Uczestnik sporu o władzę rodzicielską nie może sam żądać przekazania sprawy innemu sądowi

M.D. złożył we własnej sprawie pismo procesowe, w którym na podstawie art.

441 k.p.c. wniósł o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności na

społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

Zarządzeniem sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy z 25 sierpnia

2026 r. wniosek M.D. o przekazanie sprawy przedstawiono Sądowi Najwyższemu

zgodnie z właściwością.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru

sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako

organu bezstronnego (art. 441 k.p.c.). Do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy

może wystąpić sąd właściwy (art. 441 § 2 k.p.c.). Uprawnienie takie nie przysługuje

uczestnikom postępowania, którzy mogą jedynie zwracać uwagę sądu orzekającego

na okoliczności świadczące, w ich ocenie, o konieczności skorzystania przez sąd

prowadzący postępowanie z takiej możliwości (zob. postanowienia SN: z 13 maja

2020 r., V CO 84/20; z 27 sierpnia 2021 r., I CO 88/21; z 5 listopada 2021 r., I CO

122/21; z 16 listopada 2021 r., IV CO 179/21; z 27 marca 2023 r., III CO 186/23).

Postępowanie w przedmiocie przekazania sprawy sądowi równorzędnemu

zainicjowane wnioskiem uczestnika M.D., a zatem podmiotu nieuprawnionego jest

niedopuszczalne. Zatem wniosek podlegał odrzuceniu.

Należy zwrócić uwagę, że przyjęte w art. 441 § 2 k.p.c. „wystąpieniu sądu”,

oznacza, że jego rola nie może sprowadzać się do przekazania wniosku

pochodzącego od strony. Dopuszczalność takiego rozwiązania oznaczałaby

w praktyce przyznanie samej stronie kompetencji do występowania z wnioskiem

o zastosowanie instytucji unormowanej w art. 441 k.p.c. Rola sądu zostałaby

sprowadzona do zapewnienia technicznej obsługi związanej z przesłaniem wniosku

do Sądu Najwyższego – co nie znajdowałoby uzasadnienia systemowego (zob.

postanowienie SN z 26 lutego 2021 r., V CO 256/20).

III CO 1049/26

3

Nawet jeżeli inicjatorem przekazania sprawy innemu sądowi przez Sąd

Najwyższy jest strona/uczestnik postępowania, niezbędne jest wystąpienie sądu

zawierające uzasadnienie, odnoszące się do podstaw stosowania art. 441 k.p.c. (zob.

postanowienie SN z 8 października 2026 r., III CO 970/26). Zarządzenie z 25 sierpnia

2026 r. poza decyzją o przesłaniu akt z wnioskiem do Sądu Najwyższego zgodnie

z jego właściwością, nie zawiera też żadnej argumentacji odnoszącej się do podstaw

ewentualnego przekazania sprawy.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

[wr]

[SOP]