Sygnatura akt: III CO 69/26
Sąd: Sąd Najwyższy
Wydział: Izba Cywilna Wydział III
Rodzaj: Postanowienie
Data orzeczenia: 20 lutego 2026 r.
W serwisie od: 1 listopada 2026 r.
Zestawienie z tego dnia
Kategorie: Sąd Najwyższy

Pozwy przeciwko sędziom Rybnika nie uzasadniły przekazania sprawy innemu sądowi

Spór

J.J. prowadzi postępowania dotyczące kontaktów z dziećmi oraz władzy rodzicielskiej, w których uczestniczą K.G. i prokurator. Sąd Okręgowy wskazał, że J.J. wytoczył powództwa wobec sędziów II Wydziału Cywilnego Odwoławczego i większości sędziów tego sądu.

Ustalenia sądu

Sąd Najwyższy stwierdził, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku pozostają sędziowie, wobec których J.J. nie wytoczył powództw. Według Sądu Okręgowego wyłączanie każdego wylosowanego sędziego wydłużyłoby postępowanie.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Dlaczego

Przepis art. 441 k.p.c. należy interpretować ściśle, a okoliczność, że rozpoznanie wniosków o wyłączenie wydłuży postępowanie, nie uzasadnia odstępstwa od właściwości sądu. Przesłanki tego przepisu nie mogą być tożsame z przesłankami art. 48 i 49 k.p.c.

Dla firm

Przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu jest wyjątkiem od zasady rozpoznania przez sąd miejscowo właściwy, a wyłączenie sędziego na podstawie art. 48 i 49 k.p.c. zwykle wystarcza do zabezpieczenia bezstronności.

Więcej o sprawie

W Sądzie Okręgowym w Rybniku pozostali sędziowie, wobec których J.J. nie wytoczył powództw. Sąd Okręgowy sam zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do innego sądu.

Po pierwsze, należy wskazać, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku wciąż pozostają sędziowie, wobec których J.J. nie wytoczył powództw, a zatem nie dotyczą ich okoliczności, które potencjalnie mogłyby wpłynąć na odbieranie sądu jako pozbawionego waloru bezstronności.
Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy

Sąd: Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział III
Sygnatura: III CO 69/26

Treść orzeczenia

III CO 69/26

POSTANOWIENIE

20 lutego 2026 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Marcin Krajewski

na posiedzeniu niejawnym 20 lutego 2026 r. w Warszawie

w sprawie zażalenia J.J. na postanowienie Sądu Okręgowego w Rybniku z 1

października 2025 r., II Co 117/25,

wniesionego w sprawie ze skargi J.J.

o wznowienie postępowania

w sprawie z wniosku J.J. z udziałem K.G.

o ustalenie kontaktów z małoletnimi T.J., E.J. i N.J.,

z urzędu z udziałem K.G. i J.J.

o pozbawienie władzy rodzicielskiej J.J. nad małoletnimi T.J., E.J. i N.J.,

z urzędu z udziałem K.G. i J.J.

o zakazanie kontaktów J.J. z małoletnimi T.J., E.J. i N.J.,

z wniosku Prokuratora Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim

z udziałem K.G. i J.J.

o powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi T.J., E.J. i N.J.,

zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Rybniku z 17

czerwca 2021 r., II Ca 303/20,

na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Rybniku

postanowieniem z 15 stycznia 2026 r. II Cz 648/25

o przekazanie do sądu równorzędnego

odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 15 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Rybniku wystąpił do

Sądu Najwyższego o przekazanie na podstawie art. 441 k.p.c. sprawy wywołanej

zażaleniem J.J. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

III CO 69/26

Sąd Okręgowy wskazał, że przeciwko wszystkim sędziom orzekającym

w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku oraz wobec

większości sędziów orzekających w tym Sądzie J.J. zainicjował postępowania

sądowe, a w konsekwencji wobec tych sędziów zachodzą okoliczności tego

rodzaju, że mogłyby w powszechnym odbiorze społecznym wywołać uzasadnioną

wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie.

Zdaniem Sądu Okręgowego w tej sytuacji dobro wymiaru sprawiedliwości

przemawia za uznaniem, że sprawę powinien rozpoznać inny sąd równorzędny,

w którym nie pełni służby sędzia, wobec którego J.J. wytoczył powództwo.

Ponadto Sąd Okręgowy wskazał, że rozstrzyganie ewentualnych wniosków

o wyłączenie na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. każdego wylosowanego sędziego,

wobec którego J.J. wytoczył powództwo, wydłuży postępowanie w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 441 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli

wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na

postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy

przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle

(zob. m.in. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września

2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 9 czerwca 2025 r.,

III CO 655/25; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26).

Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy

wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie

– może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową

właściwością (zob. m.in. postanowienia SN z 25 listopada 2009 r., III KO 81/09,

OSNKW 2010, nr 2, poz. 20; z 24 lutego 2020 r., II PO 5/20; z 9 lutego 2026 r.,

III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26). Okoliczności wynikające z dobra

wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie

dla prawidłowości jego funkcjonowania (postanowienie SN z 9 lutego 2026 r.,

III CO 77/26).

III CO 69/26

Sąd Najwyższy nie dostrzegł potrzeby przekazania sprawy do rozpoznania

innemu sądowi równorzędnemu.

Po pierwsze, należy wskazać, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku wciąż

pozostają sędziowie, wobec których J.J. nie wytoczył powództw, a zatem nie

dotyczą ich okoliczności, które potencjalnie mogłyby wpłynąć na odbieranie sądu

jako pozbawionego waloru bezstronności. Już z tej przyczyny wniosek o

przekazanie sprawy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Po drugie, przesłanki stosowania art. 441 k.p.c. nie mogą być tożsame

z przesłankami zastosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu

zabezpieczenia standardu rozpoznawania sprawy przez bezstronny sąd,

w szczególności dotyczy to art. 48 lub art. 49 k.p.c. Jeżeli instytucja wyłączenia

sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy

przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność modyfikowania określonej na

podstawie ustawy właściwości sądu przy wykorzystaniu art. 441 k.p.c.

(zob. postanowienie SN z 25 czerwca 2025 r., III CO 653/25, i z 9 lutego 2026 r.,

III CO 77/26). Nawet w przypadku wyłączenia wszystkich sędziów sądu podstawę

prawną do wnioskowania o wyznaczenie sądu równorzędnego stanowiłby art. 44,

a nie art. 441 k.p.c. Nie można zatem argumentować, tak jak czyni to Sąd

Okręgowy, że za zastosowaniem art. 441 k.p.c. przemawia okoliczność, iż

rozstrzyganie ewentualnych wniosków o wyłączenie na podstawie art. 49 § 1 k.p.c.

każdego wylosowanego sędziego, wobec którego J.J. wytoczył powództwo,

wydłuży postępowanie w sprawie.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Marcin Krajewski

(E.M.)

[SOP]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.