z.]

[a.ł]