Sąd Najwyższy utrzymał uchylenie wyroku w sprawie grupowej przeciwko pozwanemu

Wyrokiem z 4 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie

z powództwa W. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W., działającej jako

reprezentanta grupy, przeciwko F.S. w N. (C.) oddalił powództwo o nakazanie –

III CZ 123/25

2

rozpoznawane w postępowaniu grupowym (pkt I) oraz orzekł o kosztach

postępowania (pkt II i III).

Wyrokiem z 28 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił

zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w całości i przekazał sprawę

Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.

Zażalenie od wyroku wniosła strona pozwana, zarzucając mu naruszenie

przepisów postępowania cywilnego, tj.:

- art. 386 § 4 w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 381 k.p.c. poprzez błędne

przyjęcie, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ żaden

z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wskazywał rzekomo na zaprzestanie

pełnienia funkcji administratora platformy przez pozwanego, podczas gdy pozwany

przedstawił na to dowody, jednak Sąd drugiej Instancji ocenił je odmiennie niż Sąd

pierwszej instancji, stwierdzając, że nie potwierdzają one stanowiska pozwanego

co do braku legitymacji biernej, w związku z czym nie doszło do nierozpoznania

istoty sprawy, lecz do rozpoznania jej w sposób rzekomo błędny;

- art. 386 § 4 k.p.c. w zw. 14 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu

usług drogą elektroniczną polegające na błędnym przyjęciu, że rzekome

nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd I instancji przejawiało się w rozważeniu

kwestii zaprzestania pełnienia przez pozwanego funkcji administratora platformy

z pominięciem kwestii rzekomego pełnienia przez pozwanego funkcji „organizatora

platformy”, podczas gdy ani przepisy prawa materialnego, ani dorobek

orzecznictwa i doktryny nie uzasadniają w jakimkolwiek stopniu twierdzenia

o istnieniu w kategoriach jurydycznych pojęcia „organizatora” obok pojęcia

„administratora” (de iure „usługodawcy”);

- art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z 5ia § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo

o ustroju sądów powszechnych polegające na tym, że Sąd II Instancji zaniechał

ustalenia i zastosowania z urzędu prawa obcego, tj. prawa Belize w zakresie

skutków prawnych umowy przekazania licencji z 30 czerwca 2016 r. rządzonej

tymże prawem, podczas gdy ustalenie treści prawa obcego - wobec pominięcia

wniosku strony pozwanej przez Sąd pierwszej instancji - było na etapie

III CZ 123/25

3

postępowania apelacyjnego możliwe i konieczne dla należytego rozpoznania

zarzutu braku biernej legitymacji procesowej strony pozwanej.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na zażalenie powódka W. spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością w W., działająca jako reprezentant grupy, wniosła o oddalenie

zażalenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że zażalenie

przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd

Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, przekazujące sprawę

do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zostało prawidłowo oparte

na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. Badaniu podlega

więc to, czy powołana przez sąd drugiej instancji przyczyna uchylenia odpowiada

wskazanej w uzasadnieniu podstawie ustawowej i czy rzeczywiście wystąpiła

w sprawie.

Dokonywana przez Sąd Najwyższy ocena ma zatem charakter formalny

i skupia się wyłącznie na przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej

instancji. Ocena ta nie może wkraczać w ocenę merytorycznego stanowiska sądu

drugiej instancji w kwestii materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia, ani

w ocenę prawidłowości zastosowania przez ten sąd innych przepisów prawa

procesowego, niezwiązanych bezpośrednio z podaną przyczyną uchylenia wyroku

sądu pierwszej instancji.

Zażalenie, o którym mowa w art. 3941 § 11 k.p.c., nie służy ocenie

prawidłowości czynności procesowych sądu podjętych w celu wydania

rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ani także zaprezentowanego przez sąd meriti

poglądu na temat wykładni prawa materialnego, mającego zastosowanie

w sprawie. Przy jego rozpoznawaniu Sąd Najwyższy nie bada istoty sprawy,

a mianowicie tego, co w świetle zgłoszonego żądania i jego podstawy faktycznej

III CZ 123/25

4

stanowiło przedmiot postępowania. Przewidziane bowiem w art. 3941 § 11 k.p.c.

zażalenie jest skierowane przeciwko uchyleniu przez sąd drugiej instancji wyroku

i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

Uchylenie wyroku przez sąd odwoławczy, połączone z przekazaniem sprawy

do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ma w założeniu charakter

wyjątku od zasady, którą jest merytoryczne rozpoznanie zaskarżonego orzeczenia

sądu pierwszej instancji. Może więc nastąpić wyłącznie w razie nierozpoznania

istoty sprawy przez ten sąd albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia

postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 4 k.p.c.), ewentualnie zachodzi

nieważność postępowania (art. 386 § 2 k.p.c.).

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że o nierozpoznaniu istoty sprawy

nie świadczy potrzeba poczynienia nowych ustaleń co do okoliczności faktycznych

sprawy, choćby decydujących z punktu widzenia kierunku jej rozstrzygnięcia.

Dokonanie przez sąd drugiej instancji odmiennej oceny prawnej i związana z tym

potrzeba poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych nie upoważnia więc tego

sądu do zarzucenia sądowi pierwszej instancji nierozpoznania istoty sprawy,

a wskazuje jedynie, że zdaniem sądu drugiej instancji istota sprawy nie została

rozpoznana prawidłowo.

Jeżeli sąd drugiej instancji odmiennie ocenia fakty, dowody lub ocenę

prawną sądu pierwszej instancji, może samodzielnie przeprowadzić uzupełniające

postępowanie dowodowe, poczynić ustalenia faktyczne, niezbędne do

rozstrzygnięcia sprawy, oraz dokonać własnej oceny prawnej roszczeń powoda.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, że Sąd

Apelacyjny w Warszawie prawidłowo wywiódł, iż rozstrzygnięcie wydane przez Sąd

pierwszej instancji podlegało uchyleniu i przekazaniu do ponownego rozpoznania

na skutek nierozpoznania istoty sprawy.

Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie

sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy

zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych

zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka

materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (zob. postanowienie

III CZ 123/25

5

Sądu Najwyższego z 24 października 2024 r., III CZ 181/24). Rozpoznanie istoty

sprawy wymaga zawsze prawidłowego zidentyfikowania jej przedmiotu; bez tego

zabiegu nie jest możliwe dokonanie oceny żądania pozwu w płaszczyźnie prawa

materialnego. Nie jest możliwa zaś ocena tego przedmiotu w sytuacji, gdy

uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia uniemożliwia prześledzenie rozumowania

sądu pierwszej instancji (zob. postanowienie SN z 14 stycznia 2025 r., III CZ

98/24).

Należy zgodzić się z oceną Sądu drugiej instancji, zgodnie z którą przy

ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w Warszawie winien szczegółowo

przeanalizować każde roszczenie i odgrywaną rolę pozwanego jako dostawcy

usług.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie

art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie

art. 102 k.p.c.

Adam Doliwa

(P.H.)

[a.ł]