Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, skarga kasacyjna o współwłasność pozostaje odrzucona

Wnioskodawcy M. N., A. N., D. N. wnieśli o zniesienie współwłasności

nieruchomości […].

Sąd Rejonowy w Świnoujściu postanowieniem z 14 grudnia 2022 r. zniósł

współwłasność nieruchomości […].

III CZ 67/25

2

Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z 15 października 2024 r.

oddalił apelację wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego

w Świnoujściu z 14 grudnia 2022 r.

W dniu 30 grudnia 2024 r. wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną od

powyższego postanowienia.

Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z 28 stycznia 2025 r. sprawdził

wartość przedmiotu zaskarżenia wskazaną przez wnioskodawców w skardze

kasacyjnej i zarządził w tym celu dochodzenie, a przy tym ustalił wartość

przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do każdego ze skarżących na kwotę

122 222 zł.

Postanowieniem z 28 stycznia 2025 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie odrzucił

skargę kasacyjną wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego

w Szczecinie z 15 października 2024 r. Wskazał, że wnioskodawcy w skardze

kasacyjnej określili wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 782 916 zł., jednak

pełnomocnik skarżących nie wyjaśnił, z czego tak określona wartość przedmiotu

zaskarżenia miałaby wynikać. Sąd przypomniał, że w swojej apelacji wnioskodawcy

określili wartość przedmiotu zaskarżenia na 2 500 000 zł, chociaż domagali się

zmiany orzeczenia Sądu I instancji poprzez zasądzenie od uczestnika P. H. na

rzecz każdego z nich kwot po 122 222 zł tytułem rozliczenia pożytków pobranych

ze wspólnej nieruchomości. Skutkowało to sprawdzeniem przez Sąd Okręgowy w

Szczecinie postanowieniem z 15 października 2024 r. wskazanej w apelacji

wnioskodawców wartości przedmiotu zaskarżenia i określeniem jej na kwoty po 122

222 zł w odniesieniu do każdego z apelujących. Sąd podkreślił, że wskazanie w

skardze kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia w innej wysokości niż została

ustalona w postępowaniu apelacyjnym, prowadziło do konieczności sprawdzenia tej

wartości przez Sąd Okręgowy w Szczecinie przed nadaniem skardze kasacyjnej

wnioskodawców dalszego biegu celem zbadania jej dopuszczalności. Rezultatem

tego sprawdzenia stało się ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia na kwoty po

122 222 zł w odniesieniu do każdego ze skarżących. Skarga kasacyjna została

wniesiona przez wnioskodawców w sprawie o zniesieniu współwłasności, natomiast

wartość przedmiotu zaskarżenia tej skargi jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy

III CZ 67/25

3

złotych, dlatego też zgodnie z art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. skarga ta jest

niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu.

W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawcy wnieśli o jego uchylenie

i przekazanie skargi kasacyjnej do rozpoznania Sądowi Najwyższemu oraz

o zasądzenie od uczestnika P. H. na rzecz wnioskodawców kosztów postępowania

zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych, zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. w

zw. z art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż skarga kasacyjna

podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, spowodowane błędnym ustaleniem

przez Sąd Okręgowy wartość przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do każdego ze

skarżących na kwotę 122 222 zł, podczas gdy wartość przedmiotu zaskarżenia

w odniesieniu do każdego ze skarżących wynosi – zdaniem skarżących –

260 972 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. skarga kasacyjna nie przysługuje

w sprawach dotyczących zniesienia współwłasności i działu spadku, jeśli wartość

przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że w tego rodzaju

sprawach, w razie zaskarżenia orzeczenia co do istoty sprawy, wartość przedmiotu

zaskarżenia nie odpowiada wartości całego dzielonego majątku, lecz wartości

konkretnego interesu (roszczenia, żądania) lub składnika majątkowego, którego

dotyczy środek zaskarżenia. Z reguły wartość ta nie może przekraczać wartości

udziału przysługującego skarżącemu uczestnikowi, chyba że podważa on zasadę

podziału, objęcie lub nieobjęcie orzeczeniem poszczególnych rzeczy lub praw albo

rozliczenie nakładów, gdyż wówczas wartość przedmiotu zaskarżenia może być

wyższa niż wartość jego udziału. Wskazana w skardze kasacyjnej wartość

przedmiotu zaskarżenia nie jest wiążąca dla sądu II instancji ani dla Sądu

Najwyższego i podlega weryfikacji na podstawie materiału sprawy, z pominięciem

zasad określonych w art. 25 i 26 k.p.c. (postanowienia SN: z 21 stycznia 2003 r., III

CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60; z 20 lutego 2015 r., V CSK 239/14;

III CZ 67/25

4

z 13 marca 2015 r., III CZ 13/15; z 19 czerwca 2015 r., IV CZ 16/15; z 6 listopada

2015 r., II CZ 76/15; z 13 stycznia 2017 r., III CZ 61/16; z 26 października 2017 r., II

CZ 64/17; z 12 grudnia 2024 r., I CSK 2972/23). Wartość przedmiotu zaskarżenia

w postępowaniu kasacyjnym nie może być ponadto wyższa niż wartość przedmiotu

zaskarżenia wskazana w apelacji, a dopuszczalne wyjątki od tej zasady określa art.

368 § 2 zdanie drugie i trzecie w zw. z art. 3984 § 3 i art. 39821 k.p.c. Na wartość

przedmiotu zaskarżenia nie ma również wpływu wzrost lub utrata wartości

składników majątkowych stanowiących przedmiot postępowania. Odpowiednie

stosowanie do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu

kasacyjnym art. 19-23 k.p.c. (art. 3984 § 3 w zw. z art. 368 § 2 zdanie drugie

i trzecie k.p.c.) nie może uzasadniać jej ponownego ustalenia (aktualizacji) według

zasad prowadzących do podwyższenia ponad dotychczasową wartość przedmiotu

sprawy, a tożsamość zakresu rozstrzygnięcia kwestionowanego w apelacji

i w skardze kasacyjnej wyłącza dopuszczalność oznaczenia w skardze kasacyjnej

wartości przedmiotu zaskarżenia w kwocie innej niż poprzednio w apelacji

(postanowienia SN: z 19 stycznia 2006 r., IV CZ 3/06; z 14 maja 2010 r., II CSK

561/09; z 22 października 2010 r., V CSK 160/10; z 19 listopada 2015 r., IV CZ

52/15; z 22 czerwca 2018 r., II CZ 30/18, OSNC-ZD 2019, nr C, poz. 39 oraz

z 28 lipca 2023 r., I CSK 3851/22; z 12 grudnia 2024 r., I CSK 2972/23).

Skarżący wadliwie podali wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną

w kwocie 782 916 zł. Należy przypomnieć, że w postępowaniu drugoinstancyjnym

wartość przedmiotu zaskarżenia została określona przez Sąd na 122 222 zł

w odniesieniu do każdego z apelujących. Jak prawidłowo uznał Sąd Okręgowy,

wskazanie w skardze kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia w innej

wysokości niż została ustalona w postępowaniu apelacyjnym prowadziło do

konieczności sprawdzenia tej wartości przez Sąd, co doprowadziło do ustalenia

wartości przedmiotu zaskarżenia na kwoty po 122 222 zł w odniesieniu do każdego

ze skarżących.

Dlatego też, wbrew zarzutowi skarżących, Sąd Okręgowy prawidłowo uznał,

że skargę kasacyjną wnioskodawców, w której wartość przedmiotu zaskarżenia

ustalono na kwotę po 122 222 zł w odniesieniu do każdego ze skarżących, należało

ocenić jako niedopuszczalną.

III CZ 67/25

5

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

Marcin Trzebiatowski

(M.K.)

[a.ł]