Sąd Najwyższy uchylił wyrok w sprawie renty rodzinnej, sprawa wraca do Sądu Apelacyjnego

II USKP 539/26

2

Sąd Okręgowy we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 26 lutego 2024 r., oddalił

odwołanie M.W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we

Wrocławiu z dnia 25 sierpnia 2021 r., mocą której odmówiono skarżącej prawa do

renty rodzinnej po zmarłym ojcu.

W sprawie ustalono, że M.W. (urodzona […] 1973 r.) ma wykształcenie

średnie ogólne i pracuje jako pracownik ochrony na pół etatu. Wcześniej (od 19. roku

życia) pobierała uczniowską rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (do 30

września 2000 r.). Wówczas określono, że jej niezdolność do pracy powstała w 1989

r., a następnie odwołująca się pobierała (do 31 grudnia 2002 r.) rentę z tytułu

całkowitej niezdolności do pracy. Takie świadczenie było jej również przyznane od 1

stycznia 2003 r. do 30 listopada 2016 r.

W okresie od 1 grudnia 2016 r. do 31 stycznia 2019 r. odwołująca się nadal

była uprawniona do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a następnie -

wskutek zakończonego prawomocnie postępowania sądowego – przyznano jej

prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 lutego 2020 r. do końca

lutego 2024 r.

Ubezpieczona w dniu 5 sierpnia 2020 r. złożyła do organu rentowego wniosek

o ustalenie prawa do renty rodzinnej po zmarłym w dniu […] 2016 r. ojcu, który w

dniu śmierci miał ustalone prawo do emerytury. W toku badań ani lekarz orzecznik

ani komisja lekarska ZUS nie stwierdziły całkowitej niezdolności do pracy. W tym

stanie rzeczy pozwany wydał zaskarżoną decyzję.

W toku postępowania odwoławczego biegły sądowy (okulista) stwierdził, że

badana jest zdolna do pracy. W zakresie neurologii i ortopedii biegli stwierdzili, że

ubezpieczona jest zdolna do prac dozorujących, chałupniczych, z dominacją pozycji

siedzącej. Natomiast w zakresie reumatologii stwierdzono, że ubezpieczona ze

względu na schorzenia układu ruchu jest trwale częściowo niezdolna do pracy,

bowiem nie może wykonywać prac fizycznych wymagających sprawnego chodu,

większych obciążeń kończyn górnych i dolnych.

Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie ubezpieczonej nie zasługiwało na

uwzględnienie. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało wiadomości specjalnych i dlatego

zostały dopuszczone dowody z opinii biegłych lekarzy, a z nich wynika zakres

niezdolności do pracy odwołującej się. Jednocześnie odwołująca się, która 16 lat

II USKP 539/26

3

skończyła […] 1989 r., a 25 lat w 1998 r. nie była nieprzerwanie całkowicie niezdolna

do pracy do dziś. W okresie od 1 grudnia 2016 r. do 31 stycznia 2020 r. jej stan

zdrowia poprawił się i nie było podstaw do uznawania całkowitej niezdolności do

pracy. Również obecnie jest częściowo niezdolna do pracy. W tym stanie rzeczy Sąd

pierwszej instancji uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia ustawowych przesłanek

nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu, przewidzianych w art. 68 ust. 1

pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1749, dalej jako

ustawa emerytalna).

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, wyrokiem z 13 sierpnia 2024 r., zmienił

zaskarżony wyrok w pkt II i przyznał wnioskodawczyni ze środków Skarbu Państwa

(Sądu Okręgowego we Wrocławiu) kwotę 150 zł tytułem zwrotu poniesionych

wydatków, to jest dojazdu na badanie przez biegłego sądowego (pkt I); w pozostałym

zakresie oddalił jej apelację (pkt II).

Sąd Apelacyjny podkreślił, że po okresie nieprzerwanego pobierania renty

uczniowskiej i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy uznano ją za osobę

częściowo niezdolną do pracy i od 1 grudnia 2016 r. do 31 stycznia 2019 r. miała

przyznane z tego powodu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Co równie istotne wnioskodawczyni była aktywna zawodowo. Biorąc pod uwagę

opisane wyżej okoliczności, należy wskazać, że odwołująca się błędnie interpretuje

przepisy ustawy emerytalnej. Zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie jednolicie

przyjmuje się, że prawo do renty rodzinnej po rodzicach przysługuje tym dzieciom

zmarłego żywiciela, które ze względu na wiek lub pobieranie nauki nie mają

możliwości wykonywania pracy zarobkowej lub innej działalności stanowiącej tytuł

podlegania ubezpieczeniom społecznym. W konsekwencji, prawo do renty rodzinnej

bez względu na wiek przysługuje dziecku, które z uwagi na całkowitą niezdolność do

pracy (niezdolność do samodzielnej egzystencji) nie miało możliwości uzyskania

prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a więc takiemu, które stało się

niezdolne do pracy w stopniu wyżej opisanym w czasie, gdy nie mogło podlegać

ubezpieczeniu społecznemu z powodu wieku lub uczęszczania do szkoły.

Jeżeli o rentę rodzinną ubiega się osoba dorosła, niezbędne jest ustalenie,

czy stała się niezdolna do pracy i to w stopniu co najmniej całkowitej niezdolności do

II USKP 539/26

4

pracy do 16 roku życia lub do ukończenia nauki w szkole; jeżeli przekroczyła 16 lat

życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia (patrz: postanowienie Sądu

Najwyższego z 16 lutego 2022 r., III USK 345/21, LEX nr 3402191; wyrok Sądu

Najwyższego z 8 marca 2016 r., II UK 100/15, LEX nr 2019542).

Niezdolność, powstała w powyższym okresie w stopniu co najmniej całkowitej

niezdolności do pracy, winna trwać bez przerwy do chwili obecnej i nadal. Tego

warunku wnioskodawczyni nie spełnia, skoro w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 31

stycznia 2019 r. miała przyznane z tego powodu prawo do renty z tytułu częściowej

niezdolności do pracy. Nie była więc bez przerwy całkowicie niezdolna a do pracy za

czym przemawia podjęcie aktywności zawodowej oraz wypracowanie własnego

stanu ubezpieczeniowego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny orzekł z mocy art. 385 k.p.c.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył skargą kasacyjną pełnomocnik

odwołującej się w całości, podnosząc naruszenie prawa materialnego, to jest: (-) art.

65 i 68 ust. 1 pkt. 3 ustawy emerytalnej w związku z art. 12 tej ustawy, przez przyjęcie,

że ubezpieczona nie była nieprzerwanie niezdolna do pracy, podczas gdy

wnioskodawczyni do 16 roku życia była całkowicie niezdolna do pracy (pobierała

rentę uczniowską), jak również do 25 roku życia była całkowicie niezdolna do pracy,

co zostało prawomocnie stwierdzone wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z

dnia 12 maja 2021 r., przyznającym jej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności

do pracy do końca lutego 2024 r. (vide wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z

dnia 28 września 2022 r., III AUa 1231/21) oraz decyzją Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 11 czerwca 2024 r. o całkowitej niezdolności do pracy

wnioskodawczyni do dnia 31 stycznia 2027 r., a tym samym spełnia ona przesłanki

z art. 68 ust. 1 pkt. 3 ustawy emerytalnej; (-) art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej

w związku z art. 12 tej ustawy, przez przyjęcie, że odwołująca się nie spełnia

warunków ustawowych do przyznania jej prawa do renty rodzinnej, podczas gdy

analiza dowodów dołączonych do sprawy wskazuje na całkowitą niezdolność do

pracy do ukończenia 16 roku życia i później, co zostało potwierdzone prawomocnym

wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 września 2022 r.

Nadto skarżący powołał się na naruszenie przepisów postępowania, które

miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: (-) art. 233 § 1 k.p.c., art. 365 § 1 k.p.c.

II USKP 539/26

5

oraz art. 366 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 3 k.p.c. skutkujące nieważnością

postępowania, gdyż Sąd dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów

zgromadzonych w sprawie, w tym Sąd Okręgowy we Wrocławiu nie wziął pod uwagę

„powagi rzeczy osądzonej" co do prawomocnego rozstrzygnięcia wyroku Sądu

Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 września 2022 r., III AUa 1231/21, na mocy

którego wnioskodawczyni otrzymała prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności

do pracy od 1 lutego 2020 r. do 29 lutego 2024 r.; (-) art. 233 § 1 k.p.c. polegające

na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie,

w szczególności nie uwzględnienie faktu całkowitej niezdolności do pracy do dnia 31

stycznia 2027 r., orzeczonej na mocy decyzji pozwanego z dnia 11 czerwca 2024 r.;

(-) art. 365 k.p.c. oraz art. 366 k.p.c., skutkujące nieważnością postępowania, przez

brak związania Sądu Okręgowego we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego we Wrocławiu.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego; względnie o uchylenie w całości zaskarżonego

wyroku Sądu Apelacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie

wnioskodawczyni renty rodzinnej po zmarłym ojcu zgodnie z wnioskiem z 27

listopada 2015 r. Wniosła także o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz

kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych i przyznanie kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu, przy czym

pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części

przez wnioskodawczynię albo osoby jej najbliższe.

Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną w części dotyczącej pkt I wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 13 sierpnia

2024 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona w części dotyczącej odmowy przyznania

renty rodzinnej. Jednak nie wszystkie jej zarzuty okazały się trafne. Przede

wszystkim nie ma podstaw prawnych do tego, by zaaprobować wypunktowane

II USKP 539/26

6

procesowe wątki skargi kasacyjnej. Skarżąca upatruje kwalifikowanych naruszeń

prawa procesowego, odwołując się do art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 3

k.p.c. oraz art. 365 § 1 i 366 k.p.c. Tymczasem postępowanie kasacyjne

ukierunkowane jest inaczej. Jego istota nie obejmuje badania prawidłowości ustaleń

faktycznych i oceny dowodów. Z art. 3983 § 3 k.p.c. wynika wprost, że podstawą

skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a z art.

39813 § 2 k.p.c. związanie podstawą faktyczną rozstrzygnięcia (por. m.in. wyroki

Sądu Najwyższego: z dnia 19 października 2010 r., II PK 96/10, LEX nr 687025; z

dnia 24 listopada 2010 r., I UK 128/10, LEX nr 707405, czy też z dnia 24 listopada

2010 r., I PK 107/10, LEX nr 737366). Nie ma zatem podstaw do szerszego

omawiania tego wątku. Po wtóre, w sprawie nie zachodzi suponowana nieważność

postępowania z uwagi na tożsamość innego postępowania sądowego zakończonego

prawomocnym wyrokiem (art. 379 pkt 3 k.p.c. w związku z art. 365 § 1 i 366 k.p.c.).

W ocenie skarżącej, Sąd odwoławczy nie wziął pod uwagę „powagi rzeczy osądzonej”

co do prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 września

2022 r. (III AUa 1231/21), mocą którego przyznano odwołującej się prawo do renty z

tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 lutego 2020 r. do 29 lutego 2024 r.

Powołany przez skarżącą wyrok dotyczył ustalenia prawa do renty z tytułu całkowitej

niezdolności do pracy, zaś przedmiotowa sprawa za przedmiot sporu obejmuje rentę

rodzinną. Stopień niezdolności do pracy nie jest jedyną przesłanką przyznania renty

rodzinnej, a zgodnie z art. 366 k.p.c. prawomocny wyrok Sądu ma powagę rzeczy

osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot

rozstrzygnięcia, a nadto tylko między tymi samymi stronami. Innymi słowy, o

wystąpieniu stanu powagi rzeczy osądzonej rozstrzyga nie tylko sama tożsamość

stron, ale równocześnie tożsamość podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.

Dopiero kumulacja obu tych przesłanek przesądza o wystąpieniu powagi rzeczy

osądzonej prowadzącej do nieważności postępowania (por. wyrok Sądu

Najwyższego z 4 lipca 2013 r., II UK 410/12, LEX nr 1375198). Nie zachodzi więc

sytuacja tożsamości roszczenia w rozumieniu art. 379 pkt 3 k.p.c., gdy wprawdzie w

obydwu sprawach o tym samym przedmiocie sporu występują te same strony, lecz

różne są ich podstawy faktyczne i prawne. Nie zmienia tej sytuacji badanie w obu

sprawach stopnia (zakresu) niezdolności do pracy, bowiem w każdym z tych obu

II USKP 539/26

7

postępowań mogą pojawić się inne zmienne, które – oprócz stanu zdrowia (stopnia

niezdolności do pracy) – będą determinowały uzyskanie prawa do danego

świadczenia. Granice przedmiotowe powagi rzeczy osądzonej określa przedmiot

rozstrzygnięcia i podstawa tego rozstrzygnięcia. Takiej sytuacji procesowej, jaka ma

miejsce w sprawie, nie można zakwalifikować jako rei iudicatae, jak czyni to skarżąca,

wobec czego zarzut naruszenia art. 379 pkt 3 k.p.c. jest nieuzasadniony.

Inna rzecz to przebieg postępowania i ustalenia orzekających w sprawie

sądów. Z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika, że ubezpieczona od wielu

lat była uznawana za osobę całkowicie niezdolną do pracy, w tym takie świadczenie

pobierała od grudnia 2016 r. do końca stycznia 2019 r. i od 1 lutego 2020 r. do końca

lutego 2024 r. Z kolei Sąd Apelacyjny przyjął, że po okresie nieprzerwanego

pobierania renty uczniowskiej i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy

ubezpieczona w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 31 stycznia 2019 r. była uznana za

osobę częściowo niezdolną do pracy, co samo w sobie niweczy prawo do renty

rodzinnej skarżącej.

Wskazana rozbieżność promieniuje na dalsze ustalenia i zakres

postępowania dowodowego. Warto więc odnotować, że pozwany decyzją z dnia 9

lutego 2017 r. o ponownym ustaleniu renty, po rozpoznaniu wniosku z dnia 19

grudnia 2016 r. i stwierdzeniu przez Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych okresowej całkowitej niezdolności do pracy, ustalił ponownie prawo do

renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do 31 stycznia 2019 r. Z tego względu

w warstwie argumentacyjnej odpada przesłanka wykluczająca automatyczne

stwierdzenie braku przesłanek do renty rodzinnej po stronie ubezpieczeniowej, skoro

na przestrzeni lat poziom niezdolności do pracy skarżącej nie uległ zmianie.

Naturalnie podjęcie przez nią zatrudnienia (co miało faktycznie miejsce – na

stanowisku koordynatora ds. utrzymania czystości) nie oznacza również odpadnięcia

przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, bowiem dotychczas w sprawie nie

badano, czy chodziło tu o zatrudnienie na otwartym rynku pracy czy warunkach

specjalnych.

Idąc dalej, na potrzeby ustalenia stopnia niezdolności skarżącej do pracy w

sprawie o rentę rodzinną pozwany (decyzja z dnia 25 sierpnia 2021 r.) przyjął, że jest

ona częściowo niezdolna do pracy, bo takie wnioski wynikały z orzeczenia lekarza

II USKP 539/26

8

orzecznika oraz komisji lekarskiej. W toku postępowania odwoławczego Sąd

Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłych (okulista, neurolog, ortopeda i

reumatolog), z którego wynikała częściowa niezdolność skarżącej do pracy, co

oczywiście eliminowałoby zasadność przyznania renty rodzinnej, skoro – co w

sprawie jest bezsporne – warunkiem jej przyznania jest właśnie istnienie całkowitej

niezdolności do pracy.

Jednak w sprawie istnieją jeszcze inne okoliczności. I tak pozwany decyzją z

dnia 10 lutego 2020 r. przyznał skarżącej prawo do okresowej renty z tytułu

częściowej niezdolności do pracy do 31 stycznia 2025 r. Decyzja ta została

zaskarżona i Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 1 maja 2021 r. przyznał

odwołującej się prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 lutego

2020 r. do końca lutego 2024 r. Apelacja organu rentowego została oddalona

wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 września 2022 r. (III AUa

1231/21). Istotne pozostaje też to, że przed wydaniem zaskarżonego skargą

kasacyjną wyroku pozwany decyzją z dnia 11 czerwca 2024 r. wznowił wypłatę renty

z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Powstaje zatem sytuacja, w której w tym

samym okresie w zależności od rodzaju świadczenia ubezpieczona jest raz

traktowana przez pozwanego jako osoba częściowo niezdolna do pracy, a raz jak

całkowicie niezdolna do pracy. Taka ocena nie może się ostać i wymagała de facto

już wyjaśnienia tych rozbieżności na etapie postępowania przed organem rentowym.

Przepisy ustawy emerytalnej dotyczące niezdolności do pracy nie przewidują

odrębnych kryteriów ustalania jej zakresu w zależności od rodzaju świadczenia, to

znaczy na potrzeby renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy bada się jedne

okoliczności, zaś na potrzeby renty rodzinnej inne. Zgodnie z art. 12 ustawy

emerytalnej niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub

częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności

organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Zatem

pozwany, a następnie sąd, gdy sprawa została do niego skierowana, powinny

procedować według zsynchronizowanego mechanizmu, który wykluczy w tym

samym okresie zaliczenie uprawnionego raz do grona osób częściowo niezdolnych

do pracy, raz do grona osób całkowicie niezdolnych do pracy.

II USKP 539/26

9

W razie postępowania sądowego niezdolność ubezpieczonego do pracy z

powodów medycznych (związanych ze stanem jego zdrowia), a taka sytuacja ma

miejsce w przypadku ubiegania się o rentę rodzinną na podstawie art. 68 ust. 1 pkt

3 ustawy emerytalnej wymaga zasadniczo wiedzy specjalistycznej, skoro centralną

kwestią wymagającą ustalenia jest całkowita niezdolność do pracy z przyczyn

medycznych. W orzecznictwie podkreśla się w związku z tym konieczność

zasięgnięcia w takich sporach opinii biegłych lekarzy w celu oceny stanu zdrowia

ubezpieczonego z punktu widzenia możliwości wykonywania zatrudnienia.

Ograniczenie samodzielności sądu w zakresie dokonywania ustaleń wymagających

wiadomości specjalnych obejmuje w sprawie o rentę (rentę rodzinną) związaną z

niezdolnością do pracy ocenę etiologii (przyczyn), momentu powstania, aktualnego

stopnia nasilenia diagnozowanych schorzeń, ich wzajemnych powiązań i wpływu na

możliwość świadczenia pracy zarobkowej.

W toku tego postępowania nie można jednak tracić z pola widzenia decyzji i

orzeczeń sądowych oraz wydanych na ich potrzeby opinii biegłych lekarzy, w których

przedmiotem oceny jest stopień niezdolności do pracy skarżącej za ten sam okres.

Nie chodzi więc tylko o punktowe dopuszczenie dowodu z opinii lub opinii

uzupełniającej, lecz uchwycenie całokształtu okoliczności pozwalających na

wyjaśnienie zakresu niezdolności skarżącej do pracy z perspektywy prawa do renty

rodzinnej. Zgodnie z art. 232 zdanie drugie k.p.c. sąd może dopuścić dowód

niewskazany przez stronę. Jest to oczywiście wyjątek od zasady, według której to

strony mają obowiązek wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których

wywodzą skutki prawne. Postępowanie cywilne – również postępowanie w sprawach

z zakresu ubezpieczeń społecznych – jest postępowaniem kontradyktoryjnym, co

oznacza wdanie się w spór z przeciwnikiem procesowym, wykazywanie swoich racji,

przedstawianie dowodów, aktywne uczestnictwo w procesie. Strony są obowiązane

dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania

czegokolwiek oraz przedstawiać dowody (art. 3 k.p.c.). Powinny to czynić w toku

postępowania przed sądami pierwszej i ewentualnie drugiej instancji, ponieważ to

jest właściwe forum do prezentowania twierdzeń faktycznych i zgłaszania wniosków

dowodowych. Jednak, gdy do wiadomości sądu dotrze informacja o sprzecznych

stanowiskach wynikających z decyzji organu rentowego, to tego rodzaju impuls nie

II USKP 539/26

10

może pozostać bez wyjaśnienia. Tymczasem w sprawie tej aktywności zabrakło, co

w połączeniu z mylnym odkodowaniem stopnia niezdolności do pracy skarżącej w

okresie 2016-2019 prowadzi do wniosku, że prawo materialne zostało, co już samo

w sobie uzasadnia zarzut naruszenia prawa materialnego do niedostatecznie

ustalonego stanu faktycznego, a tym samym wadliwą subsumcję tego stanu do

zawartych w nich norm prawnych, zaś brak stosownych ustaleń uzasadnia zarzut

kasacyjny naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie (por.

np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 września 2012 r., IV CSK 76/12, LEX nr

122981; z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1825/00, LEX nr 784216; z dnia 10 marca

2011 r., II PK 241/10, LEX nr 817524). Konieczne staje się wyjaśnienie (może już

przez samego pozwanego) dlaczego na ten sam okres raz widzi całkowitą

niezdolność do pracy (prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy) a raz

zalicza ubezpieczoną do grona osób częściowo niezdolnych do pracy. Z kolei w toku

postępowania sądowego istnieje możliwość, by w takim stanie faktycznym zażądać

dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Orzecznictwo Sądu

Najwyższego wyznaczyło pewien standard postępowania dowodowego w sprawach,

w których mnogość schorzeń powoduje trudność w ustaleniu stopnia naruszenia

sprawności organizmu chorego. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu

nierespektującym tego standardu musi być ocenione jako mające wpływ na wynik

sprawy. Można bowiem postawić tezę, że ustalenie braku całkowitej niezdolności do

pracy osoby, u której stwierdzono wiele schorzeń, bądź wydano wzajemnie

wykluczające się opinie, bez przeprowadzenia dowodu z dodatkowej, kompleksowej

(łącznej) opinii biegłych, rodzi uzasadnioną konstatację, że prawo materialne zostało

zastosowane do stanu faktycznego ustalonego w niedostatecznym stopniu (por.

wyrok Sądu Najwyższego z 5 marca 1997 r., II UKN 11/97, OSNAPiUS 1997 nr 22,

poz. 444). Dopiero wówczas możliwe stanie się odkodowanie, czy skarżąca spełnia

przesłaki do renty rodzinnej.

Sumując powyższe, Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 39815 § 1 k.p.c. oraz

art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.

AGM

II USKP 539/26

11

Bohdan Bieniek

Piotr Prusinowski Dawid Miąsik

[SOP]