Spór o to, która ze spółek była pracodawcą. SN odmówił przyjęcia skargi ZUS

Wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r., XXI U 2085/20, Sąd Okręgowy w

Warszawie zmienił decyzję z dnia 15 września 2020 r. Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w Warszawie w ten sposób, że stwierdził, że K.B. nie

II USK 224/24

2

podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu,

chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 1 sierpnia 2001 r. do 31 grudnia 2014

r. u płatnika składek S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

(pkt I.) oraz rozstrzygnął o kosztach zastępstwa procesowego na rzecz odwołującej

się spółki (pkt II.).

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r., III AUa 1727/22, Sąd Apelacyjny w

Warszawie oddalił apelację organu rentowego (pkt 1.) oraz zasądził od organu

rentowego na rzecz płatnika składek kwotę 240 zł z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia pieniężnego za czas od

uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej (pkt 2.).

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił

naruszenie: 1. art. 3271 § 1 k.p.c.; 2. art. 232 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c.;.3. art. 6

k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.; 4. art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych w zw. z art. 22 § 1 k.p.; 5. art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 8 ust. 2a ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych; 6. art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.; 7. art. 8

ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 3 k. p., w zw. z art.

22 § 1 k. p.; 9. art. 3 k. p., w zw. z art. 22 § 1 k. p.; 7.art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 4

pkt 2 ppkt a w zw. z art. 8 ust. 2a oraz art. 17 ust. ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą

zasadnością skargi kasacyjnej, podnosząc, że sąd powinien poddać decyzję

organu kontroli merytorycznej, a zatem zbadać czy organ rentowy prawidłowo

zastosował przepisy prawa przy ustalonym stanie faktycznym, co w przedmiotowej

sprawie sprowadza się do ustalenia czy faktycznie nastąpiło tzw. przebicie zasłony

korporacyjnej prowadzące do obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych, tj. art. 8 ust. 2a ustawy o sus. Sąd ograniczając się do badania

powiązań osobowo-kapitałowych pomiędzy ww. podmiotami wyłącznie z

perspektywy art. 22 § 1 k. p. nie jest w stanie poddać decyzji organu rentowego

merytorycznej kontroli wskazującej na tzw. „uniesienie zasłony korporacyjnej” bez

wykładni art. 3 k. p. i art. 22 § 1 k. p. z uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony

II USK 224/24

3

korporacyjnej, ponieważ w świetle art. 22 § 1 k. p. spółka zależna jako odrębny

podmiot istniejący w obrocie gospodarczym będzie w sposób oczywisty traktowana

jako pracodawca dla ubezpieczonego z uwagi na konieczność wykonania szeregu

formalnych czynności mających na celu urealnienie „nieważnego” (na gruncie

przepisów prawa ubezpieczeń społecznych) w swej istocie stosunku pracy (takich

jak zawarcie umowy o pracę, obsługa kadrowo-płacowa itp.).

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania, a w sytuacji uznania przez Sąd Najwyższy, że podstawa naruszenia

prawa materialnego jest oczywiście uzasadniona o uchylenie wyroku i orzeczenie

co do istoty sprawy poprzez oddalenie odwołania odwołującej się spółki oraz o

zasądzenie od odwołującej się spółki na rzecz organu rentowego kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołujący się i zainteresowany wnieśli

o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a

w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej o oddalenie wniesionej skargi w całości i w

każdym przypadku o zasądzenie od organu rzecz odwołującego i

zainteresowanego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

II USK 224/24

4

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance

oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze,

że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym - jego zdaniem - polega

oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem przepisów, których

naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to, dlaczego

opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października

2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący, przedstawiając -

jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej "oczywiste

naruszenie prawa" - powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter tego

naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004

nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49; z 15

kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).

Zdaniem Sądu Najwyższego, oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek

skarżącego nie spełnia wyżej określonych kryteriów. Twierdzenia skarżącego w

żadnej mierze nie stanowią o oczywistej zasadności skargi a sprowadzają się

jedynie do kontestowania ustaleń faktycznych sądu i jego oceny dowodów.

W sprawie ustalono, że nie doszło do ziszczenia się przesłanek

pozwalających na zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sposób

wynikający z zaskarżonej decyzji. Sąd miał na uwadze zebrany w sprawie materiał

dowodowy i dokonał jego oceny prawnej.

Sąd Najwyższy jest związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2

k.p.c.).

Oznacza to niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na

wadliwość wyroku Sądu drugiej instancji polegającą na ustaleniu faktów lub

niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów, również we wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania. Także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące

II USK 224/24

5

naruszenia prawa materialnego, mające w istocie charakter polemiki z ustaleniami

faktycznymi sądów meriti i dokonaną przez te sądy oceną stanu faktycznego nie

mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej, ani jej przyjęcia do rozpoznania (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2022 r., I CSK 664/22, Legalis nr

2739699; postanowienie Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2023 r., II PSK 58/22,

Legalis nr 2909745).

Należy także zauważyć, że wyrażonej w art. 6 k.c., reguły rozkładu ciężaru

dowodu nie można rozumieć w ten sposób, że zawsze, bez względu na

okoliczności sprawy, obowiązek dowodzenia wszelkich faktów o zasadniczym dla

rozstrzygnięcia sporu znaczeniu spoczywa na stronie powodowej. Jeżeli jedna ze

stron wykazała wystąpienie faktów przemawiających za słusznością jej stanowiska,

wówczas to drugą stronę procesu obarcza ciężar udowodnienia okoliczności

podważających ten wniosek (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 24 lutego 2021

r., III USKP 33/21, LEX nr 3123205; 19 grudnia 2013 r., II PK 70/13, LEX nr

1424850; z dnia 12 maja 2011 r., I PK 228/10, LEX nr 896458; z dnia 10 czerwca

2013 r., LEX nr 1341274; z dnia 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82, LEX nr 8416).

Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że organ rentowy nie poczynił żadnych ustaleń

faktycznych odnoszących się do indywidualnej sytuacji ubezpieczonego. Trudno

zatem oczekiwać by w świetle braku ustaleń pozwalających na stwierdzenie, że

zainteresowany powinien podlegać ubezpieczeniom jako pracownik S. – a nie S1. -

odwołująca się spółka była obciążona wykazaniem okoliczności przeciwnych. Sądy

orzekające stwierdziły, że organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów na

potwierdzenie tego, że pracodawcą ubezpieczonego była S. Polska sp. z o.o.

Organ rentowy ograniczył się tylko do przedłożenia na płycie CD bardzo

obszernych akt kontroli, nie wskazując przy tym o przeprowadzenie dowodu z

których dokumentów znajdujących się na płycie wnosi. Jednocześnie Sądy nie

miały wątpliwości, że z akt osobowych ubezpieczonego wynikało, że umowę o

pracę zawarł z S1.

Kierując się powyższymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż skarżący nie

wykazał potrzeby rozpoznania jego skargi kasacyjnej, co uzasadnia odmowę jej

II USK 224/24

6

przyjęcia podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono stosownie do art. 98 § 1 i § 11 k.p.c.

[I.T.]

[a.ł]