Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy o dobra osobiste innemu sądowi

Sąd Okręgowy w Kaliszu postanowieniem z 6 marca 2026 r. wystąpił do

Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 k.p.c. z wnioskiem o przekazanie sprawy

z powództwa A. K. przeciwko A. S.A. w W. i J. J., o ochronę dóbr osobistych do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. […]

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli

wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na

III CO 319/26

2

społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie

sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). W wystąpieniu tym (postanowieniu)

właściwy sąd powinien wykazać okoliczności uzasadniające zastosowanie

wymienionego przepisu.

Należy podkreślić, że przepisy regulujące właściwość sądu mają istotne

znaczenie z punktu widzenia właściwego ukształtowania prawa do sądu (art.

45 Konstytucji RP), a instytucja uregulowana w art. 441 k.p.c. stanowi wyjątek od

kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Artykuł

441 k.p.c. podlega zatem ścisłej interpretacji.

Do przekazania sprawy innemu sądowi może dojść jedynie w przypadku

zaistnienia okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub

podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że

rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne

z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż

godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (zob. postanowienie SN

z 7 maja 2020 r., V CO 1/20, nie publ.).

Przytoczone przez Sąd Okręgowy argumenty […] nie pozwalają na przyjęcie,

że dobro wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd na społeczne

postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, wymaga rozpoznania tej sprawy

przez inny sąd równorzędny.

Okoliczności stanowiące przesłankę dobra wymiaru sprawiedliwości muszą

być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania

wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że

sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie

hipotetyczna. […] (zob. m.in. postanowienia: z 15 maja 2020 r., II CO 106/20, z 30

maja 2025 r., III CO 431/25 – nie publ.).

[…]

Należy podkreślić, że nadużywanie instytucji przekazania sprawy do sądu

równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości może prowadzić do

osłabienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Pochopne sięganie do

art. 441 k.p.c. w sprawach, w których stronami są osoby znane lub pełniące funkcje

III CO 319/26

3

publiczne, sędziowie oraz pracownicy sądu nie służy autorytetowi wymiaru

sprawiedliwości. Może go natomiast osłabiać, wywołując wrażenie zwątpienia we

własne kompetencje, podatności na wpływy lub dążenia do odsuwania od siebie

spraw trudnych i niewygodnych z racji funkcji pełnionych przez uczestników

postępowania bądź zainteresowania opinii publicznej (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20 i z 30 maja 2025 r., III CO 431/25 -

nie publ.).

Z tych względów Sąd Najwyższy, uznając, że nie ma podstaw do

przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 k.p.c.,

orzekł jak w sentencji.

Grzegorz Misiurek

(A.T.)

[r.g.]