SN utrzymał odmowę przyjęcia wniosku o uchylenie immunitetu sędzi bez statusu oskarżyciela

Pismem z 27 lutego 2025 r. M.S. wniósł o wydanie uchwały zezwalającej na

pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y., za

czyn z art. 271 § 1 k.k. (k. 2-3).

Zarządzeniem z 11 marca 2026 r., Przewodniczący Wydziału I Izby

Odpowiedzialności Zawodowej, stwierdził, iż wniosek nie został sporządzony

i podpisany przez adwokata będącego pełnomocnikiem, a nadto nie odpowiada

warunkom formalnym pisma procesowego określonym w art. 119 § 1 k.p.k.

Przewodniczący wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia stwierdzonych braków

II ZIZ 34/26

2

formalnych w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku. Wezwanie to

zostało odebrane przez wnioskodawcę (k. 49).

Pismem z 27 kwietnia 2026 r., które do Sądu Najwyższego wpłynęło 4 maja

2026 r., M.S. zwrócił się o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu w celu

sporządzenia i podpisania wniosku. W kolejnych pismach wnioskodawca

poinformował, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika

z wyboru wobec trudnej sytuacji majątkowej i osobistej.

Zarządzeniem z 11 czerwca 2026 r. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 80 §

2b usp, odmówił przyjęcia wniosku M.S. o zezwolenie na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y. – wobec jego

oczywistej bezzasadności.

Sąd Najwyższy uznał, że M.S. podjął czynności w związku z wykazaniem

podstaw do ustanowienia pełnomocnika z urzędu, jednak rozstrzygnięcie tej kwestii

okazało się bezprzedmiotowe, gdyż w sprawie zaistniała dalej idąca negatywna

przesłanka postępowania immunitetowego, która zarazem była wystarczająca do

uznania oczywistej bezzasadności wniosku już na tym jego etapie.

M.S. składając wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y. nie wykazał bowiem, że posiada status

strony, tj. oskarżyciela prywatnego lub oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego, w

sprawie przeciwko sędzi X. Y. posiadającej immunitet formalny. Tylko taki status

uprawniałby M.S. do złożenia wniosku o wydanie uchwały w przedmiocie

zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.

Sąd Najwyższy wskazał, że dopiero uzyskanie statusu strony

w postępowaniu karnym toczącym się o ten sam czyn, przeciwko tej samej osobie,

daje wnioskodawcy legitymację do wniesienia wniosku o zezwolenie na

pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Inna kolejność czynności

procesowych stoi w sprzeczności z istotą postępowania, o którym mowa w art. 80

usp. Zważywszy zatem na fakt, że wniosek o uchylenie immunitetu może być

złożony jedynie przez oskarżyciela, złożenie takiego przez osobę nie posiadającą

takiego statusu obliguje do uznania wniosku za oczywiście bezzasadny, co z kolei

prowadzi do odmowy jego przyjęcia (k. 145-146).

II ZIZ 34/26

3

Zażalenie na to zarządzenie, pismem z 30 czerwca 2026 r., wniósł M.S.,

zaskarżając je w całości.

W swoim środku odwoławczym podniósł, że Izba Odpowiedzialności

Zawodowej przesłała do Prokuratury Krajowej jego pismo, któremu w Prokuraturze

Krajowej została nadana sygn. […], w sprawie sfałszowania protokołów rozpraw

sprawy […] SO [...] przez SSO X. Y.. Podkreślił, że Sąd Najwyższy nie wyznaczył

mu obrońcy z urzędu, pozbawiając go przy tym prawa do obrony mimo faktu, iż

wykazał, że taki obrońca powinien mu zostać przyznany. Z uwagi na popełnienie na

sali sądowej przestępstwa z art. 271 k.k. przez SSO X. Y. oraz podniesione

w zażaleniu argumenty, skarżący wskazał, że zasługuje ono na uwzględnienie

i prosił o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu oraz uchylenie immunitetu SSO X. Y.

(k. 166-166v).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Sąd Najwyższy na podstawie art. 27a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017

r. o Sądzie Najwyższym dokonuje wstępnej kontroli wniosku o wyrażenie zgody na

pociągnięcie sędziego oraz prokuratora do odpowiedzialności karnej. Jeżeli

wniosek ten nie odpowiada warunkom formalnym pisma procesowego określonym

w Kodeksie postępowania karnego, przewodniczący (prezes) sądu dyscyplinarnego

odmawia jego przyjęcia w drodze zarządzenia (art. 80 § 2b usp).

Zgodnie z wykładnią art. 13 k.p.k., podmiot, który dąży do uzyskania

zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej osoby, co do której ustawa

wymaga takiego zezwolenia, musi posiadać status oskarżyciela. Status taki

przysługuje z mocy ustawy prokuratorowi, co wynika z treści art. 45 § 1 k.p.k., zaś

w zakresie innych podmiotów, warunkiem jego uzyskania jest dokonanie czynności

procesowej, jaką jest wniesienie aktu oskarżenia. Skutkiem wniesienia aktu

oskarżenia jest zawisłość sprawy karnej przed określonym sądem powszechnym,

z powodu oskarżenia przez określony podmiot – oskarżyciela prywatnego lub

subsydiarnego.

Wniosek o uchylenie immunitetu może być złożony jedynie przez

oskarżyciela, a wnioskodawca takiego statusu nie posiada. W tym stanie rzeczy

II ZIZ 34/26

4

zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku w sprawie o sygn. akt I ZI 16/26, było

całkowicie zasadne.

Mając na względzie powyższe, postanowiono jak w sentencji.

[J.J.]

[r.g.]