Sąd Najwyższy odrzucił skargę operatora telefonii w sprawie podwyżki abonamentu o 7 zł

Decyzją z dnia 29 lipca 2016 roku nr [...] Prezes Urzędu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes UOKiK”) po przeprowadzeniu

postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów:

1. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r.

o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 184 ze zm.,

II NSKP 43/24

2

dalej: u.o.k.i.k.) w zw. z art. 7 ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o

ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. z 2015 r., poz. 1634) oraz stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 u.o.k.i.k.

uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania X.

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej: „skarżąca”,

„X.”) polegającą na informowaniu konsumentów będących stroną umów o

świadczenie przez X. usług telekomunikacyjnych zawartych na czas

nieokreślony, o jednostronnej zmianie warunków tych umów z dniem 1

grudnia 2014 r., polegającej na podwyższeniu opłaty abonamentowej o 7 zł

brutto, w sytuacji braku złożenia przez konsumenta do dnia 30 listopada

2014 r. oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy w razie braku akceptacji

nowych warunków, mimo że w umowach o świadczenie usług

telekomunikacyjnych nie zostały wskazane przesłanki umożliwiające

dokonanie przez X. jednostronnego podwyższenia opłaty abonamentowej w

trakcie trwania umowy, co narusza art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia

2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z

2016 r., poz. 3, dalej: u.p.n.p.r.) i w konsekwencji stanowi naruszenie art. 24

ust. 1 i 2 pkt 3 u.o.k.i.k. i stwierdził jej zaniechanie z dniem 28 października

2014 r.;

2. Na podstawie art. 27 ust. 4 w zw. z art. 26 ust. 2 u.o.k.i.k. w zw. z art. 7

ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji

i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1634)

nałożył na X. środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych

interesów konsumentów praktyki stwierdzonej w punkcie I decyzji w postaci:

1. obowiązku zwrócenia - w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się

decyzji - każdemu konsumentowi 7 zł za każdy miesiąc, przez który ww.

konsument opłacił abonament w podwyższonej wysokości wynikającej z

otrzymania informacji o jednostronnej zmianie warunków umowy o

świadczenie usług telekomunikacyjnych przez X., o której mowa w pkt. I

decyzji, aż do miesiąca (włącznie) poprzedzającego miesiąc wydania

niniejszej decyzji i który poinformował X. o woli otrzymania zwrotu ww.

części zapłaconego abonamentu;

2. obowiązku poinformowania wszystkich konsumentów, do których została

wysłana informacja o jednostronnej zmianie warunków umowy

o świadczenie przez X. usług telekomunikacyjnych, o której mowa

w pkt I decyzji i którzy opłacili przez co najmniej jeden miesiąc abonament w

podwyższonej wysokości (tj. wyższej o 7 zł w stosunku do tej sprzed

wprowadzenia zmiany), o przysługującym im prawie do uzyskania zwrotu

zapłaconego abonamentu w zakresie wskazanym w pkt II. 1. sentencji

decyzji poprzez:

II NSKP 43/24

3

1. wysłanie - w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji -

pisemnej informacji oraz wiadomości sms informującej o przysługującym

konsumentom prawie do uzyskania zwrotu części abonamentu wynikającego

z jego podwyższenia, o którym mowa w punkcie I sentencji decyzji oraz

czynnościach, jakie musi podjąć konsument w celu jego otrzymania, w tym o

konieczności wskazania przez konsumenta sposobu zwrotu przez X.

pieniędzy (przelewem bankowym lub przekazem pocztowym); przy czym

czas na podjęcie przez konsumenta tych czynności nie może być krótszy niż

1 miesiąc:

2. dwukrotną publikację, w odstępie co najmniej 7 dni na koszt X. - w terminie 30

dni od daty uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji - informacji o

przysługującym konsumentom prawie do uzyskania zwrotu części

abonamentu wynikającego z jego podwyższenia, o którym mowa w punkcie I

sentencji decyzji, w zakresie wskazanym w pkt II. 1. sentencji decyzji oraz

czynnościach, jakie musi podjąć konsument w celu jego otrzymania, na

jednej z pięciu pierwszych stron dziennika o zasięgu ogólnopolskim ze

średnim nakładem dziennym w wysokości co najmniej 100 000 egzemplarzy

w module obejmującym co najmniej 25% strony, czarną czcionką Times New

Roman nie mniejszą niż 10 punktów, na jasnym tle;

3. zamieszczenie, na koszt X. - w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się

przedmiotowej decyzji – informacji o przysługującym konsumentom prawie

do uzyskania zwrotu części abonamentu wynikającego z jego podwyższenia,

o którym mowa w punkcie I sentencji decyzji, w zakresie wskazanym w pkt

II. 1. sentencji decyzji oraz czynnościach, jakie musi podjąć konsument w

celu jego otrzymania, na oficjalnej stronie internetowej X. z siedzibą w W., tj.

na dzień wydania decyzji www [...].pl w ten sposób, że powyższe informacje

zostaną umieszczone na stronie głównej oraz będą utrzymywane na niej

przez okres 3 miesięcy;

4. obowiązku publikacji wersji jawnej decyzji w całości, na koszt X. na oficjalnej

stronie internetowej tego przedsiębiorcy tj. obecnie www [...].pl, w ciągu 7 dni

od daty uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji, w ten sposób, że

odnośnik do treści decyzji powinien zostać umieszczony na stronie głównej

oraz utrzymywania jej na przedmiotowej stronie internetowej przez okres 3

miesięcy od daty opublikowania na stronie internetowej.

5. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 u.o.k.i.k. w zw. z art. 7 ustawy z 5 sierpnia

2015 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1634) oraz stosownie do art.

33 ust. 4, 5 i 6 tej ustawy nałożył na X. karę pieniężną w wysokości 817 640

zł płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w

II NSKP 43/24

4

art. 24 ust. 1, 2 i 3 u.o.k.i.k. w zakresie opisanym w punkcie I sentencji

decyzji;

6. Na podstawie art. 77 ust. 1 u.o.k.i.k. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 5 sierpnia

2015r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1634) w związku

z art. 80 tej ustawy oraz stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 ww. ustawy, a

także na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960

r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 23, dalej:

„k.p.a.”) w związku z art. 83 u.o.k.i.k. obciążył X. kosztami postępowania

opisanego w punkcie I sentencji decyzji w sprawie naruszenia zbiorowych

interesów konsumentów w kwocie 62,70 zł i zobowiązał X. do ich zwrotu

Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od

dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji.

Od powyższej decyzji X. wniosła odwołanie, w którym zaskarżyła wydaną

decyzję w całości. Wyrokiem z dnia 14 marca 2019 r., XVII AmA 64/16 Sąd

Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zmienił

zaskarżoną decyzję w ten sposób, że uchylił punkt II podpunkt 1 i 2 oraz punkt III;

oddalił odwołanie w pozostałej części i zniósł wzajemnie między stronami koszty

procesu.

Apelację od powyższego wyroku wywiodły obie strony postępowania.

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2022 r., VII AGa 658/19

zmienił zaskarżony wyrok częściowo w ten sposób, że: w punkcie pierwszym

oddalił odwołanie w zakresie punktu II podpunkt 1 i 2 oraz punktu III decyzji

Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 29 lipca 2016 roku,

nr [...] i w punkcie trzecim zasądził od X. na rzecz Prezesa UOKiK kwotę 720 zł

tytułem zwrotu kosztów procesu. W punkcie drugim wyroku Sąd Apelacyjny oddalił

apelację X. i zasądził od X. na rzecz Prezesa UOKiK kwotę 540 zł tytułem kosztów

postępowania apelacyjnego.

Pismem z dnia 14 września 2022 r. X. wniosła skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2022 r., VII AGa 658/19,

zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie art. 60a ust. 1 i 3a, art. 61 ust. 5 i art. 51 oraz art. 56 ust. 1 pkt 9

ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne

(tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 34, dalej: „p.t.") w zw. z art. 20 ust. 2 dyrektywy

2002/22/WE Parlamentu Europejskiej i Rady z dnia 7 marca 2002 r.

w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności

elektronicznej praw użytkowników (dalej: „dyrektywy o usłudze powszechnej")

wykładanym zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 26 listopada 2015 r. w

sprawie C-326/14 - poprzez przyjęcie, że art. 60a ust. 1 i 3a, art. 61 ust. 5 i

II NSKP 43/24

5

art. 51 p.t. nie stanowią materialnoprawnej podstawy dokonywania przez

przedsiębiorcę telekomunikacyjnego zmian warunków umowy oraz cennika;

2. naruszenie art. 3841 k.c. - poprzez przyjęcie, że przepis ten nie stanowi

materialnoprawnej podstawy do dokonywania przez przedsiębiorcę zmian

wzorca umowy zawartej na czas nieoznaczony podlegającej swobodnemu

wypowiedzeniu;

3. naruszenie art. 65 k.c. - poprzez wadliwą wykładnię umów stosowanych

przez skarżącą i przyjęcie, że umowy te nie zawierały klauzuli uprawniającej

skarżącą do dokonania podwyżki, mimo że takie uprawnienie zostało

przewidziane w § 7 ust. 1 OWU;

4. naruszenie art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r. oraz art. 5 ust. 2 i art. 2 lit. h) dyrektywy

2005/29/WE oraz art. 2 Konstytucji RP w zw. z art 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3

u.o.k.i.k. - poprzez przyjęcie, że zakwestionowana przez Prezesa UOKiK

praktyka stanowi nieuczciwą praktykę rynkową z uwagi na naruszenie

dobrych obyczajów, podczas gdy na dzień zawierania umów z

konsumentami oraz dokonania przez X. zmiany warunków umowy o

świadczenie usług telekomunikacyjnych, reguły staranności zawodowej ani

dobre obyczaje nie obejmowały informowania konsumentów korzystających

z usług telekomunikacyjnych na podstawie umów zawartych na czas

nieokreślony o podwyższeniu cen usług jedynie w przypadku, gdy w umowie

wskazane zostały przesłanki umożliwiające takie podwyższenie;

5. naruszenie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 4 w zw. z art. 1 u.o.k.i.k.

w zw. z art. 2 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 7 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP

w zw. z art. 6 k.p.a. - poprzez nałożenie na X. w decyzji o uznaniu praktyki

za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów oraz stwierdzającej jej

zaniechanie obowiązku tzw. rekompensaty publicznej, tj. spełnienia na rzecz

konsumentów świadczenia pieniężnego w postaci zwrotu części opłaty

abonamentowej uiszczonej na skutek jednostronnej i w ocenie Prezesa

UOKiK bezprawnej zmiany umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych,

mimo że taka kompetencja Prezesa UOKiK nie wynika z art. 26 ust. 2 w zw.

z art. 27 ust. 4 u.o.k.i.k., co oznacza, że w tym zakresie Prezes UOKiK nie

działał w granicach i na podstawie przepisów prawa, wkraczając w

kompetencję sądów powszechnych do rozpatrywania spraw cywilnych;

6. naruszenie art. 328 § 2 k.p.c., art. 227 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. - poprzez

błędne uznanie, że okolicznościami faktycznymi istotnymi dla rozstrzygnięcia

sprawy są wyłącznie „takie fakty, które komponują treść właściwych,

mających zastosowanie norm materialnoprawnych" - podczas gdy istotne dla

rozstrzygnięcia sprawy mogą być fakty świadczące o naruszeniu przez

organ ochrony konkurencji norm proceduralnych, w tym statuujących zasadę

II NSKP 43/24

6

pogłębiania zaufania do organów państwa. Naruszenie to miało istotny

wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż w rezultacie Sąd II instancji

arbitralnie pominął część okoliczności towarzyszących stwierdzonemu

naruszeniu, mających wpływ na zasadność orzeczenia o karze. Sąd

Apelacyjny przywrócił mianowicie nałożoną na X. karę z powołaniem na

wydanie decyzji nr [...] w sprawie I., podczas gdy jeszcze po wydaniu tej

decyzji, Prezes UOKiK w postępowaniach dotyczących bezpośrednio X.

akceptował dokonywanie jednostronnych zmian warunków umów bez

klauzuli zawierającej szczegółowe przesłanki (wręcz wzywając X. do

dokonania takich właśnie zmian) - patrz szerzej zarzut VII poniżej;

7. naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 106 ust. 1

pkt 4 u.o.k.i.k. w zw. z art. 1 ust. 1 u.o.k.i.k. - poprzez nałożenie na X. sankcji

w postaci kary pieniężnej, mimo że zakwestionowane przez Prezesa UOKiK

działanie X. było zgodne z dotychczasową praktyką regulacyjną Prezesa

UOKiK oraz stanowiskiem wyrażonym bezpośrednio wobec X. (w tym - w

ramach postępowań toczących się wobec X. już po wydaniu Decyzji nr [...] w

sprawie I.).

W związku z powyższym X. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi II instancji,

z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

przed Sądem Najwyższym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes UOKiK wniósł o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej

w całości i w obu przypadkach o zasądzenie od X. na rzecz Prezesa UOKiK

kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać m.in.

oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości, czy w części (pkt 1), przytoczenie podstaw kasacyjnych wraz

z ich uzasadnieniem (pkt 2) oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę

orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany (pkt 3). Elementy

te mają dla skargi charakter konstrukcyjny, a ich brak nie podlega usunięciu.

II NSKP 43/24

7

Zgodnie z treścią art. 3983 § 1 k.p.c. skargę kasacyjną strona może oprzeć na

następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego

wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania,

jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty powinny być dostatecznie

precyzyjne, aby umożliwiały Sądowi Najwyższemu dokonanie kontroli orzeczenia

sądu drugiej instancji w ramach ograniczonej kognicji wynikającej z art. 39813

§ 1 k.p.c. Skarżący powinien wskazać przepisy, z których da się wywieść konkretną,

naruszoną - w jego ocenie - normę prawną. W przypadku podstawy kasacyjnej z art.

3983 § 1 pkt 1 k.p.c. zarzut powinien obejmować oprócz przytoczenia właściwych

jednostek redakcyjnych aktu prawnego i wskazania na formę ich naruszenia

(błędną wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie), wyjaśnienie istoty błędu

popełnionego przez sąd drugiej instancji. W przypadku zarzutu błędnej wykładni

prawa materialnego wyjaśnienie takie powinno przybrać formę rekonstrukcji normy

nieprawidłowo wywiedzionej z danych przepisów i wskazania jej rzeczywistej treści,

a w razie zarzutu błędnego zastosowania prawa: opisania, z jakich przyczyn

skarżący uważa, że zrealizowała się hipoteza normy, której dyspozycji sąd nie

zastosował, względnie zaszła sytuacja odwrotna. Z kolei zarzut naruszenia

przepisów postępowania powinien obejmować wskazanie tych przepisów wraz z

krótkim wyjaśnieniem, dlaczego działanie sądu drugiej instancji było z nimi

niezgodne i z jakich przyczyn uchybienie to mogło mieć istotny wpływ

na wynik sprawy.

Konieczność wskazania podstaw, na których zostaje oparte zaskarżenie

orzeczenia, jest konsekwencją ograniczenia ram postępowania kasacyjnego

i związanego z tym zakresu kognicji Sądu Najwyższego, sprawującego nadzór

judykacyjny nad działalnością orzeczniczą sądów powszechnych w ramach

określonych przepisami prawa procesowego. Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny

nie jest uprawniony do samodzielnego tworzenia lub dokonywania konkretyzacji

zarzutów kasacyjnych i do przeprowadzania wykładni skargi w celu poszukiwania

określonych podstaw kasacyjnych, jak również precyzowania za skarżącego

uchybień, jakich miał się dopuścić sąd odwoławczy. Działanie takie byłoby

niedopuszczalne nie tylko z tej przyczyny, że mogłoby okazać się niezgodne

z intencją oraz rzeczywistymi zamierzeniami strony wnoszącej skargę, lecz dlatego,

że mogłoby prowadzić do powstania wątpliwości co do roli Sądu Najwyższego

w sporze toczącym się między przeciwnikami procesowymi, dążącymi do ochrony

przeciwstawnych interesów. Powyższe prowadzi do wniosku, że ogólnikowe

zarzuty naruszenia przepisów prawa, w szczególności poprzestające na wyliczeniu

przepisów nie mogą być przedmiotem oceny Sądu Najwyższego, a skarga

kasacyjna, której podstawy nie zostały należycie skonkretyzowane podlega

odrzuceniu (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z: 24 lutego 1998 r.,

I CKN 518/97 i 6 maja 2022 r., II CSKP 529/22).

II NSKP 43/24

8

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy,

że zarzuty podniesione w petitum skargi kasacyjnej nie opierają się o ustawowe

podstawy skargi kasacyjnej określone w treści art. 3983 § 1 k.p.c. Formułując

zarzuty skarżąca nie wskazała czy zarzuca naruszenie prawa materialnego przez

błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie bądź też naruszenie

przepisów postępowania, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy. W stawianych zarzutach nie przytoczono również w żadnym miejscu

przepisu art. 3983 § 1 k.p.c. Podkreślić należy, że ustawodawca, wprowadzając

przymus adwokacko-radcowski, postawił skardze kasacyjnej wysokie wymagania

profesjonalne; wśród tych wymagań jest prawidłowe przytoczenie podstaw oraz ich

uzasadnienie (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 29 marca 2006 r., IV CSK

165/05, nie publ.).

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.

w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3

w zw. z art. 3986 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia.

[r.g.]

[a.ł]