Dodatek dla ratowników nie zaliczony na poczet podwyżki. SN oddalił skargę ZOZ-u w S.

Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2023 r. w wyniku

rozpoznania apelacji wniesionej przez pozwany Zespół Opieki Zdrowotnej w S. od

wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 30 sierpnia 2023 r., oddalił apelację;

zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów kwotę po 1800 zł złotych

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą z

II PSKP 8/25

2

ustawowymi odsetkami za opóźnienie po upływie tygodnia od uprawomocnienia się

do dnia zapłaty.

Powód A.G. po ostatecznym sprecyzowaniu roszczenia wniósł przeciwko

pozwanemu Zespołowi Opieki Zdrowotnej w S. o zasądzenie na jego rzecz łącznej

kwoty 24 605,83 złotych zgodnie z wyliczeniami wskazanymi przez biegłego w opinii

uzupełniającej z dnia 28 października 2022 r. co do kwot za poszczególne miesiące

wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie tytułem wyrównania wynagrodzenia w

łącznym okresie od lipca 2017 r. do grudnia 2020 r.

Powód J.W. po ostatecznym sprecyzowaniu roszczenia wniósł przeciwko

pozwanemu Zespołowi Opieki Zdrowotnej w S. o zasądzenie na jego rzecz łącznej

kwoty 27 862,34 złotych zgodnie z wyliczeniami wskazanymi przez biegłego w opinii

uzupełniającej z dnia 28 października 2022 r. co do kwot za poszczególne miesiące

wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie tytułem wyrównania wynagrodzenia w

łącznym okresie od lipca 2017 r. do grudnia 2020 r.

Kwoty te zostały ostatecznie sprecyzowane pismami procesowymi z dnia

13 lutego 2023 r. i 14 lutego 2023 r.

Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie -umorzył

postępowanie w zakresie kwoty co do powoda A.G. – 21 170,20 złotych i J.W. – 17

913,69 złotych ( pkt I); - zasądził od pozwanego Zespołu Opieki Zdrowotnej w S.

na rzecz A.G. kwotę 16 345,73 zł. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie co

do kwot za poszczególne miesiące w zakresie określonym tym punktem wyroku ( pkt

II); - zasądził od pozwanego Zespołu Opieki Zdrowotnej w S. na rzecz J.W. kwotę 18

129,09 zł. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie co do kwot za poszczególne

miesiące w zakresie określonym tym punktem wyroku (pkt III); - w pozostałym

zakresie oddalił powództwa (pkt IV); - zniósł miedzy stronami wzajemnie koszty

procesu (pkt V); - nadał wyrokowi w pkt II rygor natychmiastowej wykonalności do

kwoty 8 551,67 złotych (pkt VI); - nadał wyrokowi w pkt III rygor natychmiastowej

wykonalności do kwoty 11 785,56 złotych ( pkt VII); - nakazał ściągnąć od pozwanego

na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Olsztynie kwotę 2 752,72 złotych

tytułem nieopłaconych kosztów sądowych, w tym 1 013,08 złotych tytułem

wynagrodzenia biegłego oraz 1 739,64 złotych tytułem opłat od pozwów.

Sąd pierwszej instancji ustalił następujący stan faktyczny :

II PSKP 8/25

3

Powód A.G. i J.W. są zatrudnieni u pozwanego na podstawie umów o pracę,

w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowiskach ratowników medycznych.

Powodowie świadczą pracę w ramach zespołu ratownictwa medycznego SP ZOZ w

S..

U pozwanego od dnia 9 listopada 1998 roku obowiązuje regulamin

wynagradzania wraz z aneksami.

Informacją Dyrektora ZOZ w S. z 28 lipca 2017 r. na podstawie załącznika do

rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych

warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej ustalono dla ratowników

medycznych kwotę dodatku do wynagrodzenia brutto w wysokości 400 zł. Dodatek

obejmował wszystkie składniki i pochodne od wynagrodzenia łącznie z ZUS zakładu.

Dodatek miał być wypłacany w okresie od 1 lipca 2017 r. do 31 grudnia 2017 r.

Zgodnie z oświadczeniami pracodawcy z 7 lutego 2019 r., 8 kwietnia 2019 r., 3 lutego

2020 r., 20 kwietnia 2020 r. pracodawca zobowiązał się wypłacać kwotę 400 zł jako

dodatek do wynagrodzenia w miesiącach od 1 stycznia 2019 r. do 31 sierpnia 2019

r., od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Jednocześnie oświadczeniami

pracodawcy z 7 lutego 2019 r., 8 kwietnia 2019 r., 24 października 2019 r., 3 lutego

2020 r., 20 kwietnia 2020 r., 15 lutego 2021 r. (obok wypłaty dodatku w wysokości

400 zł brutto) wypłacano kwoty odpowiednio: 800 zł, 1200 zł, 1600 zł włączając je do

wynagrodzenia zasadniczego z pochodnymi.

Zarządzeniem nr […] z dnia 26 2017 r. w związku z realizacją ustawy z dnia 8

czerwca 2017 r. dotyczącej najniższego wynagrodzenia pracowników ZOZ w S.

zarządzono, iż od 1 lipca do 30 września 2017 r. 10 % wynikające z ustawy z dnia 8

czerwca 2017r. o sposobie ustalenia najniższego wynagrodzenia zasadniczego

pracowników wykonujących zawody medyczne zatrudnionych w podmiotach

leczniczych zostało zaspokojone w stosunku do ratowników jako wypłata dodatku

wypłaconego na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o

świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Od 01

października nastąpi włączenie dodatku dla ratowników-190 zł brutto do płacy

zasadniczej.

Zgodnie z porozumieniami z dnia 29 maja 2018 r. oraz z dnia 12 lipca 2018 r.

zawartymi pomiędzy Dyrekcją ZOZ w S. a Międzyzakładowym Związkiem

II PSKP 8/25

4

Zawodowym Solidarność reprezentującym pracowników w związku z realizacją

ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. dotyczącej najniższego wynagrodzenia

zasadniczego pracowników wykonujących zawody medyczne zatrudnionych w

podmiotach leczniczych, ustalono, iż od dnia 1 lipca 2018 r. nastąpi włączenie

dodatku dla ratowników i pielęgniarek RTM w kwocie 190 zł brutto do płacy

zasadniczej. Natomiast zgodnie z protokołem uzgodnień wskazano, że jeżeli

wynagrodzenie zasadnicze nie osiągnie wymaganego poziomu, podwyżka nastąpi

zgodnie z wyliczeniami.

Zarządzeniem nr […] z dnia 14 czerwca 2019 r. w sprawie podwyżek dla

personelu z dniem 1 lipca 2019 r. zarządzono podwyższenia wynagrodzenia

zasadniczego pracowników zatrudnionych w ZOZ w S. na podstawie ustawy z dnia

8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalenia najniższego wynagrodzenia zasadniczego

pracowników wykonujących zawody medyczne zatrudnionych w podmiotach

leczniczych” dla ratowników medycznych- 190 zł brutto do płacy zasadniczej,

włączenie dodatku.

Zgodnie z aneksami do umów o pracę, powodowie od dnia 1 stycznia 2015 r.

otrzymywali wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 1909,23 zł, natomiast na

podstawie aneksów obowiązujących od dnia 1 października 2017 r., powodom

podniesiono wynagrodzenie zasadnicze o kwotę 190 zł brutto. Kolejne podwyżki

wynagrodzenia dotyczące powodów miały miejsce odpowiednio: od dnia 1 lipca

2018 r.- wzrost o kolejne 190 zł, od dnia 1 lipca 2019 r.- 189,77 zł oraz od dnia 1 lipca

2020 r.-190 zł.

Wynagrodzenie powodów od 1 lipca 2017 r. wzrastało poprzez wypłatę przez

pracodawcę kwot, które pracodawca realizował jako dodatek w wysokości 400 zł.

Wypłata dokonywana była poprzez wypłatę kwoty 400 zł brutto z ZUS pracodawcy

od 1 lipca 2017 r. Następnie od 1 października 2017 r. włączono tę kwotę do

wynagrodzenia zasadniczego jako realizację ustawy o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych. Od 1 stycznia 2018 r. ponownie wypłacano dodatek.

Następnie od 1 lipca 2018 r., 1 lipca 2019 r., 10 lipca 2020 r. włączano kwotę dodatku

do wynagrodzenia zasadniczego (wliczając w tę wartość pochodne i ZUS). Co do

zasady w okresie od stycznia do czerwca danego roku miała następować wypłata

II PSKP 8/25

5

dodatku z rozporządzenia. Od lipca danego roku dodatek podlegał włączeniu do

wynagrodzenia zasadniczego.

Za okres od lipca 2017 r. do grudnia 2020 r. powodom pracodawca wypłacił

kwoty tytułem dodatku z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 2018 r.

umieszczając stosowne kwoty na paskach wynagrodzeń pod pozycjami: 130-

regulacja, ustawa 203, pielęgniar podwyżka, pielęgniar podwyżka wyrówna.

Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Ministerstwo Zdrowia w piśmie z

dnia 5 września 2018 roku, stanowiącego odpowiedź na zapytanie Ogólnopolskiego

Związku Zawodowego Ratowników Medycznych, wysokość dodatku do

wynagrodzenia winna być wyliczona w oparciu o ilość godzin przepracowaną przez

konkretną osobę w danym miesiącu. Wyjaśniono także, że zwiększenie

wynagrodzenia zasadniczego ratowników pozostaje odrębne od dodatku

przyznawanego na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia. W odpowiedzi na

zapytanie pracodawcy Dyrektor NFZ […] Oddziału Wojewódzkiego w O. wskazał, iż

włączenie podwyżek do płacy zasadniczej leży w gestii pracodawcy.

Z uwagi na fakt, iż wyliczenie należnych powodom wynagrodzeń i dodatków

wymagało wiadomości specjalnych, Sąd pierwszej instancji dopuścił dowód z opinii

biegłego z zakresu rachunkowości i księgowości.

Biegły w sporządzonej opinii wskazał, iż powód A.G. winien w okresie od dnia

1 lipca 2017 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. otrzymać wynagrodzenie zasadnicze w

łącznej kwocie 76.688,49 złotych, natomiast w analizowanym okresie wymieniony

otrzymał wynagrodzenie zasadnicze w łącznej kwocie 84.678,34 złotych. Z tytułu

wynagrodzenia zasadniczego otrzymał wynagrodzenie zasadnicze w kwocie

przewyższającej łącznie o 7.989,85 zł wynagrodzenie zasadnicze należne zgodnie z

obowiązującymi przepisami. W okresie od lipca 2017 r. do grudnia 2020 r. A.G.

winien otrzymać łącznie dodatek w kwocie 32.595,68 zł. W ocenie biegłego, biorąc

pod uwagę wynagrodzenie zasadnicze oraz dodatek należne powodowi i

kompensując to z wypłaconym wynagrodzeniem zasadniczym, należności powoda

zamykają się kwotą 24.605,83 zł.

W części opinii dotyczącej powoda J.W., biegły uznał, iż winien on w okresie

od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. otrzymać wynagrodzenie

zasadnicze w łącznej kwocie 86.430,11 zł, natomiast otrzymał- 95.493,70 zł. Z tytułu

II PSKP 8/25

6

wynagrodzenia zasadniczego powód otrzymał wynagrodzenie zasadnicze w kwocie

przewyższającej łącznie o 9.063,59 zł wynagrodzenie zasadnicze należne zgodnie z

obowiązującymi przepisami. W okresie od lipca 2017 r. do grudnia 2020 r. J. W.

winien otrzymać łącznie dodatek w kwocie 36.925,93 zł. Kompensując należne

wynagrodzenie zasadnicze powoda oraz należny mu dodatek z wypłaconym

wynagrodzeniem, należności powoda wynoszą 27.862,34 zł.

Z uwagi na zastrzeżenia pełnomocników stron, Sąd dopuścił dowód z opinii

uzupełniającej biegłego. W pisemnej opinii uzupełniającej biegły odnosząc się do

zastrzeżeń strony powodowej wskazał, iż składka odprowadzana na Fundusz Pracy

od wynagrodzeń wynosi 2,45%, natomiast po zmianach, składka nadal

odprowadzana jest w tej samej wysokości, z tym, że jej część trafia bezpośrednio na

Fundusz Solidarnościowy. Biegły wskazał także, że przyjęcie dodatku za okres od

dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. w kwocie 1.600 zł spowoduje wzrost

należności powodów: A.G. - o kwotę 987,42 zł (łącznie- 1001,70 zł), J.W. - o kwotę

987,42 zł (łącznie- 1.001,90 zł).

Pracodawca dokonując wypłaty kwoty 190 zł w części zaliczał tę kwotę jako

realizację dodatku określonego w ustawie z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników wykonujących

zawody medyczne zatrudnionych w podmiotach leczniczych, a w części jako

realizację rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 2018 r. zmieniającego

rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki

zdrowotnej. Jednocześnie celem realizacji wymogu wypłaty dodatku, a następnie od

1 stycznia 2019 r. średniego wzrostu miesięcznego wynagrodzenia w wysokości

400 zł i jego wielokrotności pozwany zaliczał na tę kwotę także wyliczone od tej

wartości pochodne takie jak: wysługa lat, godziny nocne, godziny świąteczne,

dodatek wyjazdowy. W części ze 190 zł odpowiadającej realizacji założeń ww.

rozporządzenia wypłacono w ramach dodatków: a) powodowi A.G. łącznie kwotę

2953,83 zł, b) powodowi J.W. łącznie kwotę 3417,41 zł.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd pierwszej instancji uznał,

że powództwa powodów po ich ostatecznym sprecyzowaniu są słuszne co do zasady.

Na wstępie zauważył, iż spór w przedmiotowej sprawie koncentrował się

przede wszystkim wokół odmiennego interpretowania przepisów dotyczących

II PSKP 8/25

7

wzrostu wynagrodzenia ratowników medycznych oraz przyznawania im dodatków do

wynagrodzenia. Jak wynika bowiem z treści pozwów powodowie dochodzili od

pozwanego dwóch roszczeń tj. wyrównania wynagrodzenia zasadniczego w oparciu

o przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego

wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach

leczniczych oraz dodatku do wynagrodzenia (tzw. dodatku zembalowego) na

podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 2018r. zmieniającego

rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki

zdrowotnej.

Wskazał, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku

o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz.U. z 2017 roku poz. 1473)

do dnia 31 grudnia 2021 r. podmiot leczniczy dokonuje podwyższenia wynagrodzenia

zasadniczego pracownika wykonującego zawód medyczny, którego wynagrodzenie

zasadnicze jest niższe od najniższego wynagrodzenia zasadniczego, ustalonego

jako iloczyn współczynnika pracy określonego w załączniku do ustawy i kwoty

przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w roku

poprzedzającym ustalenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu

Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski",

do wysokości nie niższej niż najniższe wynagrodzenie zasadnicze, z uwzględnieniem

następujących warunków:

1) sposób podwyższania wynagrodzenia zasadniczego ustalają, w drodze

porozumienia, strony uprawnione w danym podmiocie leczniczym do zawarcia

zakładowego układu zbiorowego pracy, zwanego dalej "porozumieniem";

2) podmiot leczniczy, u którego nie działa zakładowa organizacja

związkowa, zawiera porozumienie z pracownikiem wybranym przez pracowników

podmiotu leczniczego do reprezentowania ich interesów;

3) porozumienie zawiera się corocznie do dnia 31 maja;

4) jeżeli porozumienie nie zostanie zawarte w terminie określonym w pkt

3, sposób podwyższania wynagrodzenia zasadniczego ustala, w drodze zarządzenia

w sprawie podwyższenia wynagrodzenia, zwanego dalej "zarządzeniem":

a) kierownik podmiotu leczniczego,

II PSKP 8/25

8

b) podmiot tworzący, o którym mowa w art. 4 pkt 1 - w przypadku

podmiotów leczniczych działających w formie jednostek budżetowych, o których

mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

Ścieżka osiągnięcia powyższego celu przewidziana została w art. 3 ust. 1 pkt.

5 cytowanej ustawy, który wskazywał, iż ustalony w drodze porozumienia albo

zarządzenia sposób podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego zapewnia

proporcjonalny dla każdej z grup zawodowych średni wzrost tego wynagrodzenia,

przy czym:

a) na dzień 1 lipca 2017 r. wynagrodzenie zasadnicze pracownika

wykonującego zawód medyczny podwyższa się co najmniej o 10% kwoty

stanowiącej różnicę pomiędzy najniższym wynagrodzeniem zasadniczym a

wynagrodzeniem zasadniczym tego pracownika,

b) na dzień 1 lipca 2018 r. wynagrodzenie zasadnicze pracownika

wykonującego zawód medyczny podwyższa się co najmniej o 20% kwoty

stanowiącej różnicę pomiędzy najniższym wynagrodzeniem zasadniczym a

wynagrodzeniem zasadniczym tego pracownika,

c) na dzień 1 lipca 2019 r. wynagrodzenie zasadnicze pracownika

wykonującego zawód medyczny podwyższa się co najmniej o 20% kwoty

stanowiącej różnicę pomiędzy najniższym wynagrodzeniem zasadniczym a

wynagrodzeniem zasadniczym tego pracownika,

d) na dzień 1 lipca 2020 r. wynagrodzenie zasadnicze pracownika

wykonującego zawód medyczny podwyższa się co najmniej o 20% kwoty

stanowiącej różnicę pomiędzy najniższym wynagrodzeniem zasadniczym a

wynagrodzeniem zasadniczym tego pracownika,

e) na dzień 1 lipca 2021 r. wynagrodzenie zasadnicze pracownika

wykonującego zawód medyczny podwyższa się co najmniej o 20% kwoty

stanowiącej różnicę pomiędzy najniższym wynagrodzeniem zasadniczym a

wynagrodzeniem zasadniczym tego pracownika.

Sąd pierwszej instancji dalej wskazał, że powodowie dochodzili w niniejszym

procesie także należności z tytułu dodatku w oparciu o rozporządzenie Ministra

Zdrowia z dnia 12 lipca 2018r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych

warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2018 r.,

II PSKP 8/25

9

poz.1373). W § 2 rozporządzenia przewidziano, iż w terminie 14 dni od dnia

ogłoszenia niniejszego rozporządzenia świadczeniodawca posiadający co najmniej

jedną z umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w § 3 ust.

1, przekaże do dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego Narodowego

Funduszu Zdrowia, zwanego dalej "Funduszem", za pośrednictwem serwisów

internetowych, o których mowa w § 10 załącznika do rozporządzenia zmienianego w

§ 1, informację sporządzoną według stanu na dzień ogłoszenia rozporządzenia:

1) o liczbie ratowników medycznych udzielających świadczeń opieki

zdrowotnej w zakresach, o których mowa w § 3 ust. 1, w przeliczeniu na liczbę etatów

albo równoważników etatów ratowników medycznych, realizujących te świadczenia

w okresie od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. oraz od dnia 1 stycznia

2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r.;

2) o kwocie dodatkowych środków przyznanych ratownikom medycznym

po dniu 1 lipca 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. oraz od dnia 1 stycznia 2018 r. do

ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc wejścia w życie rozporządzenia,

z wyłączeniem dodatków, o których mowa w art. 1511 k.p., oraz dodatków, o których

mowa w art. 65 i 88 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.

U. z 2018 r. poz. 160, 138, 650 i 1128).

Zgodnie z § 3 cytowanego aktu prawnego świadczeniodawca jest obowiązany

przeznaczyć środki otrzymane w ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki

zdrowotnej w zakresie:

1) leczenia szpitalnego,

2) opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień realizowanych w

warunkach stacjonarnych lub dziennych,

3) świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki

długoterminowej realizowanych w warunkach stacjonarnych,

4) opieki paliatywnej i hospicyjnej realizowanych w warunkach

stacjonarnych,

5) świadczeń wysokospecjalistycznych

- na wypłatę dodatku w wysokości 400 zł miesięcznie, za okres od dnia 1 lipca

2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r., oraz 800 zł miesięcznie, za okres od dnia 1

stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r., w tym na składki na ubezpieczenie

II PSKP 8/25

10

społeczne i Fundusz Pracy, dla ratowników medycznych udzielających świadczeń

opieki zdrowotnej u tego świadczeniodawcy, w przeliczeniu na jeden etat lub

równoważnik etatu ust. 1). Kwota, o której mowa w ust. 1, zostanie pomniejszona o

kwotę, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 ( ust 2).

Dokonując analizy prawnej zgłoszonych przez powodów roszczeń - w

pierwszej kolejności Sąd Rejonowy podkreślił, iż w jego ocenie oba dochodzone

świadczenia mają charakter rozłączny. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem

prezentowanym przez stronę pozwaną, iż winno następować zaliczanie dodatku na

rzecz wyrównania wynagrodzenia zasadniczego oraz, że rozporządzenie z dnia

12 lipca 2018r. stanowiło wykonanie przepisów art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca

2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Zauważył, iż omawiana

ustawa reguluje odrębną instytucję prawną, określoną w art. 1 i 3 oraz kolejnych

przepisach ustawy. Natomiast rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 137

ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych i wprowadza zmianę do rozporządzenia z

dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń

opieki zdrowotnej. Brak jest przepisu wskazującego w stosunku do ratowników

medycznych, na charakter wykonawczy przedmiotowej zmiany rozporządzenia w

związku z regulacją wprowadzoną w art. 1 i 3 ustawy z dnia 8 czerwca2017 r. o

sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych.

W kontekście postulatu pozwanego łącznego traktowania omawianych

należności podkreślił, iż nie uszło uwadze Sądu brzmienie art. 3 ust. 3 przywoływanej

ustawy. W przepisie tym przewidziano, iż ustalony w drodze porozumienia albo

zarządzenia sposób podwyższania wynagrodzenia zasadniczego osoby zajmującej

stanowisko pielęgniarki lub położnej uwzględnia wzrost miesięcznego

wynagrodzenia danej pielęgniarki albo położnej dokonany na podstawie przepisów

wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o

świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Niemniej

jednak, jak wskazuje literalne brzmienie przedmiotowego przepisu, dotyczy on

uwzględniania wzrostu wynagrodzenia pielęgniarek i położnych. Z analizy przepisu

II PSKP 8/25

11

wynika, iż pomimo wprowadzanych do ustawy zmian nie podlegał on zmianie w

zasadniczej swej treści.

Dlatego też, zdaniem Sądu pierwszej instancji nie może stanowić podstawy

do zaliczania tzw. dodatku zembalowego przyznanego ratownikom na poczet

podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego. Sąd podkreślił, że z powyższą

interpretacją zgodne jest stanowisko przedstawione przez Ministerstwo Zdrowia z

dnia 5 września 2018 r. w odpowiedzi na zapytanie Ogólnopolskiego Związku

Zawodowego Ratowników Medycznych. W piśmie zawarto stwierdzenie, iż „Kwestia

podwyżek przewidzianych w rozporządzeniu z dnia 12 lipca 2018r. powinna być

rozpatrywana odrębnie od ustawy z dnia 8 czerwca 2017r. o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników wykonujących zawody

medyczne zatrudnionych w podmiotach leczniczych (...). Ratownicy medyczni mają

prawo otrzymać dodatkowe środki na podstawie ww. rozporządzenia - ponad kwoty

przewidziane w ustawie z dnia 8 czerwca 2017 r.”

Jednocześnie nie był sporny fakt, iż powodowie spełniali przesłanki do

uzyskania dochodzonych przez nich świadczeń, w tym wykonywali pracę w ramach

zespołu ratownictwa medycznego SP ZOZ w S.

Świadczenie określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca

2018 r., a określane jako dodatek (dodatek zembalowy) w ocenie Sądu pierwszej

instancji, winno być świadczeniem niezależnym od wynagrodzenia brutto i jak

wskazuje rozporządzenie stanowi ono dodatek do wynagrodzenia. Świadczenie to

powinno być wypłacane w okresach wskazanych w rozporządzeniu tj. od 1 lipca

2017 r. do 31 grudnia 2017 r.- w wysokości 400 zł i następnie kolejne za okresy od 1

stycznia do końca grudnia następujących po sobie lat.

Reasumując powyższe rozważania i ustalenia, Sąd ten doszedł do

przekonania co do zasadności dochodzonych przez powodów roszczeń.

Celem prawidłowego ustalenia należnych powodom kwot Sąd dopuścił dowód

z opinii biegłego z zakresu księgowości. Sąd podzielił opinię główną i uzupełniającą

jako sporządzone dokładnie i rzetelnie. W ocenie Sądu dały one podstawy do

dokonania stosownych ustaleń w sprawie, z uwagi na ich precyzję, przejrzystość oraz

ustosunkowanie się przez biegłego do wszystkich zagadnień, które były

przedmiotem rozważań opiniującego.

II PSKP 8/25

12

Biegły miał za zadanie przy uwzględnieniu kwot wypłaconych powodom w

okresach spornych z tytułu wynagrodzenia zasadniczego, dodatków oraz

podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego (tj. z tytułu dochodzonych świadczeń),

wyliczyć należne dodatki z rozporządzenia oraz podwyższenie wynagrodzenia

zasadniczego. Biegły dokonał stosownych obliczeń a strona powodowa ostatecznie

wniosła o zasądzenie kwot zgodnie z wyliczeniami biegłego. Sąd pierwszej instancji

dokonując rozstrzygnięcia oparł się na wyliczeniach wynikających z opinii głównej,

uzupełnionej danymi z opinii uzupełniającej. W opinii uzupełniającej bowiem biegły

zasadnie uwzględnił kwotę 1600 zł z tytułu dodatku przysługującego powodom w

okresie od stycznia do marca 2020 r.

Dokonując, na potrzeby niniejszej sprawy, wyliczenia należnych powodom

kwot Sąd pierwszej instancji dodatkowo uznał za celowe pomniejszenie ustalonych

przez biegłego należności o wartości wypłaconych pracownikom przez pracodawcę

dodatków. Uwzględnił w związku z tym kwoty z list płac umieszczone pod pozycjami:

130- regulacja, ustawa 203, pielęgniar podwyżka, pielęgniar podwyżka wyrówna.

W związku z zaliczaniem kwoty 190 zł i następnych na poczet zarówno

realizacji ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. jak i dodatku zembalowego strona

pozwana od powyższej kwoty włączonej do wynagrodzenia zasadniczego wyliczała

stosowne dodatki tzw. pochodne.

W tym kontekście Sąd zauważył, iż porozumienia pomiędzy Dyrekcją ZOZ w

S. i MZZ Solidarność z 29 maja 2018 r. i 12 lipca 2018 r. dotyczyły realizacji ustawy

z 8 czerwca 2017 r. wskazując na włączenie kwoty 190 zł brutto do płacy zasadniczej.

Porozumienia nie statuowały, iż kwota ta wyczerpuje także kwotę dodatku

zembalowego. Tożsame brzmienie miał protokół uzgodnień z 29 maja 2020 r.

Również zarządzenie nr […] z 26 października 2017 r. dotyczyło realizacji ustawy z

dnia 8 czerwca2017 r. niemniej jednak stanowiło, iż od 1 lipca do 30 września 2017

r. 10% wynikające z ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. zostało zaspokojone wobec

pielęgniarek i ratowników jako dodatek wypłacany na podstawie art. 137 ust. 2

ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych. Postanowiono w nim również, że od 1 października nastąpi

włączenie dodatku dla ratowników i pielęgniarek RTM w wysokości 190 zł brutto do

płacy zasadniczej.

II PSKP 8/25

13

Zgodnie z oświadczeniami pracodawcy z 7 lutego 2019 r., 8 kwietnia 2019 r.,

3 lutego 2020 r., 3 lutego 2020 r., 20 kwietnia 2020 r. oraz informacją z 28 lipca 2017 r.

pracodawca zobowiązał się wypłacać kwotę 400 zł jako dodatek do wynagrodzenia

w miesiącach 1 lipca 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., 1 stycznia 2019 r. do 31 sierpnia

2019 r., 1 stycznia 2020-31 grudnia 2020 r.

Jednocześnie realizując ciążące na pracodawcy obowiązki pozwany

faktycznie włączył do wynagrodzenia zasadniczego kwotę 190 zł naliczając od niego

pochodne takie jak : dodatek stażowy, godziny nocne, godziny świąteczne, dodatek

wyjazdowy.

Pozwany ZOZ stał na stanowisku, iż włączenie kwoty 190 zł do wynagrodzenia

zasadniczego i naliczenie od tej kwoty pochodnych realizuje założenia

rozporządzenia z dnia 12 lipca 2018 r. oraz ustawy z 8 czerwca 2017 r. Powyższe

wynika zarówno z niezmiennego stanowiska prezentowanego przez stronę, ale także

z przedłożonych dokumentów źródłowych, wskazujących na zasady wyliczania

należności stron w trakcie trwającego zatrudnienia. W związku z tym Sąd Rejonowy

przyjął przy dokonywaniu wyliczeń, iż włączona do wynagrodzenia kwota 190 zł

faktycznie realizowała zobowiązania pracodawcy wynikające ze wskazanych aktów

prawnych. Tym samym uznał, że należało przy dokonywaniu rozliczenia

dochodzonych należności uwzględnić również tą część pochodnych wyliczonych od

kwoty 190 zł, która stanowiła odzwierciedlenie realizacji wypłaty dodatku

zembalowego (przy uwzględnieniu, że pozostała kwota ze 190 zł tj. 58,68 zł, 79,35

zł, 37,80 zł stanowi wyraz realizacji ustawy z dn.8 czerwca 2017r.) - Dlatego też Sąd

pierwszej instancji - przy ostatecznym wyliczaniu należnych powodom kwot odjął od

wartości wynikających z opinii biegłego także kwoty pochodnych, o których mowa

powyżej (tj. część wyliczoną od różnicy ze 190 zł, a przypadającą na realizację

dodatku zembalowego). W tym zakresie uwzględniono wyliczenia poczynione przez

pozwanego przy piśmie z dnia 29 maja 2023 r., a co do swej matematycznej

prawidłowości nie zakwestionowane przez powodów.

Sąd podkreślił, iż w jego ocenie regulacja odnosząca się do dodatku tzw.

zembalowego tj. rozporządzenie z 12 lipca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w

sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej nie

przewiduje włączenia dodatku do wynagrodzenia zasadniczego. Nadto zarówno

II PSKP 8/25

14

rozporządzenie, jak i ustawa z dnia 8 czerwca 2017 r. nie dają podstaw do zaliczania

dodatku zembalowego na poczet wyrównania wynagrodzenia i uznania, iż łączne ich

wyliczenie wraz z pochodnymi realizuje założenia rozporządzenia z dnia 12 lipca

2018 r. Skoro jednak doszło do takiego włączenia przez pracodawcę należy

pochodne, w części wyliczone od kwoty uznanej za przedmiotowy dodatek, zaliczyć

na poczet należnego i dochodzonego dodatku. Tym samym Sąd uznał, iż zasadnym

jest uwzględnienie omawianej części pochodnych w rozliczeniu dodatku wyliczonego

przez biegłego.

Z uwagi na powyższe od kwot wyliczonych przez biegłego a dochodzonych

przez stronę powodową odjęto kwoty - w stosunku do A.G. w wysokości 2 953,83 zł

i J. W. w wysokości 3 404,81 zł. Celem wyliczenia wskazanych kwot odjęto w każdym

miesiącu od łącznej kwoty za dany miesiąc z tytułu wynagrodzenia zasadniczego i

dodatków kwotę wynagrodzenia zasadniczego wskazanego w rubryce nr 1 „

wynagrodzenie zasadnicze” i zsumowano otrzymane kwoty za cały dochodzony

okres. Przykładowo za październik 2017 r. w przypadku J. W. odjęto od kwoty 232,24

zł wartość 131,32 zł otrzymując różnicę w wysokości 100,92 zł. Przy czym w

stosunku do J.W. w związku z tym, iż należna kwota za luty 2019 r. bez odjęcia

pochodnych wynosi 47,47 zł natomiast suma pochodnych wyliczona według zasad

przedstawionych powyżej przekracza tę kwotę (wynosi 60,07 zł) przy wyliczaniu

uwzględniono wysokość 47,47 zł. Brak bowiem było w ocenie Sądu podstaw do

potrącenia powodowi wartości przekraczającej kwotę 47,47 zł z należnych

wynagrodzeń.

Wyrok ten został zaskarżony apelacją przez pozwanego w pkt II,III,V,VI,VII i

VIII. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje :

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stanowisko Sądu Okręgowego w zakresie ustaleń faktycznych w sprawie oraz

w zakresie ich oceny prawnej pokrywa się z argumentacją zaprezentowaną przez

Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, co powoduje brak

konieczności przytaczania zarówno ustaleń faktycznych, jak i argumentacji prawnej

przez Sąd Okręgowy, który w całości podzielił ustalenia i rozważania Sądu pierwszej

instancji - przyjmując je za własne.

II PSKP 8/25

15

Przechodząc zatem do zarzutów apelacji, które zostały przedstawione

generalnie jako trzy najistotniejsze w ocenie skarżącego zagadnienia - wskazać

należy, że są one niezasadne.

Zarzut dotyczący mylnego przyjęcia przez Sąd charakteru dodatku oraz

wzrostu wynagrodzenia zasadniczego powodów (zarzut 1) nie zasługiwał na

uwzględnienie. Zasadnie Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem

prezentowanym przez pozwaną, iż winno następować sukcesywne zaliczanie

dodatku na rzecz wyrównania wynagrodzenia zasadniczego powodów oraz, że

rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 2018 r. zmieniające rozporządzenie

w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.

U. z 2018 r., poz. 1373) stanowiło wykonanie przepisów art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8

czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2021 r.,

poz. 1801 ze zm.). Sąd ten także prawidłowo przyjął, iż omawiana ustawa reguluje

odrębną instytucję prawną, określoną w art. 1 i 3 oraz kolejnych przepisach ustawy,

zaś rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 27

sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1510) i wprowadza zmianę do rozporządzenia z

dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń

opieki zdrowotnej. Brak jest także przepisu wskazującego w stosunku do ratowników

medycznych, na charakter wykonawczy przedmiotowej zmiany rozporządzenia w

związku z regulacją wprowadzoną w art. 1 i 3 ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o

sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych.

Ponadto w art. 3 ust. 3 przywoływanej ustawy zostało wskazane, iż ustalony

w drodze porozumienia albo zarządzenia sposób podwyższania wynagrodzenia

zasadniczego osoby zajmującej stanowisko pielęgniarki lub położnej uwzględnia

wzrost miesięcznego wynagrodzenia danej pielęgniarki albo położnej dokonany na

podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 27

sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych. Jak zatem wskazuje literalne brzmienie przedmiotowego przepisu,

dotyczy on uwzględniania wzrostu wynagrodzenia pielęgniarek i położnych. Z analizy

II PSKP 8/25

16

przepisu wynika, iż pomimo wprowadzanych do ustawy zmian nie podlegał on

zmianie w zasadniczej swej treści.

Dlatego też słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, że nie może stanowić

podstawy do zaliczania tzw. dodatku „zembalowego” przyznanego ratownikom

medycznym na poczet podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego. Dodatkowo, co

istotne - z powyższą interpretacją zgodne jest stanowisko przedstawione przez

Ministerstwo Zdrowia z dnia 5 września 2018r. w odpowiedzi na zapytanie

Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Ratowników Medycznych, w którym zostało

przedstawione jasno : „Kwestia podwyżek przewidzianych w rozporządzeniu z dnia

12 lipca 2018r. powinna być rozpatrywana odrębnie od ustawy z dnia 8 czerwca

2017r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników

wykonujących zawody medyczne zatrudnionych w podmiotach leczniczych (...).

Ratownicy medyczni mają prawo otrzymać dodatkowe środki na podstawie

ww. rozporządzenia - ponad kwoty przewidziane w ustawie z dnia 8 czerwca 2017r.”

Sąd Okręgowy uznał, że rację należy zatem przyznać stronie powodowej co

do wiążącej wykładni Ministerstwa Zdrowia, w sytuacji, gdy interpretacji (wykładni)

dokonuje organ, który wydał dany akt normatywny.

Sąd Okręgowy podzielił stanowisko powodów w tym zakresie, że brak jest

podstaw do pomijania stanowiska Ministerstwa Zdrowia z dnia 5 września 2018 r.

przy ocenie charakteru świadczeń, których domagali się powodowie. Istotnym jest

bowiem również i to - w jakich okolicznościach i po jakich wydarzeniach doszło do

wydania rozporządzenia z dnia 12 lipca 2018 r.

W tym miejscu należy od razu odnieść się do zarzutu 2 apelacji, dotyczącego

naruszenia art. 78 k.p. w zw. z art. 183c k.p. w wyniku błędnej wykładni przepisu art.

3 ust. 3 ustawy z dnia 8 czerwca 2017r. o sposobie ustalania najniższego

wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach

leczniczych - w kontekście nałożenia na pozwanego obowiązku (według jego oceny)

stosowania tych samych zasad rozliczenia pielęgniarek i ratowników medycznych.

Rację ma strona powodowa wskazując w odpowiedzi na apelację, iż prace

jednakowe, to prace takie same pod względem rodzaju, kwalifikacji koniecznych do

ich wykonywania, warunków w jakich są świadczone a także ilości i jakości.

Stanowisko pracy może stanowić kryterium porównawcze w ramach ustalania

II PSKP 8/25

17

„jednakowej pracy”, ale nie jest ono wyłączne. Prace tożsame pod względem rodzaju

i kwalifikacji wymaganych do ich wykonywania na tych samych stanowiskach pracy

funkcjonujących u danego pracodawcy mogą się różnić co do ilości i jakości -

rozumianej jako sposób wywiązywania się z powierzonych obowiązków, a wówczas

nie są pracami jednakowymi w rozumieniu art. 183c § 1 k.p.

Trafnie także powodowie wskazują, iż pozwany formułując ten zarzut

(naruszenia zasady równego traktowania i wynagradzania za jednakową pracę lub

za pracę o jednakowej wartości) w zasadzie nie przedstawił żadnej argumentacji

uzasadniającej postawienie tego zarzutu. Już chociażby z powyższych względów nie

zasługuje on na podzielenie. Ponadto z reguły zarzut nierównego traktowania w

zatrudnieniu, w tym dotyczący nierównych zasad wynagradzania stawiany jest

generalnie przez pracowników przeciwko pracodawcy. Także to do pracodawcy

skierowane są kolejne przepisy prawa - art. 183d k.p. i art. 183e k.p., przewidujące

sankcję (odszkodowanie) należne pracownikowi od pracodawcy za naruszenie

zasady równego traktowania w zatrudnieniu.

Zarzuty z pkt 3 i 4 apelacji należy zaś rozpatrywać także w kontekście

ewentualnego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 k.p.c. (w

powiązaniu z zarzutem naruszenia art. 286 k.p.c. i art. 368 § 11 k.p.c.).

W ocenie Sądu Okręgowego brak podstaw do przyjęcia, aby ocena dowodów

- a w tym wypadku także uprzedni dobór przez Sąd właściwych dla poczynienia

istotnych ustaleń - środków dowodowych - a następnie ich ocena były dotknięte

wadami wynikającymi z naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., co skutkuje tym, że brak jest

także podstaw do przyjęcia, aby Sąd oparł wyrok na błędnej podstawie faktycznej.

W ocenie Sądu Okręgowego sporny zasadniczo nie był bowiem fakt sposobu

wyliczenia wysokości należnych świadczeń powodom - a przyjęta przez strony

procesu i następnie Sąd orzekający - zasada i metodologia ich wyliczenia,

uzależniona od tego, czy oba dochodzone przez powodów świadczenia mają

charakter rozłączny, czy też nie. Na tym bowiem zasadzał się spór pomiędzy

stronami.

A zatem, skoro Sąd pierwszej instancji konsekwentnie stał na stanowisku

rozłącznego charakteru prawnego spornych dochodzonych przez powodów

świadczeń (wyrównania wynagrodzenia zasadniczego i dodatku do wynagrodzenia),

II PSKP 8/25

18

to niecelowym było dopuszczanie kolejnych dowodów z opinii biegłego, który to

dowód miałby wykazać tezę przeciwną. Ponadto dowód z opinii biegłego, jak każdy

inny dowód w sprawie podlega ocenie i kontroli Sądu orzekającego. Nie są zatem

zrozumiałe zarzuty apelacji, iż Sąd pierwszej instancji dokonał na podstawie opinii

biegłego samodzielnych obliczeń, tym bardziej, iż biegły miał za zadanie wydać

opinię w sprawie ściśle według tezy dowodowej przedstawionej mu przez Sąd, jak

również Sąd zobowiązywał pozwanego w toku sprawy do różnego rodzaju

potrzebnych przy rozpoznaniu sprawy wyliczeń, zestawień itp. A zatem - w ocenie

Sądu Okręgowego ostateczne określenie należnych powodom kwot według

ostatecznego wyliczenia Sądu I Instancji, przy podzieleniu przez ten Sąd opinii

biegłego w żadnym razie nie wymagało widomości specjalnych i dopuszczania

kolejnej opinii biegłego, a tym bardziej nie naruszało przepisów postępowania (art.

286 k.p.c.) oraz nie skutkowało błędem w podstawie faktycznej rozstrzygnięcia.

Podobnie Sąd Okręgowy - po pierwsze nie widział potrzeby dopuszczania w

postępowaniu apelacyjnym dowodu w postaci zestawienia księgowego dołączonego

do apelacji, skoro nie było przeszkód, aby dowód ten został przedstawiony w

postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji; po drugie: dopuszczania opinii

uzupełniającej biegłego, albowiem - jak już wyżej wskazano - Sąd odwoławczy

podzielił w całości stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie interpretacji

przepisów prawa materialnego co do rozłącznego charakteru świadczeń

dochodzonych przez powodów.

Ponadto zdaniem Sądu Okręgowego, słusznie podnosi strona powodowa, że

Sąd pierwszej instancji w pełni podzielił wyliczenia dokonane przez pozwanego -

tabele stanowiące załącznik do pisma z dnia 29 maja 2023 r. i wyliczenia te były

wykorzystane w toku procesu. Sąd Okręgowy pominął zatem wnioski dowodowe

wskazane apelacją - przede wszystkim jako spóźnione oraz zmierzające także do

przedłużenia postępowania, skoro strona mogła je powołać w postępowaniu przed

Sądem pierwszej instancji ( art. 381 k.p.c. w zw. z art. 2352 § 1 pkt 5 k.p.c.). ale i

nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 2352 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie

z dnia 8 grudnia 2023 r., zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego:

II PSKP 8/25

19

a) § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 2018r.,

zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie

świadczeń opieki zdrowotnej oraz art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o

świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i art. 3 ust.

1 ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych

przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu rozdzielności obu świadczeń

oraz niezasadne przyjęcie, że pismo Sekretarza Stanu Ministerstwa Zdrowia z dnia

5 września 2018 r. stanowiło wykładnię legalną powołanego rozporządzenia;

b) art. 78 k.p. w zw. z art. 183c k.p. przez jego niezastosowanie w wyniku

błędnej wykładni przepisu art. 3 ust. 3 ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych polegające na niezasadnym przyjęciu, że

brak było podstaw do zaliczenia „dodatku zembalowego” ratowników medycznych na

poczet podwyżki wynagrodzenia zasadniczego bowiem przepis ten dotyczył tylko

pielęgniarek i położnych, podczas gdy zasada równego traktowania i wynagrodzenia

za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości nakłada na pozwanego

obowiązek stosowania tych samych zasad rozliczania pielęgniarek i ratowników

medycznych;

2. rażące naruszenie prawa procesowego, które to uchylenie miało istotny

wpływ na wynik sprawy:

- art. 233 § 1 w zw. z art. 378 § 1 i art. 382 oraz 368 §11 i art. 286 k.p.c.

polegające na przyjęciu przez Sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych

Sądu Rejonowego w Olsztynie bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej

kwestii, w sytuacji, gdy zarzuty apelacji obejmowały także sprzeczność ustaleń sądu

pierwszej instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co skutkowało tym,

że zarzuty apelacyjne w ten sposób nie zostały rozpoznane, a także niewyjaśnieniu

sprzeczności w opinii biegłego W. L..

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Olsztynie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

II PSKP 8/25

20

Skarga okazała się niezasadna dlatego podległa oddaleniu. Zgodnie z art.

39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach

zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a w granicach zaskarżenia bierze także z

urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie brak było

podstaw do podjęcia przez Sąd Najwyższy jakichkolwiek czynności z urzędu.

Skarga kasacyjna została zbudowana na obydwu podstawach kasacyjnych

przy czym w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że

obie podstawy kasacyjne pozostają ze sobą w związku funkcjonalnym. W świetle art.

328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c. nie jest możliwe

prawidłowe zastosowanie prawa materialnego bez zgodnego z prawem procesowym

ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (zob. np.: wyrok Sądu Najwyższego z

11 kwietnia 2006 r., I PK 164/05, Monitor Prawa Pracy 2006 nr 10, s. 541, wyrok

Sądu Najwyższego z 25 września 2025 r. III USKP 31/25, LEX nr 3938616). I

odwrotnie - zarzuty naruszenia przepisów postępowania mają znaczenie, jeżeli

uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.),

zatem wpierw decyduje prawidłowo rozumiane prawo materialne, które określa

przesłanki dochodzonego świadczenia, a te wyznaczają, jakie ustalenia stanu

faktycznego są konieczne i mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu (art. 227 k.p.c.).

Zarzuty podstawy procesowej nie mogą być dowolne, lecz muszą pozostawać w

związku z normą prawa materialnego, od której zależy wynik sprawy. Nie można przy

tym zapominać o ograniczeniu wynikającym z art. 3983 § 3 k.p.c., w myśl którego

podstawy skargi kasacyjnej nie mogą stanowić zarzuty dotyczące ustalenia faktów

lub oceny dowodów.

Oś sporu w sprawie zainicjowanej rozpoznawaną skargą kasacyjną stanowią

zatem zrzuty naruszenia prawa materialnego, które dotyczą wykładni przepisów

regulujących wzrost wynagrodzenia ratowników medycznych oraz przyznawania im

dodatków do wynagrodzenia.

W niniejszej sprawie powodowie dochodzili od pozwanego dwóch roszczeń tj.

wyrównania wynagrodzenia zasadniczego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8

czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego

niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz.U. z 2021 r.

II PSKP 8/25

21

poz. 1801, z 2022 r. poz. 13520) oraz dodatku do wynagrodzenia ( tzw. dodatku

zembalowego) na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 2018 r.

zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie

świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U.2018, poz.1510).

Pierwszy z podniesionych przez skarżącego zarzutów dotyczy

nieuprawnionego przyjęcia przez Sąd drugiej instancji rozdzielności wynagrodzenia

zasadniczego ratowników, wynikającego z realizacji przepisów ustawy o ustalaniu

najniższego wynagrodzenia i dodatku przyznawanego na podstawie rozporządzenia

w sprawie ogólnych warunków umów. Skarżący twierdzi, że rozporządzenie zostało

wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, bowiem ustawa nie zawiera

przepisu dającego Ministrowi Zdrowia podstawę do uregulowania wysokości

wynagrodzenia ratowników medycznych w drodze rozporządzenia, zaś art. 137 ust.

2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych, upoważnia Ministra Zdrowia jedynie do

określenia w drodze rozporządzenia ogólnych warunków umów o udzielanie

świadczeń opieki zdrowotnej i nie obejmuje zasad naliczania wynagrodzeń

pracowników.

Tytułem wstępu należy zaznaczyć, że w art. 47 ustawy z dnia 8 września

2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (tekst jedn.: Dz.U.2025 poz.91)

określone zostały zasady i tryb finansowania świadczeń opieki zdrowotnej

udzielanych przez szpitalne oddziały ratunkowe oraz jednostki organizacyjne szpitali

wyspecjalizowane w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych niezbędnych dla

ratownictwa medycznego. Zgodnie z tą regulacją przedmiotowe świadczenia są

finansowane na zasadach i w trybie określonym w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r.

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z

2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), w ramach środków określonych w planie

finansowym NFZ. Podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych przez Fundusz jest, zgodnie z art. 132 ust. 1 tej ustawy

umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta między świadczeniodawcą

a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu.

Przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej określają warunki

udzielania, zakres oraz zasady i tryb finansowania świadczeń opieki zdrowotnej

II PSKP 8/25

22

finansowanych ze środków publicznych. Istotnym źródłem norm odnoszących się do

warunków udzielania świadczeń zdrowotnych są akty wykonawcze do ustawy, a

zatem w szczególności rozporządzenia ministra właściwego do spraw zdrowia, o

których mowa w art. 31d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, określające

warunki realizacji danego świadczenia gwarantowanego, w tym dotyczące personelu

medycznego i wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną. Warunki te określają

również postanowienia samych Ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń

opieki zdrowotnej (wydawanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia w

formie rozporządzenia (por. K. Urban [w:] Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. IV, red. A. Pietraszewska-

Macheta, Warszawa 2023, art. 137). Stosownie do art. art. 92 Konstytucji RP

rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie

szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania.

Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres

spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu (ust. 1).

W doktrynie twierdzi się, że upoważnienie do wydania rozporządzenia musi

być szczegółowe, co – w świetle art. 92 ust. 1 Konstytucji RP – oznacza, że musi ono

wyraźnie określać organ upoważniony do wydania rozporządzenia spośród tych,

którym Konstytucja nadaje kompetencję wydawania rozporządzeń, oraz wyznaczać

zakres spraw przekazanych do unormowania w rozporządzeniu. Konsekwencją

naruszenia tego drugiego warunku jest to, że każde wykroczenie poza zakres spraw

przekazanych jest naruszeniem legalności rozporządzenia. Sprawy te mogą być

jednak uregulowane mniej lub bardziej szczegółowo z powodu różnego stopnia

zupełności ustawy (por. K. Spryszak, Upoważnienie do wydania rozporządzenia –

model konstytucyjny i jego interpretacje, PPP 2019, nr 10, s. 47-60).

Szczegółowość treściowa upoważnienia do wydania rozporządzenia to

inaczej obowiązek zamieszczenia w nim wytycznych dotyczących treści aktu

wykonawczego. Wytyczne muszą dotyczyć materialnego kształtu regulacji, która ma

być ujęta w rozporządzeniu. Mogą przybierać rozmaitą postać redakcyjną, w

szczególności mogą mieć charakter „negatywny” (wykluczenie pewnych rozwiązań

prawnych lub kierunków regulacyjnych) lub „pozytywny” (wskazanie kryteriów,

którymi powinien kierować się twórca rozporządzenia, zobowiązanie do

II PSKP 8/25

23

zrealizowania określonych celów normatywnych). „Sposób ujęcia wytycznych,

zakres ich szczegółowości i (...) zawarte w nich treści są w zasadzie sprawą uznania

ustawodawcy” (TK – K 12/99, zob. też TK – K 20/99, U 5/06, K 38/12, K 59/13).

Minimalne konstytucyjne wymogi odnośnie do szczegółowości wytycznych nie mają

charakteru stałego; ich wyznaczenie zależy od regulowanej materii i jej związku z

sytuacją obywatela (por. P. Radziewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, art. 92).

W wyroku z dnia 5 października 1999 r., U 4/99 (OTK 1999/6, poz. 118)

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że rozporządzenia nie są aktami prawnymi

samoistnymi. Wydawane być mogą tylko na podstawie ściśle określonego

upoważnienia zawartego w ustawie. „Upoważnienie to nie może podlegać dowolnej

modyfikacji, ani uzupełnieniu w trakcie jego wykonywania. Odstępstwa od treści

upoważnienia ustawowego nie mogą być usprawiedliwione względami praktycznymi

(np. społecznymi lub ekonomicznymi), ani potrzebami związanymi z rozstrzyganiem

konkretnych problemów prawnych”. Przekroczenie zakresu ustawowego

upoważnienia „powoduje niejako automatycznie niezgodność kwestionowanego

przepisu również z art. 92 ust. 1 Konstytucji”. Trybunał Konstytucyjny podkreślał

także, że naruszenie przez rozporządzenie celu ustawy jest w konsekwencji

równoznaczne z wykroczeniem poza zakres delegacji ustawowej. Legalność aktu

normatywnego jest wiec uwarunkowana nie tylko faktem wydania go na podstawie

delegacji ustawowej, ale także wydania go w celu wykonania ustawy. Przy tym cel

ustawy musi być określony „w oparciu o analizę przyjętych w ustawie rozwiązań, nie

może być więc on rekonstruowany samoistnie, arbitralnie i w oderwaniu od

konstrukcji aktu zawierającego delegację. Niemożność bowiem ustalenia tak

rozumianego celu musiałaby prowadzić do podważenia poprawności delegacji

udzielonej do wydania aktu normatywnego”. W konsekwencji „przepisy wykonawcze

muszą pozostawać w związku merytorycznym i funkcjonalnym w stosunku do

rozwiązań ustawowych, ponieważ tylko w ten sposób mogą być wyznaczone granice,

w jakich powinna się mieścić regulacja zawarta w przepisach wykonawczych”.

Konieczność uwzględnienia zależności o charakterze funkcjonalnym ma istotne

znaczenie zwłaszcza w tych sytuacjach, kiedy delegacja może – co do swojego

II PSKP 8/25

24

zakresu – wywoływać wątpliwości interpretacyjne (wyrok TK z 16 lutego 1999 r.,

SK 11/98, OTK 1999/2, poz. 22).

W art. 137 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej zawarto delegację

ustawową do wydania przez Ministra Zdrowia rozporządzenia dotyczącego ogólnych

warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, co miał uczynić kierując

się interesem świadczeniobiorców oraz koniecznością zapewnienia właściwego

wykonania umów. W art. 137 ust. 1 cytowanej ustawy określono minimalną

zawartość ogólnych umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, do których

należy między innymi sposób finansowania świadczeń opieki zdrowotnej (art. 137

ust. 1 pkt 2). W oparciu o art. 137 ust. 2 wspomnianej ustawy Minister Zdrowia w dniu

8 września 2015 r. wydał rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o

udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1146 oraz z 2017 r.

poz. 1809), w którym w rozdziale 3 określił sposób finansowania wspomnianych

świadczeń.

W § 16 ust. 2 rozporządzenia stwierdzono, że określając szczegółowe warunki

rozliczania świadczeń, Prezes Funduszu może ustalać współczynniki korygujące

mające na celu w szczególności polepszenie jakości i zwiększenie dostępności

udzielanych świadczeń. Zgodnie z definicją zawartą w § 1 pkt 16 rozporządzenia

określono, że współczynnikami korygującymi są współczynniki ustalone przez

Prezesa Funduszu, określające wysokość mnożników dla poszczególnych grup

świadczeniobiorców, świadczeń, grup świadczeniodawców, albo grup osób

wykonujących dany zawód medyczny. Na mocy rozporządzenia z dnia 12 lipca

2018 r. zmieniającego rozporządzenie z dnia 8 września 2015 r. przewidziano

możliwość określenia przez Prezesa Funduszu współczynników korygujących

dotyczących świadczeń udzielanych przez ratowników medycznych w zakresie

leczenia szpitalnego, opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień realizowanych w

warunkach stacjonarnych lub dziennych, świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych

w ramach opieki długoterminowej realizowanych w warunkach stacjonarnych, opieki

paliatywnej i hospicyjnej realizowanych w warunkach stacjonarnych, świadczeń

wysokospecjalistycznych. Niezależnie od tego w § 2 rozporządzenia zmieniającego

zobowiązano świadczeniodawców do przekazania dyrektorowi właściwego oddziału

wojewódzkiego NFZ informacji o liczbie ratowników medycznych udzielających

II PSKP 8/25

25

świadczeń opieki zdrowotnej oraz o kwocie dodatkowych środków przyznanych

ratownikom medycznym. Na podstawie przekazanych informacji dyrektor

właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu został zobowiązany do

przedstawienia zmiany umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej

obejmującej między innymi wysokość dodatkowych środków na świadczenia opieki

zdrowotnej udzielane przez ratowników medycznych we wskazanych w

rozporządzeniu okresach. Świadczeniodawcy zostali zobowiązani do przeznaczenia

środków otrzymanych w ramach umowy na wypłatę dodatku w wysokości 400 zł

miesięcznie, za okres od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r., oraz 800 zł

miesięcznie, za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r., w tym

na składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, dla ratowników

medycznych.

Do czasu wspomnianej zmiany zarówno współczynniki korygujące jak i

sposób przekazywania informacji co do liczby personelu, celem zawarcia umowy z

dyrektorem właściwego oddziału Funduszu ustalane były w stosunku do pielęgniarek

i położnych, co nie budziło zastrzeżeń w kwestii możliwości określania tych

zagadnień w drodze rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych warunków

umów.

Analiza powyższych regulacji pozwala na stwierdzenie, że skoro na mocy art.

137 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, ogólne warunki umów o

udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, wydane na mocy rozporządzenia przez

Ministra Zdrowia, powinny zawierać sposób finansowania świadczeń opieki

zdrowotnej, w tym świadczeń z zakresu ratownictwa (co obejmuje również

wynagrodzenia ratowników), nie ma podstaw do stawiania zarzutu, że realizując

powyższe zobowiązania Minister ten przekroczył upoważnienie ustawowe.

Skarżący twierdzi, że zarzut przekroczenia upoważnień ustawowych należy

łączyć z faktem, że w projekcie ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych (Dz. U. 2021 poz. 1801) nie zagwarantowano źródeł

finansowania podwyżek wynagrodzeń. Rzeczywiście w uzasadnieniu projektu

ustawy z 8 czerwca 2017 r. (druk 1583) wskazano, że projektowana ustawa – tak

samo jak ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za

II PSKP 8/25

26

pracę – nie wskazuje źródła finansowania podwyżek wynagrodzeń koniecznych w

stosunku do pracowników zarabiających poniżej minimalnego poziomu określonego

w ustawie. Podniesiono, że tak jak w przypadku ustawy o minimalnym

wynagrodzeniu za pracę projektowana ustawa również nie powinna stanowić

podstawy do dochodzenia przez podmioty lecznicze roszczeń o przekazywanie

środków na sfinansowanie podwyżek wynagrodzeń pracowników podmiotów

leczniczych wobec corocznie podnoszonego poziomu wynagrodzenia minimalnego.

Powyższe nie oznacza jednak, że podwyżki dokonywane w oparciu o

powyższą ustawę powinny być pokrywane ze środków przekazanych w ramach

dodatku przyznanego na podstawie rozporządzenia z dnia 12 lipca 2018 r. Takie

stanowisko zostało potwierdzone w treści pisma z dnia 5 września 2018 r. Sekretarza

Stanu Ministerstwa Zdrowia, w którym stwierdzono, że „kwestia podwyżek

przewidzianych w rozporządzeniu z dnia 12 lipca 2018r. powinna być rozpatrywana

odrębnie od ustawy z dnia 8 czerwca 2017r. o sposobie ustalania najniższego

wynagrodzenia zasadniczego pracowników wykonujących zawody medyczne

zatrudnionych w podmiotach leczniczych (...). Ratownicy medyczni mają prawo

otrzymać dodatkowe środki na podstawie ww. rozporządzenia - ponad kwoty

przewidziane w ustawie z dnia 8 czerwca 2017r.”

Skarżący kwestionuje przy tym możliwość uznania przywołanych wyjaśnień

za wiążącą wykładnię przepisów. W związku z tym należy wskazać, że

piśmiennictwie wskazuje się, że wykładnia autentyczna dokonywana przez podmiot,

który wydał określony akt (wedle paremii „ten, kto stanowił, może interpretować”),

cechuje się najsilniejszym podmiotowo zakresem mocy i faktycznie stosowana bywa

do rozporządzeń (i innych aktów np. prawa wewnętrznego) (por. M. Zieliński, 7.

Rodzaje wykładni prawa [w:] Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki,

Warszawa 2012).

Podejście do tej wykładni oraz jej percepcja przez badaczy i praktyków prawa

charakteryzuje się skrajnie odmiennymi stanowiskami, tj. od poglądu, że jest ona

pełnoprawną metodą interpretacji przepisów, poprzez uznanie jej jedynie

subsydiarnego charakteru, aż do założenia, w myśl którego jej stosowanie jest

całkowicie nieuprawnione i bezpodstawne (por. W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie

administracyjnym, Kraków 2006). Z jednej strony pojawiają się głosy, że wiążącej

II PSKP 8/25

27

wykładni prawa mogą dokonać organy władzy publicznej, które ustanowiły

interpretowane akty, przede wszystkim w związku z niejasnościami i wątpliwościami

powstałymi w toku interpretowania danych przepisów przez organy stanowiące

prawo. Rezultaty wykładni autentycznej wiążą wszystkie podmioty, które są

adresatami zawartych w interpretowanych przepisach uprawnień i obowiązków (w

odróżnieniu od wykładni praktycznej – wiążącej jedynie podmioty uczestniczące jako

strony w danym procesie stosowania prawa, a także organy wydające w tej sprawie

decyzje stosowania prawa) (por. A. Korybski, L. Leszczyński, A. Pieniążek. 2007.

Wstęp do prawoznawstwa. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-

Skłodowskiej w Lublinie). Z drugiej strony podnosi się, że wykładnia autentyczna, ma

charakter abstrakcyjny i nie wiąże się z rozstrzyganiem indywidualnych spraw. A

także, że pomimo tego, iż tradycyjnie uważa się, że wykładnia autentyczna ma moc

prawną równą mocy interpretowanego aktu normatywnego, pogląd ten nie jest

słuszny. Moc wiążąca wykładni wynika bowiem zawsze z postanowień prawa i nie

zależy od tego, kto dokonał interpretacji danego przepisu (por. L. Morawski, Zasady

wykładni prawa, Toruń: 2010).

Różne jest także podejście co do zakresu związania wykładnią autentyczną

organów sądowych. Wskazuje się, że zakres swobody sędziego w wykonywaniu

funkcji jurysdykcyjnej jest ograniczony ogólnie przyjętymi zasadami wykładni prawa

oraz regułami logicznego myślenia. Wiąże go również wykładnia autentyczna oraz

wyroki konstytutywne (por. M. Sztorc, Zasada niezawisłości sędziowskiej a

niezależność referendarza sądowego w wykonywaniu obowiązków służbowych w

sferze ochrony prawnej [w:] System Prawa Pracy. Tom XIII. Zawody prawnicze, red.

K. W. Baran, K. Ślebzak, Warszawa 2022). Podkreśla się, że ustalenia znaczenia

przepisów może dokonać w aktach wykonawczych do ustawy Rada Ministrów lub

upoważniony minister (…). Zakreślone przez wskazane organy denotacje zwrotów

użytych w treści przepisów stanowią wyraz realizacji wykładni autentycznej. Wiąże

ona nie tylko pracodawcę i pracownika, ale wszystkie organy stosujące prawo, w tym

również sądy (por. A. Wypych-Żywicka, 25.4. Rodzaje wykładni prawa pracy [w:]

System Prawa Pracy. Tom I. Część ogólna, red. K. W. Baran, Warszawa 2017). Inni

autorzy precyzują zakres związania sędziego wykładnią autentyczną wskazując, że

dotyczy ono związania wykładnią zawartą w samej ustawie (por. B. Bladowski,

II PSKP 8/25

28

Niezawisłość sędziowska a nadzór służbowy oraz wiążąca wykładnia prawa [w:]

Metodyka pracy sędziego cywilisty, Kraków 2005).

Trzeba jednak zwrócić uwagę, że wprowadzenie do systemu prawnego

ograniczeń autonomii sędziego w postaci wykładni autentycznej poddawane jest

często krytyce. Taką metodę wykładni wyklucza się judykaturze

sądowoadministracyjnej w rozumieniu, jakie przypisuje tej metodzie wykładni ogólna

teoria prawa (ten sam organ, który stanowi przepisy, dokonuje ich interpretacji z

mocą wiążącą), z wyłączeniem definicji legalnych. Podnosi się, że znajduje to

uzasadnienie w szczególności w zasadzie trójpodziału władz oraz wynika z

konieczności respektowania konstytucyjnej zasady praworządności (legalizmu),

ponieważ stanowienie i wyjaśnianie ustanowionych norm z mocą wiążącą skupione

w kompetencji jednego organu nie tyle wykracza poza zakres wspomnianej zasady,

ile pozostaje z nią w jaskrawej sprzeczności. Jest to stanowisko prezentowane przez

część przedstawicieli doktryny oraz widoczne, w pewnym zakresie, w orzecznictwie

sądów administracyjnych. Obejmuje ono w głównej mierze akty podustawowe i może

dotyczyć sytuacji, gdy organ jednostki samorządu terytorialnego lub organ centralny

dokonuje autorytatywnego ustalenia znaczenia przepisów uchwalonego lub

wydanego przez siebie aktu (np. miejscowego planu zagospodarowania

przestrzennego lub rozporządzenia) (por. J. Chmielewski, Wykładnia autentyczna w

praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych, ZNSA 2015, nr 3, s. 45-63).

Również w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wykładnia

autentyczna, może mieć jedynie charakter pomocniczy dla sądu orzekającego w

sprawie, natomiast w żadnym przypadku nie może prowadzić do konsekwencji w

postaci związania organu orzekającego przy rozstrzyganiu sprawy (wyrok SN z 21

marca 2006 r., III SK 2/06, OSNP 2007, nr 9-10, poz. 146).

Mając na uwadze powyższe należy podzielić twierdzenia skarżącego co do

braku mocy wiążącej wykładni dokonanej w piśmie z dnia 5 września 2018 r.,

pochodzącym z Ministerstwa Zdrowia, szczególnie gdy związanie miałoby dotyczyć

organu sądowego. Nieprawidłowy był zatem pogląd Sądu drugiej instancji, który

przyjął, że jest związany wykładnią autentyczną dokonaną przez organ wydający

rozporządzenie. Niemniej jednak stanowisko zaprezentowane w piśmie

pochodzącym z Ministerstwa Zdrowia, jako pismo o charakterze pomocniczym mogło

II PSKP 8/25

29

zostać uwzględnione przez sąd w trakcie procesu decyzyjnego. Dopuszczalne jest

zatem przyjęcie, że pomimo błędnego uzasadnienia wyrok Sądu Okręgowego

odpowiadał prawu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 78 k.p. w zw. z

art. 183c k.p. przez jego niezastosowanie w wyniku błędnej wykładni przepisu art. 3

ust. 3 ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych

(Dz.U. z 2021 r. poz. 1801, z 2022 r. poz. 1352) polegające na niezasadnym przyjęciu,

że brak było podstaw do zaliczenia „dodatku zembalowego” ratowników medycznych

na poczet podwyżki wynagrodzenia zasadniczego bowiem przepis ten dotyczył tylko

pielęgniarek i położnych podczas gdy zasada równego traktowania i wynagrodzenia

za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości nakłada na pozwanego

obowiązek stosowania tych samych zasad rozliczania pielęgniarek i ratowników

medycznych, zarzutnie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Nakaz równego traktowania pracowników dotyczy pracowników, którzy

wykonują pracę jednakową, bądź pracę o jednakowej wartości (art. 183c § 1 k.p.).

Wskazywany przepis formułuje kierowany do pracodawcy zakaz dyskryminującego

kształtowania wynagrodzeń, jego pochodnych czy składników, ale też innych

świadczeń związanych z zatrudnieniem (por. M. Tomaszewska [w:] Kodeks pracy.

Komentarz. Tom I. Art. 1-93, wyd. VI, red. K. W. Baran, Warszawa 2022, art. 183c

k.p. ).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący twierdzi, że ratownicy oraz

pielęgniarki wykonują prace o jednakowej wartości. Definicja takiej pracy budzi wiele

wątpliwości.

Zgodnie z art. 183c ust. 3 k.p. pracami o jednakowej wartości są prace, których

wykonywanie wymaga od pracowników porównywalnych kwalifikacji zawodowych,

potwierdzonych dokumentami przewidzianymi w odrębnych przepisach lub praktyką

i doświadczeniem zawodowym, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku.

Można więc wyróżnić trzy kryteria, które decydują o tym, że prace należy uznać za

mające jednakową wartość: kwalifikacje zawodowe, odpowiedzialność i wysiłek.

Kwalifikacje zawodowe mogą mieć charakter formalny, a więc być potwierdzone

dokumentami wydawanymi na podstawie odrębnych przepisów. Dokumentami takimi

II PSKP 8/25

30

będą dyplomy ukończenia studiów czy też kursów kończących się egzaminem

państwowym. Kwalifikacje zawodowe mogą znajdować jednak uzasadnienie w

doświadczeniu zawodowym lub praktyce zawodowej. Odmienne kwalifikacje

zawodowe pozwalają więc różnicować wynagrodzenie. Wskazać należy, że

kwalifikacje zawodowe brane pod uwagę przy ocenie prac jednakowej wartości

powinny mieć związek z wykonywanymi obowiązkami. Drugim czynnikiem, który

powinien być wzięty pod uwagę przy ustalaniu, czy prace mają jednakową wartość,

jest zakres odpowiedzialności związany z wykonywaniem określonego rodzaju pracy.

W literaturze wskazano, że odpowiedzialność należy rozumieć jako rodzaj i zakres

negatywnych konsekwencji, które mogą spowodować niewłaściwe świadczenie

pracy określonego rodzaju i związane z tym sankcje, które mogą być zastosowane

wobec pracowników z tytułu niedopełnienia przez niego obowiązków. Większa

odpowiedzialność uzasadnia wypłatę większego wynagrodzenia. Z tego też względu,

co do zasady, nie będzie możliwe przyjęcie, że praca wykonywana przez

podwładnego ma tę samą wartość, co praca wykonywana przez jego przełożonego.

Wreszcie o uznaniu prac za te o jednakowej wartości decyduje kryterium wysiłku.

Pojęcie wysiłku ma charakter nieostry. Należy przyjąć, że obejmuje ono zarówno

wysiłek fizyczny, jak i psychiczny, i oceniany jest w oparciu o ilość wydatkowanej

energii, a także ponoszonego stresu. (por. M. Wujczyk, Ł. Pisarczyk, 1.8.3. Praca

jednakowa i praca jednakowej wartości [w:] System Prawa Pracy. Tom III.

Indywidualne prawo pracy. Część szczegółowa., red. K. W. Baran, M. Gersdorf, K.

Rączka, Warszawa 2021).

Biorąc pod uwagę kryteria mające decydować o uznaniu określonych prac z

pracę o jednakowej wartości konieczne jest w pierwszej kolejności odniesienie się do

kwalifikacji wymaganych dla obu tych zawodów.

Wymagania przy wykonywaniu zawodu ratownika medycznego określa art. 2

ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie

ratowników medycznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2187 z późn. zm.). W art. 2 ust. 4

tej ustawy wskazuje się, że zawód ratownika medycznego może wykonywać osoba,

która: a) rozpoczęła przed dniem 1 października 2019 r. studia na kierunku

(specjalności) ratownictwo medyczne lub medycyna ratunkowa i uzyskała tytuł

zawodowy licencjata lub magistra na tym kierunku (tej specjalności) lub b) rozpoczęła

II PSKP 8/25

31

po roku akademickim 2018/2019 studia przygotowujące do wykonywania zawodu

ratownika medycznego, prowadzone zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie

art. 68 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i

nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, 1088, 1234 i 1672), i uzyskała tytuł zawodowy

licencjata lub magistra, lub c) rozpoczęła przed dniem 1 marca 2013 r. naukę w

publicznej szkole policealnej lub niepublicznej szkole policealnej o uprawnieniach

szkoły publicznej i uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego

ratownika medycznego albo dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w

zawodzie ratownik medyczny.

Wymagania do uzyskania prawa wykonywania zawodu pielęgniarki określa

natomiast art. 28 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej

(tekst jedn.: Dz.U.2024 poz. 814), który stanowi, że prawo wykonywania zawodu

pielęgniarki przysługuje osobie posiadającej świadectwo lub dyplom ukończenia

polskiej szkoły pielęgniarskiej. Poza tym wspomniane regulacje umożliwiają także

wykonywanie zawodu ratownika lub pielęgniarki w oparciu o przedstawione i uznane

na terenie Polski dokumenty potwierdzające uzyskanie odpowiednich kwalifikacji w

innych państwach. Pielęgniarki mogą również uzyskać uprawnienia do pracy w

jednostkach Państwowego Ratownictwa Medycznego (pielęgniarki systemu).

Uzyskanie statusu pielęgniarki systemu, wiąże się ze znacznie dłuższą drogą

edukacji zawodowej. Z art. 3 pkt 6 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym

wynika, że pielęgniarką systemu może być pielęgniarka posiadającą tytuł specjalisty

lub specjalizującą się w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego, anestezjologii i

intensywnej opieki, chirurgii, kardiologii, pediatrii, a także pielęgniarkę posiadającą

ukończony kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego,

anestezjologii i intensywnej opieki, chirurgii, kardiologii, pediatrii oraz posiadającą co

najmniej 3-letni staż pracy w oddziałach tych specjalności, oddziałach pomocy

doraźnej, izbach przyjęć lub pogotowiu ratunkowym; Aby spełnić kryterium

posiadania specjalizacji, pielęgniarka zobowiązana jest posiadać co najmniej 2-letni

staż pracy w zawodzie pielęgniarki, a uzyskanie specjalizacji związane jest z 3-letnim

okresem odbywania szeregu kursów specjalistycznych (art. 67 ustawy o zawodach

pielęgniarki i położnej). Dodatkowo, aby spełnić kryterium pielęgniarki systemu,

osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu pielęgniarki, tytuł specjalisty

II PSKP 8/25

32

pielęgniarstwa w odpowiedniej dziedzinie i wymagany staż pracy zawodowej w

określonych jednostkach systemu ochrony zdrowia, musi ukończyć 500-godzinny

kurs kwalifikacyjny.

Z powyższego wynika, że ścieżki edukacyjne prowadzące do zawodu

ratownika medycznego i pielęgniarki (czy pielęgniarki systemu) różnią się w sposób

istotny. Porównanie obowiązków zawodowych i wysiłku wkładanego przy

wykonywaniu dla obu zawodów medycznych wymaga jednak wiadomości

specjalnych. Warto jednak przywołać treść wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z

dnia 8 lutego 2023 r., VIII Pa 99/22 (LEX nr 3503899), w którym opierając się na

wyjaśnieniach udzielonych przez biegłego dotyczących porównania prac ratowników

medycznych i pielęgniarek systemu Sąd ten wskazał, że pielęgniarki posiadają

kwalifikacje i doświadczenie zawodowe szersze niż ratownicy medyczni. Co istotne,

nie są to kwalifikacje obojętne (nieprzydatne) z punktu widzenia wykonywania pracy

w zespołach wyjazdowych karetek, gdyż są wykorzystywane w praktyce, a nie tylko

potencjalnie, w szczególności w zakresie 30-40% wyjazdów tych zespołów (tzw.

nieuzasadnionych) do "zwykłych zachorowań", gdzie pomoc jest jednakże udzielana.

Sąd drugiej instancji stwierdził, że z postępowania dowodowego wynika, iż

prace pielęgniarek systemu i ratowników medycznych w zespołach wyjazdowych u

pozwanego pracodawcy z uwagi na faktycznie realizowany poziom obowiązków i

zadania praktycznie wykonywane, nie stanowią ani pracy jednakowej ani prac o

jednakowej wartości w rozumieniu przepisu art. 183c § 1 k.p. Gdyby przyjąć odmienne

stanowisko, to w ocenie Sądu Okręgowego pozwany wykazał, stosownie do treści

art. 183b § 1 k.p., że różnicując wynagrodzenia pielęgniarek i ratowników medycznych

w okresie objętym sporem kierował się dozwolonymi kryteriami, takimi jak:

dodatkowe zadania pielęgniarek związane z ewidencją leków i szkoleniami,

dodatkowa odpowiedzialność zawodowa pielęgniarek i wykorzystywanie ich

dodatkowych kwalifikacji w praktyce przy wyjazdach tzw. nieuzasadnionych. Są to

obiektywne powody dla których wynagrodzenia tych grup zawodowych mogły być

zróżnicowane. Oceniając, czy obie grupy zawodowe wykonują pracę o jednakowej

wartości nie można pominąć zasad odpowiedzialności zawodowej, które w spornym

okresie nie były dla tych grup podobne. Pielęgniarki ponosiły bowiem

odpowiedzialność nieporównywalnie większą niż ratownicy, gdyż oprócz sankcji

II PSKP 8/25

33

karnych, odszkodowawczych czy dyscyplinarnych, podlegały także

odpowiedzialności zawodowej, która nie występowała w przypadku ratowników.

Odpowiednie regulacje przyniosła dopiero ustawa o zawodzie ratownika

medycznego, która weszła w życie 22 czerwca 2023 r.

Nie bez znaczenia pozostaje także zróżnicowanie minimalnego

wynagrodzenia pielęgniarek i ratowników medycznych przez samego ustawodawcę

w ustawie z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych

(tekst jedn.: Dz. U. 2021 poz.1801) (dalej: ustawa o najniższym wynagrodzeniu). W

uzasadnienia projektu ustawy (druk 1583) stwierdza się, że w odróżnieniu od ustawy

z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę projektowana

ustawa określa najniższy poziom miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego, to

znaczy podstawowego wynagrodzenia brutto, określonego w umowie o pracę, bez

dodatkowych składników (dodatków) do wynagrodzenia oraz innych świadczeń

związanych z pracą. Pełne wynagrodzenie pracownika, wykonującego zawód

medyczny i zatrudnionego w podmiocie leczniczym, obejmujące także ewentualne

dodatki do wynagrodzenia (np. z tytułu pełnienia dyżurów medycznych), nie zawsze

będzie się zatem ograniczać do kwoty najniższego wynagrodzenia zasadniczego

ustalonego zgodnie z projektowaną ustawą i może być od niego wyższe.

Ustawodawca zakładał zatem już na etapie projektowania ustawy, że zasadą

będzie, iż ustalone w oparciu o przepisy tej ustawy najniższy poziom miesięcznego

wynagrodzenia zasadniczego nie będzie obejmował dodatków. Jedyny wyjątek

przewidziano tylko w stosunku do pielęgniarek i położonych w art. 3 ust. 3 ustawy o

najniższym wynagrodzeniu, na którego naruszenie powoływał się skarżący. Przepis

ten stanowił, że ustalony w drodze porozumienia albo zarządzenia sposób

podwyższania wynagrodzenia zasadniczego osoby zajmującej stanowisko

pielęgniarki lub położnej uwzględnia wzrost miesięcznego wynagrodzenia danej

pielęgniarki albo położnej dokonany na podstawie przepisów wydanych na podstawie

art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, z późn. zm.). W

przepisie tym w sposób jednoznaczny stwierdzono, że wskazany w nim sposób

podwyższenia wynagrodzenia zasadniczego dotyczy wyłącznie pielęgniarek i

II PSKP 8/25

34

położnych. Potwierdza to także uzasadnieniu do projektu ustawy, w którym zwraca

się uwagę, że wykonując ustawę w przypadku pielęgniarek i położnych, pracodawca

zobowiązany będzie do zaliczenia do wynagrodzenia zasadniczego tej części

wzrostu wynagrodzenia pielęgniarki lub położnej, która stanowiłaby dopełnienie do

wysokości najniższego wynagrodzenia zasadniczego określonego w projektowanej

ustawie. W pozostałej części decyzja o formie podwyższenia wynagrodzenia

pielęgniarek i położnych podejmowana byłaby na niezmienionych zasadach. Gdyby

zatem ustawodawca zakładał ustalanie wynagrodzeń zasadniczych ratowników

medycznych w oparciu o podobne zasady dałby temu wyraz w treści ustawy. Pomimo

zmian dokonywanych w ustawie tak się jednak nie stało.

Wątpliwości skarżącego budzi także kwestia dotycząca treści § 3

rozporządzenia w sprawie ogólnych warunków umów. W rozporządzeniu z dnia 12

lipca 2018 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o

udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz. 1373) w § 3 ust. 1 wyraźnie

zaznaczono, że świadczeniodawca jest obowiązany przeznaczyć środki otrzymane

w ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie: leczenia

szpitalnego, opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień realizowanych w warunkach

stacjonarnych lub dziennych, świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach

opieki długoterminowej realizowanych w warunkach stacjonarnych, opieki

paliatywnej i hospicyjnej realizowanych w warunkach stacjonarnych, świadczeń

wysokospecjalistycznych - na wypłatę dodatku w wysokości 400 zł miesięcznie, za

okres od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r., oraz 800 zł miesięcznie, za

okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r., w tym na składki na

ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, dla ratowników medycznych

udzielających świadczeń opieki zdrowotnej u tego świadczeniodawcy, w przeliczeniu

na jeden etat lub równoważnik etatu. Słowa dodatek, w odniesieniu do kwot mających

stanowić podwyżki, nie zawarto natomiast w rozporządzeniu z dnia 20 grudnia 2019

r. w sprawie zmiany rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie

ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. poz.

2511). W § 3 wskazuje się jedynie, że świadczeniodawca oraz podwykonawca, o

którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są obowiązani przeznaczyć środki otrzymane w

ramach umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie

II PSKP 8/25

35

szpitalne oraz ratownictwo medyczne, w taki sposób, aby zapewnić średni wzrost

miesięcznego wynagrodzenia, w tym składki na ubezpieczenie społeczne, Fundusz

Pracy, Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych oraz Fundusz

Emerytur Pomostowych dla osób, o których mowa: 1) w § 2 ust. 1 pkt 1, 1b, 2 oraz

3, w przeliczeniu na jeden etat albo równoważnik etatu w wysokości 1600 zł za okres

od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r.; 2) w § 2 ust. 1 pkt 1a, w

przeliczeniu na jeden etat albo równoważnik etatu w wysokości 1200 zł za okres od

dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r.".

Zgodnie z uzasadnieniem projektu rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2019 r.

(https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12326853/12638781/12638782/dokument425

543.pdf) powyższa zmiana stanowiła realizację postanowień porozumień zawartych

w dniach 24 września 2018 r. oraz 9 października 2019 r. w Warszawie pomiędzy

Ministrem Zdrowia, a Komitetem Protestacyjnym Ratowników Medycznych oraz

Sekcją Krajową Pogotowia Ratunkowego i Ratownictwa Medycznego NSZZ

„Solidarność”. W porozumieniu z dnia 9 września 2019 r.

(https://orka2.sejm.gov.pl/INT9.nsf/klucz/ATTBV3K25/$FILE/i11729-o1_2.pdf)

przyjęto, że od dnia 1 stycznia 2020 r. zapewniony zostanie wzrost średniego

miesięcznego wynagrodzenia wraz ze wszystkimi innymi składnikami i pochodnymi

w przeliczeniu na jeden etat albo o równoważnik etatu o kolejne 400 zł brutto, do

kwoty 1600 zł brutto miesięcznie dla: ratowników medycznych, pielęgniarek systemu

udzielających świadczeń zdrowotnych w zespołach ratownictwa medycznego u

podwykonawców oraz dyspozytorów medycznych nie będących pielęgniarkami

systemu (pkt 1 porozumienia). W pkt 4 porozumienia zawarto natomiast ustalenie,

że rozmowy na temat włączenia kwoty o której mowa w pkt 1 do podstawy

wynagrodzenia odbędą się w kwietniu 2020 r. Zastrzeżenie, o którym mowa w pkt 4

porozumienia daje więc podstawę do twierdzenia, że strony zawierające owo

porozumienie, na tym etapie nie zamierzały, uzgodnionych kwot włączać do płacy

zasadniczej, a co za tym idzie powinny być one realizowane w formie dodatku

odrębnego od podstawy wynagrodzenia. Należy zatem uznać, że pomimo tego, że

w rozporządzeniu z dnia 20 grudnia 2019 r. ustawodawca nie posłużył się słowem

dodatek to jednak kwoty wskazane w rozporządzeniu, wypłacane ratownikom

medycznym tytułem podwyżek należy uznać za realizowane w formie dodatku.

II PSKP 8/25

36

Wyżej poczynione uwagi pozwalają na zaakceptowanie stanowiska Sądu

drugiej instancji, który przyjął rozdzielność dodatku przyznanego w oparciu o

przepisy rozporządzenia z dnia 12 lipca 2018 r. i wzrostu wynagrodzenia

zasadniczego powodów.

Przechodząc do podstawy procesowej skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że

podniesione zarzuty okazały się niezasadne. Skarżący formułuje zarzuty naruszenia

art. 233 § 1 w zw. z art. 378 § 1 i art. 382 oraz 368 §11 i art. 286 k.p.c. polegające na

przyjęciu przez Sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu

Rejonowego w Olsztynie bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii,

w sytuacji, gdy zarzuty apelacji obejmowały także sprzeczność ustaleń sądu

pierwszej instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co skutkowało tym,

że zarzuty apelacyjne w ten sposób nie zostały rozpoznane, a także niewyjaśnieniu

sprzeczności w opinii biegłego W. L..

Po pierwsze należy zauważyć, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w

postępowaniu kasacyjnym co do zasady jest niedopuszczalny. Dla skuteczności

zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości

dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w

przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie

przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie (por. Wyrok Sądu

Najwyższego z 17 sierpnia 2016 r. , III AUa 543/16, LEX nr 2149630; wyrok Sądu

Najwyższego z 7 października 2005 r., IV CK 122/05, Legalis nr 97143;

postanowienie Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2021 r., II USK 244/21, LEX nr

3317008). Orzecznictwo Sądu Najwyższego co do art. 233 § 1 k.p.c. jest obszerne,

a zarzut naruszenia tego przepisu nie może być podstawą zarzutu skargi kasacyjnej

z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 3983 § 3 k.p.c., ponieważ dotyczy kwestii

oceny dowodów przez sądy meriti (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca

2014 r., I PK 309/13, LEX nr 1494015 oraz z 5 lutego 2014 r., V CSK 140/13, LEX nr

1458681). Do postępowania kasacyjnego nie należy rozstrzyganie sporów o ocenę

dowodów ani o prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy, którym Sąd

Najwyższy na podstawie art. 39813 § 2 k.p.c. jest związany. Sąd Najwyższy, nie jest

sądem faktów, a wyłącznie sądem prawa. W zakresie jego ustawowych kompetencji

nie mieści się korygowanie ustaleń faktycznych lub oceny materiału dowodowego

II PSKP 8/25

37

dokonanego przez sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z

30 października 2018 r., I UK 437/17, LEX nr 2570520).

Wskazać w tym zakresie można szerzej chociażby na postanowienie Sądu

Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., III CSK 150/19 (LEX nr 3008566), w którym

wskazano, że zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej, mające podstawę w art.

233 § 1 k.p.c., co do zasady nie podlegają rozpoznaniu, wyjątek stanowić może tylko

taka sytuacja, gdy z podnoszonej przez skarżącego argumentacji i treści

zaskarżonego wyroku wynika, że podczas rozpoznawania sprawy sąd drugiej

instancji dopuścił się tak rażącego naruszenia reguł postępowania dowodowego, iż

jest widoczne wadliwe rozpoznanie sprawy, które doprowadziło do jaskrawo

niesprawiedliwego rozstrzygnięcia i pokrzywdzenia strony. W postanowieniu tym

podkreślono również, że wywiedzenie, że występuje taka sytuacja należy do

podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną i przekonania Sądu Najwyższego na etapie

kwalifikowania skargi do przyjęcia do rozpoznania, że ma się do czynienia z takim

wyjątkowym wypadkiem. Ponadto z reguły przesłanką przyjęcia skargi do

rozpoznania jest wówczas oczywista jej zasadność, uregulowana w art. 3989 § 1 pkt

4 k.p.c. Takiej sytuacji nie dostrzega się w niniejszej sprawie.

Należy przypomnieć, że podstawę faktyczną wyroku stanowi ustalony przez

sąd w toku postępowania stan faktyczny sprawy. Na mocy art. 39813 § 2 k.p.c. Sąd

Najwyższy rozpoznając skargę kasacyjną jest związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. W większości wypadków

ustalenie to jest rezultatem oceny dowodów przeprowadzonych przez sąd w trakcie

procesu (W. Siedlecki, Zasady wyrokowania w procesie cywilnym, Warszawa 1957,

s. 220). To sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w sposób w zasadzie

nieograniczony, jeszcze raz badając sprawę rozstrzygniętą przez sąd pierwszej

instancji i naprawiając wszystkie błędy sądu pierwszej instancji, a ewentualnie także

błędy stron. (Wyrok SA w Warszawie z 23.01.2019 r., VI ACa 1310/17, LEX nr

2675912). W każdej sytuacji podłożem wyroku sądu apelacyjnego – podobnie jak

sądu pierwszej instancji – są dokonane przezeń ustalenia faktyczne, czego nie

zmienia możliwość posłużenia się przez sąd odwoławczy dorobkiem sądu pierwszej

instancji i uznania jego ustaleń za własne.

II PSKP 8/25

38

W judykaturze wskazuje się, że rolą sądu drugiej instancji jest dogłębne

przeanalizowanie sformułowanych w apelacji zarzutów, zatem powinnością sądu

odwoławczego jest również odniesienie się do każdego wniosku dowodowego

powołanego w apelacji. Gdyby sąd odwoławczy nie dopuścił zgłoszonego dowodu

lub nie pominął takiego dowodu w trybie art. 381 k.p.c., wówczas dopuściłby się

naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. Zwraca się ponadto uwagę, że brak jakiegokolwiek

odniesienia się sądu drugiej instancji do wniosków dowodowych zgłaszanych w

apelacji jest naruszeniem przepisów postępowania, które mogą stanowić podstawę

skargi kasacyjnej, oczywiście jeżeli naruszenie to ma wpływ na wynik sprawy, czego

jednak nie można dostrzec w niniejszej sprawie. Nie oznacza to jednak, że sąd

odwoławczy musi w uzasadnieniu swojego orzeczenia odnosić się z osobna do

każdego z podnoszonych przez apelującego zarzutów czy wniosków. Stanowiłoby to

bowiem o nadmiernym formalizmie. Nie jest bezwzględnym warunkiem

prawidłowego rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji drobiazgowe

odniesienie się do każdego z zarzutów podniesionych w apelacji. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c.

obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność

odrębnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu

apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w

apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd

drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia. (por. np. wyroki

Sądu Najwyższego: z 5 października 2018 r., I CSK 608/17, LEX nr 2561619; z

22 sierpnia 2018 r., III UK 119/17, LEX nr 2542602; z 11 kwietnia 2018 r., II PK 20/17,

LEX nr 2509624; z 4 kwietnia 2018 r., V CSK 266/17, LEX nr 2522952; postanowienia

Sądu Najwyższego: z 14 marca 2018 r., II PK 120/17, LEX nr 2488061; z 9 grudnia

2015 r., II CSK 265/15, LEX nr 2148629).

Zgodnie z art. 382 k.p.c., sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału

zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.

Materiałem zebranym w rozumieniu tego przepisu są twierdzenia, wnioski i zarzuty

stron oraz przeprowadzone dowody. W judykaturze ugruntowany jest pogląd, że art.

382 k.p.c. nie nakłada na sąd drugiej instancji obowiązku przeprowadzenia

postępowania dowodowego oraz że jest on władny samodzielnie dokonać ustaleń

II PSKP 8/25

39

faktycznych bez potrzeby uzupełniania materiału dowodowego zebranego przed

sądem pierwszej instancji, o ile nie zachodzi ku temu potrzeba (por. wyrok Sądu

Najwyższego z 17 lipca 2008 r., III CSK 102/08, LEX nr 447689).

Zauważyć należy, że przepis art. 286 k.p.c. jest adresowany do sądu pierwszej

instancji, wobec czego nie może ich naruszyć sąd drugiej instancji, a tym samym nie

mogą one stanowić usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej. Okoliczność, iż

zgodnie z art. 286 k.p.c. sąd może zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub

innych biegłych, wcale nie oznacza, że w każdym przypadku jest to konieczne,

potrzeba taka może bowiem wynikać z okoliczności sprawy i podlega ocenie sądu

orzekającego. Dlatego nie ma uzasadnienia wniosek o powołanie kolejnego biegłego

(biegłych) w sytuacji, gdy złożona już opinia jest niekorzystna dla strony. Zgłaszając

taki wniosek, strona winna wykazać błędy, sprzeczności lub inne wady w złożonych

do akt sprawy opiniach biegłych, które dyskwalifikują te opinie, uzasadniając tym

samym powołanie dodatkowych opinii. Sąd ma zatem obowiązek dopuszczenia

takiego dowodu wówczas, gdy zachodzi tego potrzeba, w szczególności, gdy w

sprawie zostały wydane sprzeczne opinie biegłych, przy czym nawet sprzeczność

konkluzji opinii biegłych w zakresie zdolności do pracy wydanych w różnym czasie

(np. w toczących się kolejno postępowaniach z udziałem tych samych stron) nie

powoduje obowiązku sięgania przez sądy po instrumenty wymienione w art. 286 k.p.c.

(por. Wyroki Sądu Najwyższego: z 10 marca 2011 r., II UK 310/10, LEX nr 885008;

z 24 czerwca 2015 r., I UK 345/14, LEX nr 1771399, Postanowienia Sądu

Najwyższego: z 3 grudnia 2025 r. I CSK 2875/25, LEX nr 3953862; z 21 października

2025 r., I CSK 1613/25, LEX nr 3933345).

Mając na uwadze powyższe Sąd drugiej instancji dokonał ponownej oceny

całości materiału dowodowego zebranego w toku postępowania dowodowego przez

Sąd pierwszej instancji, w uzasadnieniu odniósł się do środków dowodowych i

wskazał dlaczego dał wiarę dokonanym ustaleniom.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że skarga

kasacyjna nie zasłużyła na uwzględnienie, dlatego, opierając się na treści art.

39814 k.p.c., orzekł, jak w sentencji wyroku.

M.G.

II PSKP 8/25

40

[r.g.]