Kasację lekarza z zarzutem obrotu lekami umorzono po jego śmierci

Lekarz K. W. został obwiniony o to, że jako lekarz sprawujący stanowisko

kierownika podmiotu NZOZ I. z siedzibą w G., naruszył zasady obrotu produktów

leczniczych i zakaz sprzedaży leków, w ten sposób, że w okresie od dnia 1 stycznia

2017 r. do dnia 22 maja 2017 r., sporządził 5 pisemnych zapotrzebowań

II ZK 36/23

2

skierowanych do apteki ogólnodostępnej „A.”, położonej w N., na zakup produktów

leczniczych spoza wykazu produktów leczniczych, które mogą być doraźnie

dostarczane w związku z udzielanym świadczeniem zdrowotnym, oraz spoza

wykazu produktów leczniczych wchodzących w skład zestawów

przeciwwstrząsowych lub ratujących życie, nadto zamówienia te nie odpowiadały

rzeczywistemu zapotrzebowaniu medycznemu ww. placówki, czym naruszył art. 46

ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty w

zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1 i 4, art. 70 ust. 1 i art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 6

września 2001 r. Prawo farmaceutyczne w zw. Z art. 1 ust. 3 Kodeksu Etyki

Lekarskiej (dalej: KEL).

Orzeczeniem z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt [...], Okręgowy Sąd

Lekarski […], uznał obwinionego lekarza K. W. winnym zarzucanego mu czynu, z

tym, że czyn ten zakwalifikował jako naruszenie art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5

grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68

ust. 1 i 4, art. 70 ust. 1 i art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo

farmaceutyczne w zw. z art. 1 ust. 3 KEL i orzekł względem niego karę zawieszenia

prawa wykonywania zawodu lekarza na okres jednego roku i karę zakazu pełnienia

funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia na okres

pięciu lat oraz obciążył go kosztami postępowania.

Odwołanie od powyższego orzeczenia Okręgowego Sądu Lekarskiego

[…] wniósł obrońca obwinionego lekarza zaskarżając je w całości, zarzucając mu

bezwzględną przyczynę odwoławczą wynikającą z art. 439 § 1 pkt

8 k.p.k., naruszenie prawa materialnego z art. 12 § 1 k.k. i art. 11 § 1 k.k.,

polegające na pominięciu okoliczności, że zarzucone obwinionemu zachowania są

elementami czynu, jaki był podstawą wydania orzeczenia, naruszenie prawa

materialnego z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP polegające na przyjęciu, że obwiniony

naruszył zakaz sprzedaży leków, mimo braku takiego zakazu w przepisach prawa,

naruszenie przepisów prawa procesowego z art. 5 § 1 i 2 k.p.k., polegające na

przyjęciu, że obwiniony wystawił zapotrzebowanie, mimo nieprzeprowadzenia

dowodów na wskazaną okoliczność, naruszenie przepisów postępowania z art. 46

§ 1 k.p.k., polegające na prowadzeniu postępowania z udziałem oskarżyciela, co do

II ZK 36/23

3

którego wniesiono o jego wyłączenie, a wniosek nie został rozpoznany oraz

wymierzenie obwinionemu rażąco surowej kary zawieszenia w prawie do

wykonywania zawodu. Stawiając powyższe zarzuty, obrońca obwinionego lekarza

wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania w sprawie.

Naczelny Sąd Lekarski orzeczeniem z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt [...]

zmienił zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji w zakresie wymiaru kary i za

przypisane przewinienie zawodowe wymierzył obwinionemu lekarzowi karę

pieniężną w wysokości czterokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia

w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku ogłoszonego przez Prezesa

GUS w dniu 17 września 2021 r. obowiązującego w chwili wydania orzeczenia w I

instancji, to jest w kwocie 23 357,12 zł na rzecz P. w G. i obciążył go kosztami

postępowania.

Kasację od powyższego orzeczenia wniósł obrońca obwinionego lekarza,

który zaskarżył je w całości, zarzucając mu bezwzględną przyczynę odwoławczą

wynikającą z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., w związku z naruszeniem prawa materialnego

z art. 12 § 1 k.k. i art. 11 § 1 k.k., polegające na błędnej analizie wskazanego

przepisu i błędnym przyjęciu, że kierowanie w zbliżonym czasie różnych

zapotrzebowań do różnych aptek nie jest wykonywaniem z góry podjętego zamiaru

nabycia tzw. deficytowych leków, rażące naruszenie art. 6 k.p.k. i art. 117 § 2 k.p.k.,

poprzez przeprowadzenie rozprawy odwoławczej mimo usprawiedliwionej

nieobecności obwinionego, które to naruszenie przepisów postępowania mogło

mieć wpływ na wynik postępowania oraz rażące naruszenie prawa materialnego

z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP polegające na przyjęciu, że obwiniony naruszył zakaz

sprzedaży leków, mimo braku takiego zakazu w przepisach prawa czy też

zlekceważył szereg przepisów ustawowych. Stawiając powyższe zarzuty, obrońca

obwinionego lekarza wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie

sprawy Naczelnemu Sądowi Lekarskiemu do ponownego rozpoznania.

Kasacja obrońcy obwinionego lekarza wpłynęła do Sądu Najwyższego

w dniu 23 czerwca 2023 r.

II ZK 36/23

4

Z kolei, w dniu 27 września 2023 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)

Naczelny Sąd Lekarski przekazał odpis skróconego aktu zgonu obwinionego

lekarza K. W., z którego wynika, iż zmarł on w dniu […] 2023 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Postępowanie kasacyjne należało umorzyć.

Jak wynika bowiem z załączonych do akt sprawy informacji, w tym odpisu

skróconego aktu zgonu, obwiniony lekarz K. W. zmarł […] 2023 r. (k. 29-31).

Śmierć oskarżonego, stanowiąca negatywną przesłankę procesową

określoną w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., obliguje do umorzenia postępowania karnego,

co przy uwzględnieniu fazy, w jakiej znajduje się niniejsze postępowanie

w kontekście daty śmierci, sprowadza się do umorzenia postępowania kasacyjnego.

Przepis ten w postępowaniu kasacyjnym - co do zasady - znajduje zastosowanie

w sytuacji, gdy do zgonu skazanego doszło już po wniesieniu kasacji, ale jeszcze

przed jej rozpoznaniem (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 maja 2021

r., V KK 526/20; z 9 marca 2022 r., I KK 87/21; z 8 sierpnia 2024 r., V KK 139/24; z

25 września 2024 r., IV KK 191/24).

Jak stanowi art. 529 k.p.k., wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść

oskarżonego nie stoi na przeszkodzie wykonanie kary, zatarcie skazania, akt łaski

ani też okoliczność wyłączająca ściganie lub uzasadniająca zawieszenie

postępowania. Śmierć skazanego, która nastąpiła już po wniesieniu i przyjęciu

kasacji, co do zasady nie stoi zatem na przeszkodzie jej rozpoznaniu, pod

warunkiem jednak, wystąpienia przesłanek do uwzględniania tego nadzwyczajnego

środka zaskarżenia. Oznacza to, że nawet w sytuacji, gdy w postępowaniu

kasacyjnym prowadzonym na korzyść skazanego, skazany ten zmarł, okoliczność

ta nie wyklucza wydania wyroku uchylającego zaskarżony wyrok i uniewinnienia

skazanego (art. 537 § 2 in fine k.p.k.). Nie jest natomiast możliwe uchylenie wyroku

na korzyść skazanego celem ponownego rozpoznania sprawy w określonej fazie

postępowania, gdyż dalszym czynnościom procesowym sprzeciwia się wprost

regulacja z art. 17 § 1 k.p.k. Do umorzenia postępowania kasacyjnego musi także

II ZK 36/23

5

dojść w sytuacji, kiedy w razie jej rozpoznania miałoby dojść do uznania kasacji za

niezasadną, czy też oczywiście bezzasadną.

W niniejszej sprawie zachodzi ta ostatnia okoliczność. Obwiniony lekarz K.

W. zmarł po przyjęciu, lecz przed rozpoznaniem wniesionej na jego korzyść kasacji,

jednak analiza sformułowanych zarzutów wskazuje na jej oczywistą bezzasadność.

Sąd II instancji w toku czynności kontrolnych nie dopuścił się sugerowanych w

petitum kasacji uchybień.

Wobec sposobu zredagowania przez autora zarzutów kasacyjnych,

szczególnego podkreślenia wymaga, iż sygnalizowane uchybienia winny dotyczyć

orzeczenia drugoinstancyjnego, a zatem sposobu postępowania sądu ad quem

oraz zakresu przeprowadzonej przez powyższy kontroli instancyjnej. Zasadniczym

bowiem celem postępowania kasacyjnego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy

i dublowanie kontroli rozstrzygnięcia sądu meriti. Formułowanie zarzutów

w kierunku orzeczenia sądu a quo możliwe jest natomiast jedynie w sytuacji, gdy

dojdzie do zaabsorbowania przez sąd odwoławczy naruszeń popełnionych przez

sąd a quo, tj., kiedy to sąd odwoławczy nie uwzględni podniesionego w apelacji

zarzutu lub nie dostrzeże zaistniałego uchybienia i wyda orzeczenie nadal

obarczone błędem. Wówczas strona w kasacji może podnieść zarzut dotyczący

wadliwego procedowania sądu odwoławczego, w którego następstwie doszło do

przeniknięcia uchybienia sądu pierwszej instancji do orzeczenia sądu drugiej

instancji.

Analiza treści zarzutów z kasacji obrońcy obwinionego lekarza, prowadzi do

przekonania, że nie spełniają one ustawowych wymagań, jakie zostały zastrzeżone

w odniesieniu do tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Podniesienie przez

obrońcę obwinionego lekarza rażącego naruszenia przepisów z art. 12 § 1 k.k., art.

11 § 1 k.k., art.42 ust. 1 Konstytucji RP jedynie pozornie nadaje stawianym

zarzutom charakter kasacyjny. Ich treść nie pozostawia natomiast wątpliwości, że

autorowi kasacji chodziło o to, aby ponowić próbę podważenia trafności oceny

materiału dowodowego i zakwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych

przez Sąd I instancji. Wniesiona kasacja mogła zatem zostać oceniona wyłącznie

jako oczywiście bezzasadna.

II ZK 36/23

6

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy umorzył

postępowanie i orzekł jednocześnie o kosztach postępowania kasacyjnego na

podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. w zw. z art. 112 pkt 1 ustawy

z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich.

[M. T.]

[r.g.]