Wniosek o sąd właściwy w sprawie rozwodu wrócił do Bydgoszczy bez uzasadnienia

B.P. wniosła do Sądu Okręgowego w Bydgoszczy pozew o rozwód.

Postanowieniem z 13 listopada 2025 r., X C 1117/25 w/w Sąd zwrócił się do

Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania tej sprawy.

Rezygnując z zamieszczenia uzasadnienia, jedynie w samej sentencji – wpisanej

odręcznie w ramach protokołu rozprawy w w/ dniu, w oparciu o postanowienie w tej

sprawie wpisane komputerowo w treści tego protokołu – Sąd ten zdecydował

III CO 1373/25

2

o przesłaniu akt do Sądu Najwyższego celem oznaczenia sądu właściwego do

rozpoznania sprawy. Postawa prawna do tego nie została wskazana w rzeczonym

postanowieniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy stwierdza, że wobec braku wskazania podstawy prawnej dla

wniosku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy w tej sprawie nie jest wiadome, a na

pewno nie jest jasne, z jakiej przyczyny Sąd ten oczekuje od Sądu Najwyższego

oznaczenia sądu właściwego.

Niemniej, nawet wychodząc z założenia, że taką podstawą miałby być art.

45 k.p.c., nie byłoby w tej sprawie, wobec braku uzasadnienia opartego na nim

wniosku, racji dla jego rozpoznania merytorycznego.

Zgodnie z powołaną normą, jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie

można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd

Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo (§ 1).

O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do

którego wpłynął pozew (§ 2).

Wymaga zaznaczenia, że wystąpienie do Sądu Najwyższego w trybie art.

45 k.p.c. jest uzasadnione tylko pod warunkiem, że nie można w świetle

okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej sądu, przed który należy

wytoczyć powództwo. W sprawach o rozwód właściwość miejscową określa art.

41 k.p.c., który stanowi, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się

wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce

zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce

zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy, wyłącznie właściwy

jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd

miejsca zamieszkania powoda. A zatem dopiero, jeśli nie jest możliwe ustalenie

właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c., zastosowanie może znaleźć art.

45 k.p.c. (np. postanowienie SN z 30 marca 2021 r., V CO 61/21). Przy czym,

w takim przypadku muszą być wykazane przyczyny uzasadniające oznaczenie

sądu na podstawie art. 45 k.p.c.

Przedstawiając wniosek o oznaczenie sądu właściwego w postanowieniu,

o którym mowa wyżej, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy ograniczył się do

III CO 1373/25

3

sformułowania sentencji z pominięciem uzasadnienia, w którym wskazałby

konkretne okoliczności sprawy, sytuację stron, a także przepisy o właściwości

miejscowej, które nie pozwalają na ustalenie sądu miejscowo właściwego. Tak

sformułowane postanowienie nie pozwala więc na merytoryczną ocenę

przedłożonego wniosku. Przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby

o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej art.

45 k.p.c. należy do sądu występującego o oznaczenie sądu właściwego, co może

nastąpić wyłącznie w uzasadnieniu takiego postanowienia. Sąd występujący

o oznaczenie w niniejszej sprawie nie uzasadnił swojego wystąpienia,

a rekonstrukcja takich okoliczności oraz poszukiwanie argumentów

uzasadniających oznaczenie sądu właściwego nie należą do Sądu Najwyższego

(postanowienia SN: z 29 maja 2018 r., III CO 56/18, OSNC-ZD 2019, nr 2, poz. 25;

z 1 czerwca 2015 r., III CO 37/15, OSNC 2015, nr 12, poz. 150; z 13 listopada

2007 r., III CO 17/07, z 30 września 2020 r., II CO 222/20, oraz z 15 października

2021 r., IV CO 162/21, a ostatnio także m.in. postanowienia SN: z 22 maja 2025 r.,

III CO 571/25 i z 24 września 2025 r., III CO 629/25).

W/w brak formalny referowanego postanowienia uniemożliwiają rozpoznanie

przez Sąd Najwyższy wniosku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy o wyznaczenie

sądu właściwego do rozpoznania sprawy pozwu o rozwód. Dlatego konieczne jest

zwrócenie akt sprawy w celu uzupełnienia postanowienia o motywy je

uzasadniające.

Mając na uwadze przedstawione argumenty, Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji postanowienia.

Marcin Trzebiatowski

(M.K.)

[SOP]

III CO 1373/25

4