Pozwy wobec sędziów w Rybniku nie przesądziły o przekazaniu apelacji

Postanowieniem z 19 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Rybniku wystąpił

do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy wywołanej apelacją od wyroku Sądu

Rejonowego w Jastrzębiu Zdroju wniesioną przez J.J. do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 441 k.p.c.

Sąd Okręgowy wskazał, że przeciwko wszystkim sędziom orzekającym

w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku oraz wobec

większości sędziów orzekających w tym Sądzie J.J. zainicjował postępowania

sądowe, a w konsekwencji wobec tych sędziów zachodzą okoliczności tego

III CO 78/26

2

rodzaju, że mogłyby w powszechnym odbiorze społecznym wywołać uzasadnioną

wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie.

Zdaniem Sądu Okręgowego, w tej sytuacji dobro wymiaru sprawiedliwości

przemawia za uznaniem, że sprawę powinien rozpoznać inny sąd równorzędny,

w którym nie pełni służby sędzia, wobec którego J.J. wytoczył powództwo.

Ponadto Sąd Okręgowy wskazał, że J.J. na sali rozpraw zgłaszał

zastrzeżenia w zakresie prawidłowości powołania sędziów i ich niezawisłości,

a także w niemal każdej sprawie składa wnioski o zbadanie spełnienia wymogów

niezawisłości i bezstronności lub wnioski o wyłączenie sędziego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 441 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę

do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli

wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd

na postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy

przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle

(zob. m.in. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września

2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 9 czerwca 2025 r.,

III CO 655/25; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26).

Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy

wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz

przeciwnie, może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową

właściwością (zob. m.in. postanowienia SN: z 25 listopada 2009 r., III KO 81/09,

OSNKW 2010, nr 2, poz. 20; z 24 lutego 2020 r., II PO 5/20; z 9 lutego 2026 r.,

III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26). Okoliczności wynikające z dobra

wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla

prawidłowości jego funkcjonowania (zob. postanowienie SN z 9 lutego 2026 r.,

III CO 77/26).

III CO 78/26

3

Sąd Najwyższy nie dostrzegł potrzeby przekazania przedmiotowej sprawy

do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Po pierwsze, należy wskazać, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku wciąż

pozostają sędziowie, wobec których J.J. nie wytoczył powództw, a zatem nie

dotyczą ich okoliczności, które potencjalnie mogłyby wpłynąć na odbieranie sądu

jako pozbawionego waloru bezstronności. Już z tej przyczyny wniosek o

przekazanie sprawy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Po drugie, przesłanki stosowania art. 441 k.p.c. nie mogą być tożsame

z przesłankami zastosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu

zabezpieczenia standardu rozpoznawania sprawy przez bezstronny sąd,

w szczególności instrumentów wskazanych w art. 48 lub art. 49 k.p.c. Jeżeli

instytucja wyłączenia sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony do

rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność

modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu przy

wykorzystaniu art. 441 k.p.c. (zob. postanowienia SN: z 25 czerwca 2025 r.,

III CO 653/25, i z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26). Nawet w przypadku wyłączenia

wszystkich sędziów sądu, podstawę prawną do wnioskowania o wyznaczenie sądu

równorzędnego stanowiłby art. 44, a nie art. 441 k.p.c.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]