Wzajemne zlecenia spółki i firmy współwłaścicielki. SN oddalił skargę kasacyjną

Decyzją z 7 października 2020 r. (nr […]), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I

Oddział w Warszawie ustalił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne,

tj. emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne A.P.,

jako pracownika z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę u płatnika

składek B. sp. z o.o. oraz z tytułu umów zlecenia zawartych z płatnikiem składek D.C.

prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą P. od maja 2015 r. do lipca 2016 r.

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że zebrane dowody wskazują, iż dla jednej

więzi prawnej stworzono dwie umowy. Podział przedmiotu na dwóch płatników

składek został dokonany w celu obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych. Poprzez rozbicie czynności wykonywanych w równoległych okresach,

na podstawie umowy o pracę z jednym płatnikiem składek oraz umowy zlecenia z

drugim płatnikiem składek stworzono możliwość zgłoszenia A.P. do ubezpieczeń

społecznych wyłącznie z tytułu umowy o pracę, co umożliwiło obniżenie kosztów

zatrudnienia w świetle ustalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego

ratio legis art. 8 ust. 2a in fine u.s.u.s. i jego rozumienia, w szczególności uchwały

Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2021 r. III UZP 6/21 (OSNP 2022 nr 1, poz. 7,

OSP 2022 nr 4, poz. 36) oraz ustaleń faktycznych dotyczących: (1) powiązań

osobowych, organizacyjnych i finansowych pomiędzy spółką B. sp. z o.o. i D.C.

prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą P., jak również (2) zakresu i

przedmiotu czynności ubezpieczonych oraz sposobu ich wykonywania – nie budzi

wątpliwości, że przyjęty w analizowanych sprawach schemat „krzyżowego”

zatrudniania pracowników jednego podmiotu w drugim, na podstawie umów zlecenia

niewątpliwie przynosił obu pracodawcom liczne korzyści ekonomiczne, zarówno z

perspektywy prawa pracy (przede wszystkim unikanie konieczności wynagradzania

ewentualnych godzin nadliczbowych, ale także korzystanie z pracy sprawdzonych i

II USKP 48/24

3

zaufanych osób o znanych kwalifikacjach zawodowych i umiejętnościach), jak i

prawa ubezpieczeń społecznych (minimalizowanie/optymalizowanie obciążeń

składkowych). W konsekwencji zastosowanie w analizowanych sprawach art. 8 ust.

2a in fine u.s.u.s. było uzasadnione.

Sąd Okręgowy w Warszawie XIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,

wyrokiem z 26 sierpnia 2021 r. (sygn. akt XIII U 1958/20), wydanym w sprawie B. sp.

z o.o. z siedzibą w Ł., przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi

w Warszawie, z udziałem A.P. i zainteresowanej D.C. prowadzącej działalność

gospodarczą pod firmą P. w Ł., o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne, zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż podstawa

wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne A.P., jako pracownika u płatnika

składek B. sp. z o.o. w Ł., od maja 2015 r. do lipca 2016 r. nie obejmują świadczeń

uzyskiwanych przez A.P., z tytułu umów zlecenia zawartych z zainteresowaną D.C.

prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą P. w Ł. oraz zasądził solidarnie od

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Warszawie na rzecz B. sp. z o.o. w

Ł. i D.C. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą P. w Ł. kwotę 180 zł,

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Na skutek apelacji organu rentowego, Sąd Apelacyjny w Warszawie III

Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 9 sierpnia 2023 r. (sygn. akt

III AUa 1899/21), zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że oddalił

odwołanie; zmienił zaskarżony wyrok w punktach 2 i 3 w ten sposób, że zasądził od

B. sp. z o.o. w Ł. oraz od D.C. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą P.,

na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie, kwoty po 180 zł

od każdego z nich, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego z ustawowymi

odsetkami za czas, po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia do dnia

zapłaty; zasądził od B. sp. z o.o. w Ł. oraz od D.C. prowadzącej działalność

gospodarczą pod firmą P., na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w

Warszawie, kwoty po 240 zł od każdego z nich, tytułem zwrotu kosztów z zastępstwa

prawnego w instancji odwoławczej, z ustawowymi odsetkami za czas, po upływie

tygodnia od uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty.

II USKP 48/24

4

W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny w Warszawie wskazał, że apelacja

okazała się zasadna. W ocenie Sądu odwoławczego trafnie podniósł apelujący organ

rentowy, że Sąd I instancji naruszył art. 233 § 1 k.p.c., bo wadliwie uznał, iż spółka

nie miała żadnych korzyści z pracy ubezpieczonej, na podstawie umów zlecenia i że

istotne jest w sprawie to, iż z tytułu umowy o pracę i zlecenia ubezpieczona

obsługiwała różnych klientów. Dokonując tych ustaleń Sąd Okręgowy oparł się

wyłącznie na zeznaniach D.C., która jako osoba zainteresowana rozstrzygnięciem

nie mogła być uznana za całkowicie wiarygodny dowód przy braku innych dowodów

potwierdzających tę okoliczność.

Sąd II instancji zaznaczył, że ww. okoliczność nie wynikała z zeznań

pracowników przesłuchanych w postępowaniu przed organem rentowym. Chociaż

ubezpieczona, której dotyczy zaskarżona decyzja w niniejszym postępowaniu nie

została przesłuchana, to jednak z zeznań pracownicy M.L., w toku postępowania

przed organem wynika m.in., że praca na zlecenie była wykonywana w trakcie godzin

przeznaczonych na umowę o pracę. Inne przesłuchane osoby, jak B.S. i M.D.

również zeznały, że w ramach umowy zlecenia pracowały w siedzibie spółki, na

sprzęcie spółki, zazwyczaj w soboty. Z zeznań pracowników, złożonych w trakcie

postępowania kontrolnego nie wynikało, aby obsługiwali oni różne firmy w ramach

umów o pracę i umów zlecenia. Pracownicy wspominali jedynie o różnych

czynnościach wykonywanych w ramach tych umów, nie określając jednak na czym

te różnice miały polegać. Jedynie pracownica M.L. wskazała, że umowa o pracę

wiązała się z kontaktem z klientami, a wykonywanie zleceń polegało na pracy z

dokumentami, ale nie zostało to przez nią sprecyzowane. Z zeznań licznych

ubezpieczonych, złożonych w trakcie postępowania kontrolnego przed organem

rentowym, ani z zeznań D.C. złożonych przed Sądem nie wynikało czym różniły się

czynności wykonywane w ramach umów o pracę i umów zlecenia. Różnice te nie

wynikały też w żadnym razie z treści umów zawieranych z ubezpieczonymi. Zarówno

umowy o pracę jak i umowy zlecenia dotyczyły szeroko ujętych czynności

księgowania. Gdyby nawet przyjąć za Sądem Okręgowym, że czynności te dało się

rozdzielić, a nawet wykonywane były na rzecz innych klientów, to i tak nie miałoby to

znaczenia w kontekście dyspozycji przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

II USKP 48/24

5

Sąd odwoławczy wskazał także, że zasadnie zarzuca apelujący, że Sąd

Okręgowy bezzasadnie pominął powiązania między spółką i D.C. i to, że jedynymi

współwłaścicielami tej spółki są P. i D.C.. Sąd Okręgowy mimo, że zauważył, iż

nastąpiło zawarcie umowy o współpracę pomiędzy spółką a D.C., nie tylko nie

dokonał właściwej analizy jej treści, ale też nie nadał temu faktowi należytego

znaczenia w kontekście istniejących umów z ubezpieczoną i oceny tego, co mogło

stanowić działanie „na rzecz pracodawcy”.

Sąd Apelacyjny zaznaczył, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia

sprawy miały ustalenia faktyczne, z których wynikały bardzo silne powiązania

kapitałowe, osobowe, organizacyjne, ekonomiczne między pracodawcą a

zleceniodawcą (spółką i D.C., jako osobą prowadzącą działalność gospodarczą).

D.C. z mężem P.C. byli jedynymi właścicielami odwołującej spółki, czynności z

umowy o pracę i umowy zlecenia były wykonywane w tym samym miejscu, w

zbliżonym czasie i przy użyciu tych samych narzędzi pracy. Nadzór nad

wykonywanymi czynnościami zarówno z umowy o pracę jak i umowy cywilnoprawnej

dokonywała D.C.. Im silniejsze powiązania kapitałowe, organizacyjne, ekonomiczne

i personalne między pracodawcą i osobą trzecią, zlecającą jego pracownikom

wykonywanie umowy cywilnoprawnej, tym łatwiej w konkretnym stanie faktycznym

uznać (ustalić i ocenić), że praca świadczona w ramach umowy cywilnoprawnej była

wykonywana na rzecz pracodawcy - w jego interesie. Nie ulega zdaniem Sądu

odwoławczego wątpliwości, że przy zachowaniu formalnej odrębności między spółką

i D.C., jako dwoma odrębnymi podmiotami, zachodziły między nimi istotne

powiązania.

Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że całokształt okoliczności sprawy, w tym

sposób i zakres współpracy pomiędzy obydwoma podmiotami, udostępnianie na

zasadzie wzajemności pracowników do umów zlecenia, przy oczywistym istnieniu

tożsamości składu osobowego obydwu podmiotów, a także wysokość uzyskiwanych

przez ubezpieczoną zarobków na podstawie umowy o pracę (w granicach

minimalnego wynagrodzenia przewidzianego przepisami prawa) i wyższego

wynagrodzenia wypłacanego z tytułu umów oświadczenie usług, uprawnia do

przyjęcia, iż w istocie praca świadczona w spornym okresie przez ubezpieczoną w

ramach umów zlecenia odbywała się w niepodzielnym interesie obydwu podmiotów

II USKP 48/24

6

i wzbogacała obydwa podmioty. Z materiału dowodowego wynikało jednoznacznie,

że w niniejszej sprawie wystąpił swoisty trójkąt umów, który obejmował spółkę oraz

jej współwłaścicielkę D.C., zatrudniające pracowników na podstawie umów o pracę

oraz umów zlecenia - zawartych pomiędzy jednym podmiotem a pracownikami

drugiego podmiotu gospodarczego. Przy czym zatrudnienie takie odbywało się na

zasadzie wzajemności. Spółka i D.C. udostępniały sobie wzajemnie swoich

pracowników do umów zlecenia.

Sąd II instancji uznał zatem, że zawarcie umów cywilnoprawnych było

zabiegiem zmierzającym do obniżenia kosztów pracy, obciążających pracodawcę.

Idąc za orzecznictwem Sądu Najwyższego wskazuje się, że takie działanie uprawnia

do przyjęcia, że praca wykonywana jest w takiej sytuacji na korzyść pracodawcy w

rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. W analizowanym przypadku

pracodawcy, w wyniku wzajemnego udostępniania sobie pracowników, do

wykonywania prac na podstawie umów zlecenia osiągali przy tym niewątpliwie

wymierne korzyści. Przy takim ukształtowaniu stosunków prawnych i faktycznych

płatnicy uzyskiwali korzyści materialne z wykonywania umów zlecenia przez swoich

pracowników, na rzecz innego podmiotu, unikając obciążeń i obowiązków

wynikających z przepisów prawa pracy i prawa ubezpieczonego i tym samym

ograniczając koszty prowadzonej działalności gospodarczej.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, do Sądu

Najwyższego wywiodła odwołująca spółka i zainteresowana, zaskarżając judykat w

całości, zarzucając:

1. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 65 § 2 k.c. polegającego na błędnej

wykładni umowy o świadczenie usług z 30 maja 2016 r., łączącej B. sp. z o.o.

i D.C. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą P. i w konsekwencji

jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez pominięcie jaki był zgodny zamiar

stron umowy, jej cel i przyjęcie, że poprzez postanowienie zawarte w § 3 pkt

1b umowy strony miały zamiar formalnego uregulowania procederu czerpania

korzyści materialnych z wykonywania umów zlecenia, przez swoich

pracowników na rzecz innego podmiotu, działając na zasadzie wzajemności,

tj. „na krzyż” i tym samym działania w celu obniżenia należnych składek na

ubezpieczenie społeczne podczas, gdy:

II USKP 48/24

7

1. przedmiotem umowy było świadczenie usług bezpośrednio przez

zainteresowaną, tj. D.C.. Ani ubezpieczona ani inne osoby zatrudnione przez

zainteresowaną nie wykonywały czynności objętych umową;

2. celem umowy było wynagrodzenie dla D.C. za czynności, jakie wykonywała

na rzecz spółki B. sp. z o.o., jako jej główna księgowa;

3. z § 3 pkt 1b umowy wynika jedynie to, że zainteresowana mogła liczyć na

wsparcie osób zatrudnionych przez płatnika wyłącznie w zakresie niezbędnym

do należytego wykonywania usług osobiście, tj. przez D.C. przez co obie

strony tejże umowy zgodnie rozumiały samo udzielanie informacji przez

współpracowników, pracowników, przedstawicieli lub innych osób, które to

informacje byłyby niezbędne D.C. do wykonania umowy. Bez takiej

„współpracy” zainteresowana nie byłaby wstanie świadczyć osobistych usług

objętych umową. Postanowienie to mówi o normalnych kontaktach między

personelem obu stron w celu realizacji umowy, a nie wykonywaniu przez

personel płatnika czynności zleconych zainteresowanej;

4. gdyby zamiarem stron było uzasadnienie rzekomych przepływów

finansowych, tj. refinansowania przez pracodawcę dla zleceniodawcy

wynagrodzenia wypłacanego przez zleceniodawcę ubezpieczonym, to

istniałaby pomiędzy stronami także umowa o odwrotnym skutku finansowym;

5. przyczyną utworzenia płatnika, tj. B. sp. z o.o. była chęć ograniczenia

odpowiedzialności i ryzyka związanych z prowadzoną działalnością, a nie

„optymalizacja” składek ubezpieczeniowych;

6. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 8 ust 2a u.s.u.s., przez jego błędną

wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd

II instancji, że ubezpieczona w ramach zawartych umów cywilnoprawnych,

wykonywała pracę na rzecz swojego pracodawcy, przez co została

wyczerpana dyspozycja ww. przepisu, co tym samym skutkowało oddaleniem

odwołania płatnika podczas, gdy niezbędnym elementem konstrukcji „uznania

za pracownika” w rozumieniu art. 8 ust. 2a u.s.u.s. jest występowanie rozliczeń

finansowych między pracodawcą a zleceniodawcą, istnienie tzw. „trójkąta

umów”, tj. umowy o pracę, umowy zlecenia między pracownikiem a osobą

trzecią i umowy o podwykonawstwo między pracodawcą i zleceniodawcą, a w

II USKP 48/24

8

niniejszej sprawie dyspozycja ww. przepisu nie została wyczerpana,

ponieważ:

1. sam fakt powiązań osobowych i kapitałowych między płatnikiem, jako

pracodawcą a zainteresowaną, jako zleceniodawcą nie stanowi

wystarczającej podstawy do przyjęcia, że czynności ubezpieczonej były w

rzeczywistości wykonywane na rzecz pracodawcy oraz, że została

wyczerpana dyspozycja art. 8 ust. 2a u.s.u.s.;

2. płatnik i zainteresowana nigdy nie obsługiwały jednocześnie tych samych

klientów, przez co ubezpieczona z tytułu umów o pracę i umów zlecenia

wykonywała czynności na rzecz różnych podmiotów, co wyłącza

zastosowanie art. 8 ust. 2a u.s.u.s., gdyż pojęcie wykonywanie pracy w świetle

tego przepisu należy rozumieć, jako przysparzanie korzyści pracodawcy

będących wynikiem pracy;

3. brak jest również rozliczeń finansowych między płatnikiem a zainteresowaną,

tj. płatnik nie finansował umów zlecenia wykonywanych przez ubezpieczoną

dla zainteresowanej;

4. w sprawie nie występuje tzw. „trójkąt umów”, gdyż nie została zawarta umowa

o podwykonawstwo między płatnikiem i zainteresowaną, której przedmiotem

byłoby rozliczenie finansowe za świadczenie pracy przez ubezpieczoną, co

skutkowało nadinterpretacją treści normy zawartej w art. 8 ust. 2a u.s.u.s. i jej

niewłaściwym zastosowaniem.

W związku z powyższym, skarżący wnieśli o:

1. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na potrzebę wykładni

przepisów prawnych wskazanych w skardze kasacyjnej, wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, a także z uwagi na występowanie

sprawie istotnego zagadnienia prawnego zakreślonego w skardze kasacyjnej;

2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie w innym

składzie;

3. ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie sprawy, co do

istoty;

4. zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej spółki i

II USKP 48/24

9

zainteresowanej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych;

5. rozpoznanie sprawy na rozprawie, także pod nieobecność pełnomocnika

skarżących.

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o

wydanie orzeczenia odmawiającego przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, a w

razie jej przyjęcia - o jej oddalenie, oraz zasądzenie od stron skarżących na rzecz

organu rentowego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszym postępowaniu nie znajduje

uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w

granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a w granicach zaskarżenia bierze

z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Sąd Najwyższy związany jest przy

tym ustaleniami faktycznymi, które stanowią podstawę zaskarżonego orzeczenia

(art. 39813 § 2 k.p.c.).

Nie doszło w rozpoznawanej sprawie do naruszenia przez Sąd II instancji

wskazywanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Zgodnie z

wiążącymi Sąd Najwyższy ustaleniami dokonanymi przez Sąd Apelacyjny

ubezpieczona, w ramach zawartych umów cywilnoprawnych, wykonywała pracę na

rzecz swojego pracodawcy - w rozumieniu przepisu art. 8 ust. 2a ustawy z 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Z ustaleń faktycznych

wynikają silne powiązania kapitałowe, osobowe, organizacyjne i ekonomiczne,

między pracodawcą a zleceniodawcą (spółką i D.C., jako osobą prowadzącą

działalność gospodarczą). D.C. z mężem P.C. byli jedynymi właścicielami

odwołującej spółki, czynności z umowy o pracę i umowy zlecenia były wykonywane

w tym samym miejscu, w zbliżonym czasie i przy użyciu tych samych narzędzi pracy.

Nadzór nad wykonywanymi czynnościami zarówno z umowy o pracę jak i umowy

II USKP 48/24

10

cywilnoprawnej dokonywała D.C.. A więc przy zachowaniu formalnej odrębności

między spółką i D.C., jako dwoma odrębnymi podmiotami, zachodziły między nimi

istotne powiązania. W niniejszej sprawie, jak na to słusznie zwrócił uwagę Sąd

Apelacyjny, wystąpił swoisty trójkąt umów, który obejmował spółkę oraz jej

współwłaścicielkę D.C., zatrudniające pracowników na podstawie umów o pracę oraz

umów zlecenia - zawartych pomiędzy jednym podmiotem a pracownikami drugiego

podmiotu gospodarczego. Przy czym zatrudnienie takie odbywało się na zasadzie

wzajemności. Spółka i D.C. udostępniały sobie wzajemnie swoich pracowników do

umów zlecenia - zawarcie umów cywilnoprawnych było więc zabiegiem

zmierzającym do obniżenia kosztów pracy, obciążających pracodawcę.

W uchwale z 26 sierpnia 2021 r. (III UZP 6/21, OSNP 2022 nr 1, poz. 7, str.

86) Sąd Najwyższy przesądził, iż finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek

sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika,

na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8

ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jak wywiódł Sąd Najwyższy w powyższej uchwale, po przeprowadzonej analizie

orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego tej kwestii, decydujące znaczenie w

stosowaniu art. 8 ust. 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy

przypisać przepływom finansowym od pracodawcy do osoby trzeciej, które ma

pokryć wynagrodzenia pracowników wykonujących usługę dla osoby trzecie. Istotny

jest również układ między pracodawcą i zleceniodawcą (kapitałowe, osobowe), który

pozwala na uniknięcie „oskładkowania” całości wynagrodzeń pracowników. Z lektury

uzasadnienia uchwały wynika także, że możliwość takiego podejścia zastrzeżona

została dla szczególnych przypadków wskazujących na działania sprzeczne z celami

art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Te szczególne

okoliczności są doprecyzowane w treści uzasadnienia przez odwołanie się do

wyroków Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2019 r. (II UK 477/17, OSNP 2020 nr 2,

poz. 16) oraz z 3 października 2017 r. (II UK 488/16, LEX nr 2361596).

W konsekwencji, decydujące znaczenie należy przypisać przepływom

finansowym od pracodawcy do osoby trzeciej, które ma pokryć wynagrodzenia

pracowników wykonujących usługę dla osoby trzecie. Natomiast również i

powiązania kapitałowe (czy osobowe) i splot okoliczności faktycznych, mogą

II USKP 48/24

11

stanowić podstawę do zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych, gdy wskazują na celowe działania sprzeczne z celami tego przepisu. Z

taką sytuacja mamy właśnie do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Także w najnowszych orzeczeniach Sąd Najwyższy potwierdza, że „praca

wykonywana na rzecz pracodawcy” to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest

pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą

trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych przez pracownika

czynności wynikających z umowy o pracę i z umowy zawartej z osobą trzecią oraz

niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i

osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy

systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy

swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych

od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią (nie musi

być to przy tym umowa o podwykonawstwo, może chodzić o każdy rodzaj umowy o

współpracy). Przy subsumcji przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej ważne jest

bowiem przede wszystkim wychwycenie, w danych okolicznościach faktycznych,

intensywności relacji zachodzących między pracownikiem i efektami jego pracy

wykonywanej w ramach umowy cywilnoprawnej a korzyściami uzyskiwanymi przez

pracodawcę z tej pracy i zakresu nadzoru przez niego sprawowanego w procesie

realizacji umowy cywilnoprawnej. W sytuacji powiązania kapitałowego pracodawcy i

usługodawcy - zlewających się jedną ekonomiczną całość - nie ulega wątpliwości, że

mamy do czynienia z wykonywaniem pracy na rzecz pracodawcy (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 20 maja 2025 r., II USKP 67/24, Legalis nr 3253234; wyrok Sądu

Najwyższego z 26 lutego 2025 r., II USKP 114/23, Legalis nr 3201619 czy wyrok

Sądu Najwyższego z 25 września 2024 r., III USKP 27/24, Legalis nr 3136255).

Niezasadny jest więc zarzut naruszenia art. 8 ust. 2a ustawy z 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – z ustalonego stanu faktycznego

sprawy, którym Sąd Najwyższy jest związany, wnika bowiem, że ubezpieczona, w

ramach zawartych umów cywilnoprawnych, wykonywała pracę na rzecz swojego

pracodawcy - w rozumieniu przywołanego przepisu.

II USKP 48/24

12

Z przyczyn, o których mowa wyżej, nie mogło także dojść do naruszenia przez

Sąd Apelacyjny art. 65 § 2 k.c. Tym bardziej, że ustalenie treści oświadczenia woli

należy do sfery ustaleń faktycznych i wchodzi w zakres podstawy faktycznej

rozstrzygnięcia sądu, a uchybienia w tym zakresie mogą być - z ograniczeniami

przewidzianymi w art. 3983 § 3 k.p.c. i art. 39813 § 2 k.p.c. - wykazywane jedynie w

ramach podstawy przewidzianej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie wystarczy zarzut

naruszenia art. 65 k.c. oraz twierdzenie, że wola stron umowy była inna niż ustalono,

gdy nie zostały podważone ustalenia, na podstawie których stwierdzono taką wolę

stron (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2023 r., III PSK 27/22,

Legalis nr 2877705). Strona skarżąca w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie

podnosiła żadnych zarzutów naruszenia przez Sąd II instancji przepisów

proceduralnych.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c., oddalił

skargę kasacyjną, a o kosztach postępowania orzeczono – podobnie jak to miało

miejsce przed Sądem Apelacyjnym – na podstawie art. 39821 k.p.c. w związku z art.

108 § 1 k.p.c. i art. 98 § 1 k.p.c. oraz art. 102 k.p.c.

DS.

[SOP]