Sąd Najwyższy uchylił skazanie za niealimentację i odesłał sprawę do ponownego rozpoznania

III KK 246/26

2

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2026 r. Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju, sygn.

akt II K 346/25, M.P. w punkcie I.1. uznano za winnego tego, że w okresie od dnia

28 stycznia 2023 r. do dnia 2 czerwca 2023 r. uchylał się od wykonania obowiązku

alimentacyjnego na rzecz syna B.P. określonego co do wysokości wyrokiem Sądu

Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt III RC 3/12, w

kwocie po 500 zł miesięcznie, tj. czynu z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 209 § 1 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę 8 miesięcy

pozbawienia wolności, a w punkcie I.2. także za winnego tego, że w okresie od dnia

1 września 2024 r. do dnia 7 kwietnia 2025 r. uchylał się od wykonania obowiązku

alimentacyjnego na rzecz syna B.P. określonego co do wysokości wyrokiem Sądu

Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt III RC 3/12, w

kwocie po 500 zł miesięcznie, tj. czynu z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 209 § 1 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.

Powyższe kary jednostkowe w punkcie II. wyroku połączono węzłem kary łącznej w

wymiarze kary roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Przedmiotowy wyrok

uprawomocnił się 3 marca 2026 r., bez postępowania odwoławczego.

Kasację od wskazanego wyżej orzeczenia Sądu Rejonowego wywiódł

Prokurator Generalny, zaskarżając wyrok w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w

punkcie I jego części dyspozytywnej na korzyść skazanego i zarzucając:

„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa

karnego procesowego, a mianowicie art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w

zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich

istotnych okoliczności sprawy, dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego, co

doprowadziło do niedokładnego określenia przypisanego mu czynu i skazania M.P.

w punkcie I części dyspozytywnej wyroku z dnia 23 lutego 2026 r. o sygn. akt II K

346/25 za występek z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 §

1 k.k., popełniony w okresie od 28 stycznia 2023 r. do 2 czerwca 2023 r., podczas

gdy za czyn z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

popełniony na szkodę tego pokrzywdzonego, zamykający się w granicach od 28

grudnia 2022 r. do 6 kwietnia 2023 r. został on już uprzednio prawomocnie

skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 6 marca 2025 r. o

sygn. akt II K 742/23”.

III KK 246/26

3

Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej

części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Busku-Zdroju do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co

umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu bez udziału stron, w trybie art. 535 § 5

k.p.k.

Nie można odmówić racji skarżącemu, że w przedmiotowej sprawie Sąd

Rejonowy dopuścił się rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku

naruszenia przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 366 § 1 k.p.k.

i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegającego na zaniechaniu

wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dotyczących uprzedniej

karalności oskarżonego, co w konsekwencji spowodowało dwukrotne skazanie M.P.

za częściowo tożsamy okres, w którym popełnić miał przestępstwo niealimentacji.

Jak bowiem ustalono, ten sam Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju wyrokiem z dnia 6

marca 2025 r. o sygn. akt II K 742/23, uznał oskarżonego M.P. za winnego tego, że

w okresie od dnia 28 grudnia 2022 r. do dnia 6 kwietnia 2023 r. uchylał się od

wykonania obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna B.P., określonego co do

wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 23 stycznia 2012 r.,

sygn. akt III RC 3/12, w kwocie po 500 zł miesięcznie, tj. występku z art. 209 § 1 k.k.

w zw. z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę 3

miesięcy pozbawienia wolności (k. 373 - akta o sygn. II K 742/23). Przedmiotowy

wyrok uprawomocnił się dnia 14 marca 2025 r., bez postępowania odwoławczego (k.

374 - akta o sygn. II K 742/23).

Z zestawienia przytoczonego wyżej orzeczenia oraz wyroku zaskarżonego

kasacją wynika bezspornie, że wydane przez Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju wyroki:

z dnia 6 marca 2025 r., sygn. II K 742/23 oraz z dnia 23 lutego 2026 r., sygn. akt II K

346/25 dotyczą w istocie tego samego przestępstwa niealimentacji, popełnionego

przez oskarżonego M.P. na szkodę tego samego pokrzywdzonego B.P. Pierwszy z

wydanych wyroków obejmuje okres od 28 grudnia 2022 r. do 6 kwietnia 2023 r. (sygn.

akt II K 742/23), zaś drugi chronologicznie wyrok (zaskarżony kasacją) w

III KK 246/26

4

kwestionowanej części odnosi się do okresu od 28 stycznia 2023 r. do 2 czerwca

2023 r. (sygn. akt II K 346/25). Porównanie treści obydwu orzeczeń prowadzi do

oczywistego wniosku, że okres uchylania się od świadczeń alimentacyjnych,

przypisany temu samemu sprawcy na mocy kolejnego z wydanych wyroków, a

zawierający się w granicach od 28 stycznia 2023 r. do 6 kwietnia 2023 r. w całości

został już objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio i prawomocnie

zakończonej, a nadto wykroczył poza ten okres (od 7 kwietnia 2023 r. do 2 czerwca

2023 r.). Powyższy błąd był konsekwencją tego, że Sąd meriti uchybił obowiązkowi

aktualizacji danych Krajowego Rejestru Karnego, a ponadto zignorował okoliczności

wynikające z innych dowodów, wskazujące na inne skazania M.P. za przestępstwa

niealimentacji.

W układzie okoliczności niniejszej sprawy nie doszło jednakże do

wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. W

przypadku przestępstw niealimentacji, należących do kategorii tzw. przestępstw

zbiorowych, przeszkoda procesowa w postaci rei iudicatae może zachodzić

wyłącznie wówczas, gdy okresy uporczywego uchylania się od obowiązku świadczeń

alimentacyjnych, ustalone w kolejno rozpoznawanych sprawach, są identyczne i

pokrywają się ze sobą, lub gdy okres określony w sprawie następnej został w całości

objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio, prawomocnie już

zakończonej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II

KK 222/17, LEX nr 2337346; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2018 r.,

sygn. akt IV KK 149/18, LEX 2498044). W niniejszej sprawie nie zaistniała powaga

rzeczy osądzonej, skoro poprzednie skazanie M.P. dotyczy fragmentu czynu

zarzuconego i przypisanego mu późniejszym, zaskarżonym kasacją w

przedmiotowej sprawie, wyrokiem.

Powyższe uchybienia miały istotny wpływ na treść orzeczenia Sądu

Rejonowego, a to sprawiło, że niezbędne okazało się jego uchylenie i przekazanie

sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Rozstrzygając ponownie sprawę

Sąd meriti będzie zobowiązany do wzięcia pod uwagę powyższych uwag, a w

szczególności uwzględni treść wydanego przez Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju

wyroku z dnia 6 marca 2025 r. o sygn. II K 742/23.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji.

III KK 246/26

5

Piotr Mirek

Dariusz Kala

Paweł Wiliński

[WB]

[r.g.]