Sąd Najwyższy wyłączył sędziego SN od rozpoznania sprawy o wyłączenie innego sędziego

Uchwałą z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. I ZI 12/23 Sąd Najwyższy

odmówił udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

sędziego Sądu Rejonowego w [...] X. Y. za czyny opisane we wniosku z dnia

9 stycznia 2023 r. Zażalenie na powyższe złożył sędzia Sądu Rejonowego w [...]

X.1 Y.1 Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności

Zawodowej pod sygn. II ZIZ 36/23, a do jej rozpoznania został wyznaczony

następujący skład: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący), SSN Marek

Dobrowolski (sprawozdawca) i SSN Marek Siwek.

Kolejno, pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o wyłączenie SSN Marka Siwka

od udziału w sprawie II ZIZ 36/23, sprawa ta została zarejestrowana w repertorium

Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. II ZO 72/25 i przydzielona do

rozpoznania SSN Marii Szczepaniec. Następnie, pełnomocnik wnioskodawcy złożył

wniosek o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od rozpoznania sprawy o sygn. II ZO

72/25. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. II ZO 88/25, a do jej

rozpoznania został wyznaczony SSN Marek Siwek.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2026 r. pełnomocnik sędziego Sądu Rejonowego

w [...] X.1 Y.1 „zasygnalizował”, że w stosunku do SSN Marka Siwka zachodzą

podstawy do jego wyłączenia z mocy samej ustawy, tj. w trybie art. 40 § 1 pkt 1

k.p.k., o czym ww. sędzia powinien zawiadomić przez złożenie oświadczenia

przewidzianego w art. 42 § 2 k.p.k. (pkt 1 wniosku). W przypadku nieuwzględnienia

powyższej sygnalizacji i braku złożenia przez ww. sędziego stosownego

oświadczenia autor wniosku sformułował ewentualny wniosek o wyłączenie SSN

Marka Siwka na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (pkt 2 wniosku), a w sytuacji

powyższego nieuwzględnienia wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41

§ 1 k.p.k. (pkt 3 wniosku).

Pełnomocnik wniósł jednocześnie o dopuszczenie i przeprowadzenie

dowodów uzasadniających wyłączenie SSN Marka Siwka od rozpoznania sprawy,

m.in.:

II ZO 118/26

3

1. wydruku uchwały nr […] Krajowej Rady Sądownictwa z 28 sierpnia 2018 r. w

przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na

dwadzieścia stanowisk sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli

Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (M.P. z 2018 r. poz. 633) o Krajowej

Radzie Sądownictwa,

2. wydruku postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 10

października 2018 r. […] o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku

sędziego (M.P. z 26 października 2018 r. poz. 1029),

3. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2018 r.,

sygn. akt […],

4. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 202.1 r., sygn.

akt […].

Jednocześnie autor wniosku podkreślił, iż w świetle uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, „na wypadek

nieuwzględnienia wniosków” powyższe powinny zostać rozpoznane przez skład

sądu bez udziału sędziów znajdujących się w identycznej sytuacji prawno-

ustrojowej jak sędzia, a zatem przez skład bez udziału sędziów powołanych

w wyniku postępowania przed KRS ukształtowaną na podstawie ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. Dodatkowo, z najdalej posuniętej ostrożności procesowej

zasygnalizował również że Wnioski Ewentualne I i II powinny zostać rozpoznane

przez Izbę Karną Sądu Najwyższego, a nie zaś przez Izbę Odpowiedzialności

Zawodowej Sądu Najwyższego („IOZ SN”), ani też przez Izbę Kontroli

Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego („IKNiSP SN”), które nie

posiadają kompetencji do rozpoznawania spraw dotyczących wyłączenia sędziego

z powodu niespełniania gwarancji rozpoznania sprawy przez niezawisły

i bezstronny sądu ustanowiony ustawą.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Wniosek pełnomocnika X.1 Y.1 o wyłączenie SSN Marka Siwka od

rozpoznania sprawy II ZO 88/25 jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.

II ZO 118/26

4

Problem prawny związany z wyłączeniem sędziego SSN Marka Siwka

powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego w następstwie brania udziału

w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą

z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc w trybie w jakim powołano sędziów Izby

Dyscyplinarnej został już wielokrotnie omawiany, jak chociażby w postanowieniu

Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2026 r., sygn. I ZO 1/26 i powielanie obszernej

argumentacji tam zawartej nie jest konieczne.

Należy jedynie podkreślić, iż słusznie podnosi wnioskodawca, że

okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez

Marka Siwka w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą

Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.,

prowadziłyby, gdyby wskazany sędzia zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę,

nie tylko do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny

i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, standardu

konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd

z udziałem tego sędziego byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka konkluzja wynika przecież wprost z uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały połączonych

trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41 10-1/20,

OSNKW 2020, z. 2, poz. 7), która z uwagi na nadanie jej statusu zasady prawnej,

wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 16

września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i z dnia 21

stycznia 2022 r., III CO 6/22).

Dodatkowo należy wskazać, że wniosek o wyłączenie sędziego w niniejszej

sprawie jest o tyle zasadny, że sędzia Marek Siwek rozstrzygałby o wyłączeniu

sędziego SSN Marii Szczepaniec, wyznaczonej uprzednio do rozpoznania wniosku

o wyłączenie sędziego SSN Marka Siwka od udziału w postępowaniu o sygn. II ZIZ

36/23, co mogłoby prowadzić do niedopuszczalnej manipulacji składem

orzekającym i naruszenia zasady losowego przydziału spraw. Taka konfiguracja

procesowa w sposób rażący uchybia standardom obiektywizmu i niezawisłości

sądu, naruszając fundamentalną zasadę nemo iudex in causa sua. Godzi ona

II ZO 118/26

5

bezpośrednio w instytucjonalną gwarancję rzetelnego procesu, określoną w art. 45

ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC.

Mając na uwadze powyższą argumentację konieczne stało się podjęcie

przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu SSN Marka Siwka od rozpoznania

sprawy o sygn. II ZO 88/25.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]