Groźba odebrania uprawnień operatora wózka. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Sąd Rejonowy w Warszawie wyrokiem z dnia 7 września 2023 r., VII P

910/21 oddalił powództwo D.B. przeciwko P. sp. z o.o. o ustalenie stosunku pracy

oraz wynagrodzenie.

Wyrokiem z dnia 29 lipca 2024 r., XXI Pa 228/23 Sąd Okręgowy w

Warszawie oddalił apelację powoda (pkt I.) oraz zasądził od powoda na rzecz

pozwanej kwotę 795 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji

odwoławczej.

II PSK 58/25

2

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powód zarzucił naruszenie: 1.

art. 87 k.c.; 2. art. 233 § 1 w zw. z art. 391, 378 § 1, 382 i art. 387 § 21 k.p.c.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w aspekcie

naruszenia prawa materialnego gdyż w sposób oczywisty groźbę bezprawną w

rozumieniu art. 87 k.c. jest stawianie pracownika przed alternatywą rozwiązania

stosunku pracy bez wypowiedzenia, grożąc przy tym zabraniem uprawnień

operatora wózka widłowego jeśli nie zgodzi się na zawarcie porozumienia o

rozwiązaniu stosunku pracy w sytuacji gdy pracodawca nie dysponuje

jednoznacznymi przesłankami, że doszło do ciężkiego naruszenia obowiązków

pracowniczych (spożywania alkoholu w pracy), a jedynie niepotwierdzonymi

informacjami, że do takiego zdarzenia mogło dojść.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego

rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach procesu z uwzględnieniem kosztów

dotychczasowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia skargi o jej

oddalenie jako bezzasadnej oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego

kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia jej celem merytorycznego

rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

II PSK 58/25

3

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że

zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie,

a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc

pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i

procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w

takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej

wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd

Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca

2022 r., II USK 549/21, LEX nr 3453130; z dnia 14 września 2016 r., V CSK 143/16,

LEX nr 2135552; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z dnia

1 grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX nr 2021944).

W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi

kasacyjnej został oparty na przesłance oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), ale skarżący nie zdołał wykazać występowania tej

przesłanki.

Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że jeżeli strona skarżąca powołuje się

na oczywistą zasadność skargi, to powinna zawrzeć w niej wywód prawny, z

którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność

łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2009 r., V CSK 263/09, LEX nr 1431073 czy z

dnia 3 lipca 2008 r., IV CZ 43/08, LEX nr 794013). Wobec tego odwołanie się do

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na

okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również

wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi, czego w przedmiotowym

wniosku zdecydowanie zabrakło.

II PSK 58/25

4

Skarżący musi też wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się

"oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że

rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia

(nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem

wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący

powinien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego oczywistości,

widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC

2006 Nr 4, poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 9

marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia 10 stycznia 2012 r., I PK

104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej

rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w

sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Zatem we wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne

jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji

jest w oczywisty sposób sprzeczny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Należy przy tym podkreślić, iż

nie spełnia tych wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie

zawartego tam zarzutu dodatkowo określeniem "rażącego", "ewidentnego",

"kwalifikowanego" lub "oczywistego", jeżeli nie zostanie wykazane, w czym

przejawia się oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z dnia 20

sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117; z dnia 11 kwietnia 2018 r., III UK

98/17, LEX nr 2497587). O tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może

decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Nie jest

zatem dopuszczalne przenoszenie argumentacji służącej wykazaniu przyczyny

kasacyjnej do uzasadnienia podstaw kasacyjnych ani odwoływanie się do tego

uzasadnienia, podstawy skargi bowiem są badane dopiero przy rozpoznawaniu

skargi, po jej przyjęciu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia

II PSK 58/25

5

2018 r., III CSK 337/17, LEX nr 2483656 czy z dnia 11 kwietnia 2018 r., II UK

277/17, LEX nr 2490632).

Wymienionych wyżej wymogów co do przesłanki oczywistej zasadności (art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) nie spełnia wniesiona skarga kasacyjna, ponieważ skarżący

nie zdołał wykazać, aby Sąd drugiej instancji w sposób kwalifikowany naruszył

wskazany przez skarżącego przepis.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że bezprawność groźby

polega na sprzecznym z prawem działaniu osoby posługującej się groźbą, lub na

wykorzystaniu działania formalnie zgodnego z prawem do osiągnięcia celu, dla

którego prawo to nie przysługuje (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2002

r., I CKN 1134/99 (OSNC 2003, nr 3, poz. 36).

Poinformowanie pracownika przez przełożonego o negatywnej ocenie

samowolnego działania tego pracownika i wskazanie na możliwe konsekwencje

prawne, w tym uprzedzenie pracownika, że jego czyn może być uznany za dający

podstawę do zwolnienia bez wypowiedzenia, nie stanowi bezprawnej groźby w

rozumieniu art. 87 k.c. w związku z art. 300 k.p. ( wyroki Sądu Najwyższego z dnia:

5 stycznia 1983 r., I PR 106/82, OSNC 1983, nr 9, poz. 137 i 8 maja 2002 r., I PKN

106/01, LEX nr 564458).

Sąd Najwyższy przyjmował także, że zagrożenie rozwiązania umowy

usprawiedliwione tym, że druga strona umowy nie wykonuje ciążących na niej

obowiązków lub wykonuje je nienależycie, nie jest działaniem bezprawnym w

rozumieniu art. 87 k.c., stanowi tylko zapowiedź możliwości wykonania uprawnienia

kształtującego wynikającego z takiej umowy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17

lutego 2004 r., I PK 253/03, LEX nr 602403).

Możliwość uchylenia się przez pracownika od skutków prawnych

oświadczenia woli w przypadku przekazania mu przez pracodawcę informacji o

zamiarze jednostronnego rozwiązania umowy o pracę, zależy od tego, czy celem

pracodawcy było wymuszenie w ten sposób na pracowniku wyrażenia zgody na

rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron. Tylko wówczas, gdyby z

ustaleń faktycznych sprawy wynikało, iż celem pozwanego pracodawcy miało być

wymuszenie na pracowniku określonego oświadczenia woli, możliwe byłoby

II PSK 58/25

6

zastosowanie art. 87 k.c. To, że pracownik podejmował decyzję w warunkach presji

nie oznacza jeszcze, iż presja ta była równoznaczna z celem pracodawcy

polegającym na dążeniu do wymuszenia na pracowniku zgody na rozwiązanie

umowy o pracę na mocy porozumienia stron. Innymi słowy, nie można stawiać

znaku równości między poinformowaniem pracownika o zamiarze rozwiązania z

nim umowy o pracę a groźbą bezprawną. Z reguły informacja taka ma umożliwić

pracownikowi przedstawienie swoich racji, czy stworzenie szansy na bardziej

korzystny dla niego sposób rozwiązania z nim umowy o pracę, co nie oznacza, że

jej celem jest wymuszenie na nim określonego oświadczenia woli (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 22 stycznia 2004 r., I PK 199/03, OSNP 2004 nr 22, poz. 384),

W wyroku z dnia 2 marca 2012 r., I PK 109/11 (OSNP 2013, nr 3-4, poz. 27)

Sąd Najwyższy zaznaczył, że groźba bezprawna w rozumieniu art. 87 k.c. oznacza

zagrożenie podjęcia działania niezgodnego z prawem lub zasadami współżycia

społecznego (użycie bezprawnego środka) lub zagrożenie podjęcia działania

zgodnego z prawem, ale zmierzającego do osiągnięcia celu niezgodnego z prawem

lub zasadami współżycia społecznego (zmierzanie do bezprawnego celu), przy

czym uwzględniać należy wszystkie okoliczności sprawy (sposób zachowania stron

i sytuację, w której się znajdują) a ich ocenę trzeba pozostawić sądowi

orzekającemu.

Z ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie wynika, że z inicjatywą

rozwiązania umowy o pracę z powodem wyszedł pozwany pracodawca, a

motywacją w tym zakresie było podejrzenie, że powód wspólnie z innymi

pracownikami spożywali alkohol na terenie zakładu pracy. Przeświadczenie

pracodawcy wynikało z całokształtu okoliczności, w tym późniejszemu przyznaniu

się powoda do spożywania alkoholu.

Za uprawnione Sąd drugiej instancji uznał zwrócenie uwagi przez

pracodawcę na posiadane przez pracownika uprawnienia operatora wózka

widłowego i okoliczności uzasadniające cofnięcie takich uprawnień, które ocenił

jako pozostające wyrazem lojalności względem pracownika.

W ocenie Sądu drugiej instancji w stanie faktycznym sprawy nie można

przyjąć, aby pracodawca zastosował wobec pracownika groźbę bezprawną.

II PSK 58/25

7

Skarżący uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania prezentuje odmienne stanowisko niż Sądy orzekające w niniejszej

sprawie. Przyjęcie propozycji strony skarżącego równałoby się uznaniu za

oczywiste naruszenie prawa każdego rozstrzygnięcia pozostającego w opozycji do

treści strategii procesowej strony, co ze zrozumiałych przyczyn nie jest do przyjęcia.

W tym miejscu należy również przypomnieć, że w myśl art. 3983 § 3 k.p.c.

podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub

oceny dowodów, a zatem przemawiać również za oczywistą zasadnością skargi. W

przeciwnym razie zachodziłby dysonans między etapem przedsądu a późniejszym

rozpoznaniem podstaw kasacyjnych z ograniczeniem wynikającym z tego przepisu,

a także wobec związania ustaleniami stanu faktycznego, na którym oparto

zaskarżony wyrok (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2019 r., I UK

89/18, LEX nr 2638107). Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 marca 2018 r., I PK 102/17, LEX nr 3130899). Sąd

Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.).

Przeprowadzony wywód jednoznacznie świadczy, że podstawy skargi

kasacyjnej nie są oczywiście uzasadnione. Brak też podstaw do twierdzenia, że

wystąpiły inne przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dlatego

zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c., art. 98 § 1 i art. 98 § 11 k.p.c. należało orzec jak w

sentencji.

[I.T.]

[a.ł]